Πρότυπη ψυχιατρική θεραπεία

Πρότυπη ψυχιατρική θεραπεία

Πρότυπη ψυχιατρική προσέγγιση

Η πρότυπη ψυχιατρική προσέγγιση που ακολουθείται στο ιατρείο αφορά την ολοκληρωμένη ενασχόληση με όλες τις παραμέτρους που επηρεάζουν την ψυχική υγεία. Το σκεπτικό είναι διττό και στοχεύει σε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα με υψηλή ποιότητα ζωής.

α) Αξιοποίηση όλων των σύγχρονων μεθόδων στην ψυχιατρική σήμερα εξατομικευμένα και συνδυαστικά.

β) Ενασχόληση με τους λόγους που περιορίζουν την πραγματικά εφικτή αποτελεσματικότητα των υπαρχουσών θεραπειών.

κληρονομικότητα κατάθλιψης

σύγχρονη ψυχιατρική

Σύγχρονες θεραπείες στην ψυχιατρική

Όσον αφορά το πρώτο σκέλος ακολουθείται σύγχρονη ψυχιατρική προσέγγιση σε αντιστοιχία με τις τελευταίες εξελίξεις στις νευροεπιστήμες.

  • Φαρμακογονιδιωματική . Διενέργεια ειδικών σύγχρονων φαρμακογενετικών εξετάσεων που συμβάλλουν στην επιλογή καταλληλότερης φαρμακευτικής αγωγής με τις λιγότερες δυνατές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Συνολική προσέγγιση

Λήψη πλήρους ιστορικού, συνεκτίμηση βιολογικών, ψυχολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων στη θεραπευτική απόφαση, ενσυναίσθηση στην προσέγγιση του ασθενή, ψυχολογική υποστήριξη όπου χρειάζεται, ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις τόσο στον ίδιο όσο και στην οικογένεια (και στην κοινότητα όταν αυτό είναι εφικτό) και ρεαλιστική ενημέρωσή τους (ψυχοεκπαίδευση). Η ολοκληρωμένη προσέγγιση σημαίνει επίσης ανοιχτό πεδίο στην επιλογή θεραπείας. Π.χ. για κάποιους ασθενείς ενδείκνυται να εφαρμοστεί rTMS και καθόλου φαρμακευτική αγωγή ή συνδυασμός των δύο ή ψυχοθεραπεία. Η βέλτιστη επιλογή μπορεί να συνεπάγεται συνεργασία ειδικών.


Διαχείριση αιτιών μη αποτελεσματικότητας

Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος στην καθημερινή ψυχιατρική πράξη στη θεραπεία των ψυχικών διαταραχών εμπλέκονται οι ασθενείς, οι ψυχίατροι και πολύ συχνά το περιβάλλον του ασθενή. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τη μη αποτελεσματικότητα μιας θεραπείας που έχουν να κάνουν με τη διαχείρισή της από τα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Ξεκινάμε την παράθεση των αιτιών που αφορά τους ίδιους τους ασθενείς και το περιβάλλον τους :

1. Χαρακτηριστικά ασθένειας : διάγνωση και βαρύτητα

2.Κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες : φύλο, κοινωνικό status, οικονομική κατάσταση, γεωγραφική θέση

3.Ανεπαρκής συμμόρφωση στις οδηγίες

  • εσφαλμένη λήψη δοσολογίας τόσο σε τρόπο, όσο και σε χρονική στιγμή
  • η αλλαγή της συχνότητας των δόσεων
  • πρόωρη διακοπή αγωγής
  • διαλείμματα ποικίλης διάρκειας μη λήψης της αγωγής
  • η αποφυγή επισκέψεων στον θεράποντα ιατρό, η μη τήρηση των συμβουλών του ιατρού
  • η μερική συμμόρφωση κατά την οποία ο ασθενής παραμένει συμμορφωμένος στην θεραπεία, μόνο για το άμεσο χρονικό διάστημα έπειτα από την επίσκεψη στον ιατρό του

4.Παράμετροι της θεραπείας

Στάση, (παρα)πληροφόρηση, δυσκολίες, προσδοκίες, περιπλοκότητα, συννοσηρότητα, χαρακτηριστικά προσωπικότητας ασθενή, κουλτούρα

  • Στίγμα ψυχικής ασθένειας
  • Καθυστερημένη έναρξη θεραπείας (συχνά για χρόνια)
  • Γνωσιακές διαστρεβλώσεις & μηχανισμοί άμυνας
  • Προσδοκίες άμεσης βελτίωσης
  • Προσδοκίες απουσίας παρενεργειών
  • Φόβος και καταστροφοποίηση παρενεργειών (π.χ. μη αναστρέψιμες)
  • Παρερμηνεία προηγούμενων μη επιτυχημένων θεραπειών
  • Παρερμηνεία παρενεργειών ή μη (άμεσης) αποτελεσματικότητας αποκλειστικά ως ιατρικό λάθος
  • Συχνή εναλλαγή ιατρών
  • “Τα φάρμακα βλάπτουν”
  • «Εγώ δεν παίρνω φάρμακα, ούτε ντεπόν»
  • “Θα αντιμετωπίσω μόνος μου τα προβλήματα”
  • Ιατροφοβία, δυσπιστία, καχυποψία
  • Ντρέπομαι να ρωτήσω
  • Τα φυσικά προιόντα θεραπεύουν διαταραχές (π.χ. ομοιοπαθητικά, βότανα, διατροφή)

5. Ιατρογενή αίτια

Δεν μπορεί να μην αναφερθούν και λόγοι που έχουν να κάνουν με τους ίδιους τους ιατρούς

  • Ανεπαρκής επικοινωνία & πληροφόρηση
  • Αδυναμία εγκατάστασης θεραπευτικής σχέσης
  • Φαινόμενο διαφορετικών διαγνώσεων από διαφορετικούς ιατρούς για το ίδιο πρόβλημα
  • Στιγματισμός ψυχιατρικής και από ιατρούς των άλλων ειδικοτήτων, έλλειμμα σχετικών παραπομπών
  • Υπάρχει όμως και το αντίθετο, δηλαδή βλέπουμε ενίοτε διαχείριση ψυχιατρικών περιστατικών από άλλες ειδικότητες π.χ. παθολόγοι, νευρολόγοι, γενικοί ιατροί κ.α. με συνήθως πενιχρά αποτελέσματα

Γενικά είναι δύσκολο να υπάρξει περίπτωση που να μην έχει κάτι από όλα τα παραπάνω. Συνήθως υπάρχει ένας συνδυασμός διαφόρων από τους ανωτέρω παράγοντες, αλλά και άλλους που ενδεχομένως δεν έχουν καταγραφεί στο άρθρο αυτό. H νευροεπιστήμη σήμερα έχει σίγουρα κάνει σημαντικά βήματα προόδου σε σχέση με το παρελθόν και εξελίσσεται διαρκώς αυξάνοντας τις γνώσεις μας για τον εγκέφαλο και την αντιμετώπιση των διαταραχών που σχετίζονται με αυτόν.

Αν μπορεί να διασφαλιστεί η καλύτερη διαχείριση των αιτιών που δυσχεραίνουν τις θεραπείες που ως τώρα είναι διαθέσιμες, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι σημαντικά πιο ικανοποιητικό δίνοντας βάσιμη ελπίδα σε πολλούς συνανθρώπους μας που υποφέρουν.


Ως προς αυτή τη διασφάλιση είναι σημείο κλειδί η αναγνώριση της σημασίας των προαναφερομένων παραμέτρων οπωσδήποτε από τον ειδικό ψυχίατρο, αλλά και από τον ασθενή και το περιβάλλον του. Για να βοηθήσουν οι ψυχίατροι στο μέγιστο δυνατό βαθμό τους ασθενείς, θα πρέπει να τους βοηθήσουν όσο μπορούν και οι ίδιοι οι ασθενείς, βοηθώντας τελικά τους εαυτούς τους. Ανοιχτό μυαλό και αξιοποίηση νέων σύγχρονων προσεγγίσεων κρίνονται ως θετικοί παράγοντες. Από κει και πέρα χρειάζεται συνεργασία, συμμόρφωση, επιμονή ώστε η θεραπευτική συμμαχία να γίνει ισχυρή λειτουργώντας θετικά ακόμη και για τις πιο δύσκολες διαταραχές.


Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής