Θεραπεία Κατάθλιψης

Πως αντιμετωπίζεται η κατάθλιψη

Στη θεραπεία κατάθλιψης επιστρατεύονται παραδοσιακά δύο θεραπευτικοί άξονες είτε μεμονωμένα είτε συνδυαστικά. Τα φάρμακα και η ψυχοθεραπεία. Η αποτελεσματικότητά τους είναι αδιαμφισβήτητη και εμπεριστατωμένη επιστημονικά, αν και για διάφορους λόγους δεν είναι ούτε ιδανικές ούτε λειτουργικές για όλους τους ασθενείς. Λιγότερο γνωστές, σχετικά υποτιμημένες και παρεξηγημένες ως προς την ασφάλεια και δραστικότητά τους είναι οι βιολογικές θεραπείες,  μια κατηγορία θεραπειών, μη φαρμακευτικών, που επιφέρουν θετικό αποτέλεσμα σε μια σειρά από διαταραχές, ειδικά δε στην κατάθλιψη.

Κατάθλιψη θεραπεία με φάρμακα

Τα αντικαταθλιπτικά είναι η βασική γραμμή αντιμετώπισης και ενίοτε συνδυασμός τους με άλλες κατηγορίες φαρμάκων. Μπορείτε να βρείτε αναλυτικό και εκτεταμένο ενημερωτικό υλικό στους σχετικούς συνδέσμους για

τα αντικαταθλιπτικά

και

τα φάρμακα και οι μηχανισμοί δράσης τους


Κατάθλιψη θεραπεία με βιολογικές μη φαρμακευτικές προσεγγίσεις

Οι εξελίξεις στις νευροεπιστήμες έχουν φέρει τις τελευταίες δεκαετίες καινοτόμες βιολογικές μη φαρμακευτικές προσεγγίσεις στην κατάθλιψη. Οι βασικές από αυτές είναι :

Όπως προαναφέρθηκε παρατηρείται σημαντική επιστημονική πρόοδος την τελευταία 30ετία περίπου κυρίως όσον αφορά τις βιολογικές θεραπείες. Η εισαγωγή νέων αντικαταθλιπτικών σκευασμάτων με σημαντικά λιγότερες σε αριθμό και ένταση ανεπιθύμητες ενέργειες, γεγονός που συμβαδίζει με τη ραγδαία αύξηση των γνώσεων μας περί της λειτουργίας του εγκεφάλου, έχει βελτιώσει ιδιαίτερα το θεραπευτικό οπλοστάσιο των ψυχιάτρων.

Παράλληλα η χρήση των υπόλοιπων βιολογικών θεραπειών σε ολοένα και ευρύτερη κλίμακα στο εξωτερικό παρέχει θεραπεία σε πολύ περισσότερους ασθενείς, η οποίοι για διάφορους λόγους εμφανίζουν ανθεκτική κατάθλιψη. Η ανθεκτική κατάθλιψη ορίζεται ως η κατάθλιψη που δεν ανταποκρίνεται επαρκώς ή καθόλου σε τουλάχιστον δύο ή περισσότερα διαφορετικά φάρμακα και ποσοστό που υπολογίζεται σε 30-50% των ασθενών ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.

Από τις βιολογικές θεραπείες θα πρέπει να γίνει ξεχωριστή αναφορά στον Επαναληπτικό Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισμό. Πρόκειται για τη θεραπεία κατάθλιψης χωρίς φάρμακα rTMS, μια νέα μη επεμβατική ασφαλή μέθοδο θεραπείας της κατάθλιψης και παράλληλα τελευταία επιστημονική εξέλιξη που αξιοποιεί τις φυσικές ιδιότητες του μαγνητικού και ηλεκτρικού πεδίου. Η μέθοδος αυτή συνίσταται ειδικά για τις περιπτώσεις που τα φάρμακα είτε δε βοηθούν, είτε προκαλούν μη ανεκτές ανεπιθύμητες ενέργειες. Η ασφάλεια και αρκετά υψηλή αποτελεσματικότητα της θεραπείας rTMS είναι καταγεγραμμένη σε πλήθος σχετικών ερευνών.

Η βαριά κατάθλιψη συνήθως απαιτεί συνδυαστική ή επαναλαμβανόμενη θεραπεία. Οι βιολογικές θεραπείες όπως το rTMS και η ηλεκτροσπασμοθεραπεία έχουν ισχυρότατη ένδειξη σε δύσκολες και χρόνιες περιπτώσεις κατάθλιψης.

Μάθετε περισσότερα για την θεραπεία rTMS

Κατάθλιψη και Ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία έχει και πρέπει να έχει κυρίαρχη θέση απέναντι στην κατάθλιψη. Όταν γίνεται σωστά μπορεί να επιφέρει θετικές νευροβιολογικές αλλαγές με ενδεχομένως πιο μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα για το άτομο. Ο καταθλιπτικός ασθενής έχει ανάγκη να ακουστεί και να ακούσει και η ψυχοθεραπεία προσφέρει αυτό το χώρο μένοντας δίπλα του σε μια από κοινού προσπάθεια να ξεπεράσει τις δύσκολες ψυχικές εκδηλώσεις που βιώνει. Η ψυχοθεραπεία δεν εκτυλίσσεται σε σύντομο χρόνο, αν και υπάρχουν πιο βραχείες και πιο μακροπρόθεσμες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις.

Η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία είναι συνήθως βραχείας διάρκειας και πολύ συνοπτικά εστιάζει στην «εδώ και τώρα» τροποποίηση των κοινών αρνητικών προτύπων σκέψης και συμπεριφοράς , αλλά και πυρηνικών πεποιθήσεων και σχημάτων εαυτού που συνδέονται με την κατάθλιψη. Η Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία αποτελεί επίσης μια πολύ αξιόλογη προσέγγιση, διεισδύοντας στα βαθύτερα νερά του ψυχισμού, του παρελθόντος, των διαπροσωπικών σχέσεων, της προσωπικότητας.


Φυσική άσκηση και κατάθλιψη

Όταν συζητάμε για θεραπεία κατάθλιψης δεν πρέπει να ξεχνάμε την επικουρικό ρόλο της φυσικής άσκησης. Πολλές μελέτες αναδεικνύουν το ρόλο αυτό τόσο σε επίπεδο θεραπείας όσο και σε επίπεδο πρόληψης. Η φυσική άσκηση συνδέεται πολυεπίπεδα με την ψυχική και τη σωματική μας υγεία σε σημείο που έχει φτάσει πλέον να συνταγογραφείται επίσημα από ιατρούς και ψυχιάτρους σε αρκετές χώρες όπως για παράδειγμα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η άσκηση έστω και χαμηλού ή μέτριου βαθμού προάγει ποικίλες βιοχημικές και νευροβιολογικές αλλαγές στον εγκέφαλο με θετικό βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο αντίκτυπο για τον άνθρωπο.


Συχνά η καλύτερη επιλογή είναι συνδυασμός της φαρμακευτικής με την ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση. Πρέπει να σημειωθεί όμως ότι παρά τα «νέα όπλα στη φαρέτρα» του ψυχιάτρου που περιγράφηκαν παραπάνω, η κατάθλιψη υποδιαγιγνώσκεται. Αυτό οφείλεται κυρίως στην ελλιπή εκπαίδευση ιατρών άλλων ειδικοτήτων π.χ. γενικών ιατρών, παθολόγων στην αναγνώριση της διαταραχής ή όχι σπάνια στην υποτίμηση αυτής..

Επιπλέον ακόμη και σήμερα διαδεδομένες στερεοτυπικές αντιλήψεις περί ψυχιατρικής, ψυχοθεραπείας, φαρμάκων κ.λ.π. αποτελούν βασικό εμπόδιο στη σωστή αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Πολύ συχνά η θεραπεία εφαρμόζεται λανθασμένα (π.χ. πρόωρη διακοπή, απουσία παρακολούθησης) για πολλούς και διάφορους λόγους. Η θεραπεία κατάθλιψης είναι ένα πολύ σοβαρό θέμα που επιπλέκεται κατά κόρον από τις περιπτώσεις συννοσηρότητας και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται άμεσα από ειδικό ψυχίατρο, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αποτελεί την πρώτη αιτία αυτοκτονικότητας.


Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής