Εξάρτηση από ηρεμιστικά

Εξάρτηση από ηρεμιστικά

Εξάρτηση από ηρεμιστικά & σύνδρομο στέρησης

Τα ηρεμιστικά-αγχολυτικά φάρμακα της κατηγορίας των βενζοδιαζεπινών αποτελούν ουσίες με διαπιστωμένη αποτελεσματικότητα στον ύπνο & στη μείωση του άγχους και αυτό είναι ένας κύριος λόγος που προκαλούν εξάρτηση. Εκτός της αγχόλυσης οι βενζοδιαζεπίνες μπορεί να έχουν κατασταλτική, μυοχαλαρωτική , αντιεπιληπτική και ευφορική επίδραση.

Τα ηρεμιστικα χρησιμοποιούνται ευρύτατα σε πολλές ψυχιατρικές διαταραχές όπως:

  • Αγχώδεις διαταραχές
  • Αυπνία & δ/χές ύπνου για μικρά χρονικά διαστήματα
  • Κατάθλιψη, ειδικά με αυτοκτονικό ιδεασμό, άγχος , έντονη ανηδονία ή εμβροντησία
  • Μανιακό επεισόδιο (διπολική διαταραχή) σε υψηλές δόσεις, σε συνδυασμό με αντιψυχωτικά και αντιεπιληπτικά.
  • Σχιζοφρένεια και παρεμφερείς ψυχώσεις: ψυχοκινητική διέγερση, οξεία κατατονία
  • Εξωπυραμιδικά συμπτώματα, όπως π.χ. ακαθισία
  • Οργανικές ψυχικές διαταραχές
  • Σύνδρομο στέρησης από αλκοόλ
  • Επείγουσες ψυχιατρικές καταστάσεις:
    • ψυχοκινητική διέγερση
    • αυτοκτονικότητα, ειδικά με παρορμητικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας
    • αγχώδεις καταστάσεις (κρίση άγχους,κρίση πανικού)
    • τρομώδες παραλήρημα
    • ντελίριο
    • εμβροντησία
    • κακόηθες νευροληπτικό σύνδρομο

Στη σύγχρονη ψυχιατρική πρακτική τα ηρεμιστικά δε χρησιμοποιούνται αφειδώς καθώς υπάρχει ευαισθητοποίηση για τις δυνητικές ανεπιθύμητες επιδράσεις τους. Προκαλούν εξάρτηση (βλέπε σχετική εικόνα άρθρου) και η συστηματική μακροπρόθεσμη χρήση τους επιφέρει

  • Επιδείνωση γνωστικών λειτουργιών όπως η μνήμη, η συγκέντρωση, η προσοχή, η αντίληψη, η κατανόηση, και άλλων όπως η εκφορά λόγου (δυσαρθρία, βραδύτητα), η ψυχοκινητικότητα, η συνείδηση)
  • Διαταραχή ισορροπίας, αστάθεια, με πιθανά αποτελέσματα τις συχνές πτώσεις, τα κατάγματα, τις κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και γενικά ατυχήματα
  • Σωματική Εξάρτηση & Στερητικό σύνδρομο με δυνητικά σοβαρές επιπτώσεις  όπως
  1. Υπερδραστηριότητα Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (εφίδρωση, ταχυκαρδία κ.α.)
  2. Τρόμος άκρων χειρών
  3. Ναυτία ή εμετός
  4. Άγχος
  5. Αϋπνία
  6. Ψυχοκινητική διέγερση
  7. Παροδικές οπτικές, κοιναισθητικές ή ακουστικές ψευδαισθήσεις
  8. Επιληπτικές κρίσεις Grand mal
Εξάρτηση από ηρεμιστικά

Τα ηρεμιστικά-αγχολυτικά προκαλούν συνήθως ανοχή με αποτέλεσμα οι ίδιες δόσεις να μην επαρκούν ως προς την αντιμετώπιση του άγχους, να χρειάζεται αύξηση της δοσολογίας διαδικασία που χωρίς σωστή ψυχιατρική επίβλεψη μπορεί να γίνει φαύλος κύκλος. Ούτως ή άλλως στη καθημερινή κλινική πρακτική αντιμετωπίζουμε συχνά ανθρώπους που λαμβάνουν χρονίως κάποια βενζοδιαζεπίνη, ακόμη και δεκαετίες. Η χορήγησή τους μάλιστα γίνεται χωρίς έλεγχο σήμερα από ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων με ανεπαρκή (ως επί το πλείστον) επίγνωση των αρνητικών μακροπρόθεσμων επιδράσεων .

Πρέπει να τονιστεί ότι η εξάρτηση από ηρεμιστικά δεν είναι νομοτέλεια και ο σωστός χειρισμός των συγκεκριμένων φαρμάκων απομακρύνει αυτό το πρόβλημα. Παράγοντες που την ευνοούν είναι οι υψηλές δόσεις, η μεγάλη διάρκεια λήψης, η διάρκεια ημιζωής και η ισχύς πρόσδεσης στους υποδοχείς Gaba.

Η διακοπή τους γίνεται σταδιακά με οδηγίες του ειδικού να χειρίζεται αυτές τις περιπτώσεις ψυχιάτρου που εξατομικεύονται ανάλογα τη χρήση και οπωσδήποτε αντενδείκνυται η απότομη διακοπή διότι μπορεί να επιφέρει στερητικό σύνδρομο. Η απόφαση για τη διακοπή των αγχολυτικών είναι επίσης σημαντική, καθώς δύναται να συμβεί υποτροπή της συμπτωματολογίας. Η υποκείμενη ψυχοπαθολογία είναι σημαντικό στοιχείο στην αξιολόγηση και συχνά επηρεάζει τόσο την επαναφορά των συμπτωμάτων της εκάστοτε διαταραχής όσο και στερητικών (και τα οποία μπορεί να είναι μεικτά ενίοτε).

Οι πιο γνωστές βενζοδιαζεπίνες είναι η βρωμαζεπάμη (Lexotanil), η λοραζεπάμη (Tavor), η αλπραζολάμη (Xanax), κλοναζεπάμη (Clonotril) και η διαζεπάμη (Stedon). Θα πρέπει να αναφερθεί εδώ και η παρεμφερής κατηγορία των βενζοδιαζεπινικώς δρώντων μη βενζοδιαζεπινικών υπνωτικών. Τα χάπια αυτά χρησιμοποιούνται για τον ύπνο και προκαλούν επίσης εξάρτηση και ανοχή. Πρόκειται για τη ζολπιδέμη (Stilnox), τη ζαλεπλόνη (Sonata, δεν κυκλοφορεί στην Ελλάδα) και ζοπικλόνη (Imovane).

Πέρα από τα προαναφερόμενα, στην ψυχιατρική εξάρτηση δυνητικά μπορεί να προκληθεί από μία ακόμη κατηγορία φαρμάκων ,τα διεγερτικά του ΚΝΣ που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του ΔΕΠΥ. Κι εδώ φυσικά ισχύει ό,τι και για τα αγχολυτικά. Η σωστή θεραπευτική χρήση με κατάλληλη επίβλεψη από ψυχίατρο τα καθιστά κατάλληλη λύση για τις ενδείξεις τους. Τα υπόλοιπα φάρμακα που χρησιμοποιούμε στην ψυχιατρική ΔΕΝ προκαλούν εξάρτηση, όπως για παράδειγμα τα αντικαταθλιπτικά. Με τα τελευταία ενίοτε συμβαίνει το λεγόμενο σύνδρομο απόσυρσης που δεν πρέπει να συγχέεται με το στερητικό.

Η ψυχολογική παράμετρος στην εξάρτηση από ηρεμιστικά αποτελεί σημαντικό και σύνθετο θέμα. Στη σημερινή εποχή η χρήση-κατάχρηση & εξάρτηση από ηρεμιστικά (όπως επίσης αναλγητικών και αλκοόλ) είναι trend που κάνει θραύση παγκοσμίως. Αποτελεί μια εύκολη λύση αντιμετώπισης της αγχώδους διαταραχής που συχνά φαντάζει βουνό. Εύκολη λύση και για την ένταση του στρες εντός των γρήγορων ρυθμών ζωής και των ασταμάτητων ερεθισμάτων που δεν επιτρέπουν στο άτομο να τα αποκωδικοποιήσει και να τα διαχειριστεί υγιώς. Η μετατροπή των αγχολυτικών ουσιών σε απολύτως αναγκαία εσωτερικά στηρίγματα, η απουσία των οποίων προκαλεί συναισθήματα πανικού, δεν ευνοεί τόσο την απόφαση για απεξάρτηση, όσο και τη διαδικασία αυτής, για την οποία η ψυχιατρική σε συνδυασμό με κατάλληλη ψυχοθεραπευτική υποστήριξη αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο.

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος στην Αθήνα & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας. Εκπαιδευμένος μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της καινοτόμου θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές rTMS (επαναληπτικός διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός).

Αρέσει σε %d bloggers: