Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας (Binge Eating Disorder)

Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας

Η Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας είναι μια διατροφική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από επανειλημμένα επεισόδια υπερκατανάλωσης φαγητού με συχνότητα που μπορεί να φτάσει την κάθε μέρα. Μπορεί να θυμίσει μια παρόμοια πιο διαδεδομένη στο γενικό πληθυσμό συμπεριφορά, που αφορά την τακτική «επιδρομή» στο ψυγείο σε άσχετες ώρες, ακόμη και μετά από αφύπνιση τη νύχτα και κατανάλωση διαφόρων ειδών φαγητού κυρίως γλυκών. Το που είναι τα όρια του φυσιολογικού και που ξεκινάει μια κατάσταση που δημιουργεί ποικίλλα προβλήματα είναι ένα θέμα που προσπαθεί το DSMV (αμερικανικό ψυχιατρικό διαγνωστικό εγχειρίδιο) να ορίσει μέσω των παρακάτω κριτηρίων :

Επανειλημμένα επεισόδια πρόσληψης τροφής με συχνότητα τουλάχιστον 1 φορά την εβδομάδα για τουλάχιστον 3 μήνες που χαρακτηρίζονται από τα εξής:

  • Πρόσληψη υπερβολικά περισσότερης τροφής από αυτή που το μέσο άτομο θα προσελάμβανε σε ένα μικρό χρονικό διάστημα και πάντως όχι μεγαλύτερο από 2 ώρες.
  • Αίσθηση απώλειας ελέγχου κατά το επεισόδιο π.χ. αδυναμία διακοπής της κατανάλωσης φαγητού ή αδυναμία ελέγχου της ποσότητάς του.

Επιπλέον άλλα χαρακτηριστικά του παθολογικού αυτού τρόπου πρόσληψης τροφής μπορεί να είναι :

  • Ταχύτατη κατανάλωση = «Δε σε προλαβαίνω βρε παιδάκι μου»
  • Κατανάλωση μέχρι στομαχικής δυσφορίας = «Έσκασα στο φαί»
  • Κατανάλωση φαγητού ακόμα και όταν δεν υπάρχει αίσθημα πείνας = «Δεν έχεις τι να κάνεις και τρως εσύ?»
  • Κατανάλωση όταν το άτομο είναι μόνο του λόγω ντροπής = «Που πας και χάνεσαι κάθε απόγευμα μπορείς να μου εξηγήσεις?»
  • Αίσθημα αηδίας, ενοχής, ντροπής, θλίψης μετά το επεισόδιο = «Είμαστε λίγο down ή μου φαίνεται?»

Η διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας συνήθως ξεκινά στην εφηβεία και την πρώιμη ενήλικη ζωή, χωρίς αυτό να αποτελεί κανόνα. Εμφανίζεται κυρίως στο γυναικείο πληθυσμό όπως και όλες οι διαταραχές διατροφής και έχει τη μεγαλύτερη επίπτωση στις δυτικές κοινωνίες όπως Αμερική, Καναδάς και Δυτική Ευρώπη. Ενίοτε αποτελεί πρόδρομο στάδιο της εμφάνισης σοβαρότερης διαταραχής όπως η ψυχογενής βουλιμία και η ψυχογενής ανορεξία.

Αν και έχει ομοιότητες με την ψυχογενή βουλιμία διαφέρει από αυτήν στο πυρηνικό χαρακτηριστικό των συμπεριφορών αντιρρόπησης της υπερφαγίας (έμετος, καθαρτικά κ.α.), όπως και στο ότι δεν υπάρχει διαιτητικός περιορισμός στην επιλογή του φαγητού. Επεισοδιακή υπερφαγία μπορεί να εμφανιστεί ως συνοδό σύμπτωμα άλλης διαταραχής όπως η διπολική, η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές. Επίσης λόγω του παρορμητικού τρόπου κατανάλωσης τροφής μπορεί να αποτελεί μέρος μιας διαταραχής των παρορμήσεων (π.χ. διαλείπουσα εκρηκτική διαταραχή) ή της οριακής διαταραχής προσωπικότητας.

Τα άτομα που παρουσιάζουν τη διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας είναι συνήθως φυσιολογικού βάρους ή υπέρβαρα. Η λειτουργικότητά τους πλήττεται εν μέρει στο επίπεδο της κοινωνικής ζωής-κοινωνικότητας, αλλά και λόγω προβλημάτων υγείας απόρροιας της παχυσαρκίας. Τα άτομα στη συντριπτική πλειοψηφία τους αναγνωρίζουν το πρόβλημά τους και βιώνουν χαμηλή αυτοπεποίθηση, έντονο άγχος και στενοχώρια γι’ αυτό.

Η υπερφαγική συμπεριφορά υφίσταται συχνά ως προσπάθεια αντιρρόπησης του άγχους, αλλά επίσης και ως τρόπος άντλησης ευχαρίστησης (ενίσχυση ντοπαμίνης στον εγκέφαλο).

Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας

Παρ’ όλ΄ αυτά δε σημαίνει ότι γνωρίζουν ότι πρόκειται για πρόβλημα που εμπίπτει στις δυνατότητες του ειδικού ψυχιάτρου ή ψυχολόγου για την αντιμετώπισή του. Έτσι συνήθως απευθύνονται σε ιατρούς άλλων ειδικοτήτων σπαταλώντας χρόνο, χρήμα και ενέργεια. Η συνήθης νοοτροπία είναι η υποβάθμισή της κατάστασης αυτής σε μια «κακή συνήθεια» που τελείται προς «εκτόνωση» του ατόμου από τα προβλήματά του σε τομείς όπως διαπροσωπικές σχέσεις και εργασία είναι η συνήθης πρακτική.

Θα πρέπει να γνωρίζουμε όμως πως η εφαρμογή της γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας κατά κύριο λόγο και της ψυχοεκπαίδευσης & της συμβουλευτικής επικουρικά παρουσιάζουν σημαντικά ποσοστά επιτυχημένης αντιμετώπισης. Συχνά χρησιμοποιούνται αντικαταθλιπτικά φάρμακα στην προσέγγιση της επεισοδιακής υπερφαγίας, τα οποία βελτιώνουν το συνοδό άγχος και καταθλιπτικές εκδηλώσεις. Τέλος ενίοτε και η φωτοθεραπεία μπορεί έμμεσα να προσφέρει αποτέλεσμα, ειδικότερα στα νυχτερινά υπερφαγικά επεισόδια, μέσω αντικαταθλιπτικής δράσης και βελτίωσης του ύπνου.

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της καινοτόμου θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές rTMS (Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός).

Απάντηση