Άγχος υγείας : να το γκουγκλάρω?

Άγχος υγείας : να το γκουγκλάρω?

Το άγχος υγείας αναφέρεται στην αυξημένη ανησυχία του ατόμου για θέματα της υγείας του η οποία συχνά επιδεινώνεται από αναζητήσεις στο διαδίκτυο.

άγχος υγείας

Υπάρχει ένα ζήτημα με το διαδίκτυο και έχει να κάνει με την ενημέρωση στα θέματα υγείας. Ισχύει για όλες τις ειδικότητες της ιατρικής ουσιαστικά. Πολλοί συνάνθρωποί μας βιώνουν ένα σύμπτωμα και το «γκουγκλάρουν». Η μηχανή αναζήτησης θα δώσει διάφορα σαιτ τα οποία περιλαμβάνουν στις αναφορές τους το αντίστοιχο σύμπτωμα. Συνήθως το περιεχόμενο έχει να κάνει με ποιες καταστάσεις μπορεί να εμφανιστεί το αντίστοιχο σύμπτωμα. Εδώ δεν είναι ασυνήθιστο το άγχος υγείας να αρχίζει να φουντώνει.

Στις μέρες μας το διαδίκτυο έχει γίνει απαραίτητο εργαλείο της καθημερινότητας. Η αλήθεια είναι ότι μπορεί να βοηθήσει σε άπειρες περιπτώσεις που κάποιος θέλει να μάθει κάτι και να το βρει άμεσα. Η νέα λέξη “γκουγκλάρω” , δηλαδή ψάχνω στη μηχανή αναζήτησης google, που έχει δημιουργηθεί είναι χαρακτηριστική!


Dr Google?

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει τόσο σύνθετες και μοναδικές γνωστικές λειτουργίες, όπως η κριτική ικανότητα που δεν μπορούν να αντικατασταθούν από κάποιον ηλεκτρονικό υπερυπολογιστή. Αυτό το σχόλιο έχει να κάνει με το γεγονός ότι ο τρόπος που συνδυάζει πληροφορίες μια μηχανή αναζήτησης δεν οδηγεί σε ασφαλή εξαγωγή συμπερασμάτων, αλλά για να αξιολογηθούν συμπτώματα και να τεθεί μια διάγνωση χρειάζεται ο ανθρώπινος παράγοντας.

Ας πούμε ότι κάποιος έχει πόνο στο στομάχι. Το γεγονός είναι ότι με πόνο στο στομάχι μπορεί να εκδηλώνονται πάρα πολλές διαφορετικές παθήσεις, άλλες σοβαρές, άλλες μικρής σημασίας. Στη ιατρική η γνώση των διαφορετικών αυτών παθήσεων ονομάζεται «διαφορική διάγνωση» και φυσικά δεν αποτελεί απλή διαδικασία. Από την άλλη μεριά ένας ιατρός εκπαιδεύεται συνήθως περί τα 12-15 χρόνια συνολικά χωρίς να υπολογίζει κανείς και διάφορες μετεκπαιδεύσεις. Το γεγονός αυτό (και πάλι με αρκετούς αστερίσκους) τον καθιστά ικανό να διαχωρίσει πότε ένα σύμπτωμα ή περισσότερα μπορεί να είναι λόγος ανησυχίας και ξεκινήσει διερεύνηση. Κάποιος μη εκπαιδευμένος ΔΕΝ είναι ικανός να πράξει κάτι τέτοιο.


Είναι όλα τα άρθρα του διαδικτύου αξιόπιστα?

Σε ένα δεύτερο επίπεδο θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν είναι όλα τα ενημερωτικά άρθρα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο αξιόπιστα. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή το τι δέχεται και δε δέχεται κανείς ως πληροφορία.

Είναι σαφές όμως ότι και οι μηχανές αναζήτησης όπως η google εξελίσσονται με το πέρασμα του χρόνου βελτιώνοντας τα αποτελέσματα ως προς την ποιότητα.

Ερμηνεία των άρθρων

Εξάλλου δε θα πρέπει να υποτιμήσουμε και το θέμα του πώς κάποιος που δε γνωρίζει, μπορεί να ερμηνεύσει εσφαλμένα ακόμα και ένα αξιόπιστο άρθρο. Αυτό το φαινόμενο είναι πλέον αρκετά συχνό στη διαδικτυακή εποχή. Με απλά λόγια αν ένα άρθρο αναφέρει ότι μέσα στις αιτίες ενός πόνου στο στομάχι μπορεί να είναι και ο καρκίνος του στομάχου, αυτό δε σημαίνει όποιος έχει πόνο στο στομάχι κινδυνεύει να έχει καρκίνο.

Οι πιθανότητες είναι υπέρ άλλων πιο μετριοπαθών εξηγήσεων, εκτός και αν συντρέχει μια σειρά ειδικών παραμέτρων που ο ιατρός είναι ειδικός να τις εκτιμήσει και που χρήζουν πλέον περαιτέρω διερεύνησης. Σχετικές παράμετροι θα μπορούσε να είναι η ηλικία, προηγούμενη πάθηση στο στομάχι π.χ. έλκος, η κληρονομικότητα, η συχνότητα του πόνου, ειδικοί χαρακτήρες του πόνου, συνοδός συμπτωματολογία και πολλά άλλα που δεν είναι της αρμοδιότητας μας εδώ να αναφέρουμε.

Σε τρίτο επίπεδο έχει μεγάλη σημασία η υποκειμενική ερμηνεία ενός συμπτώματος και διαφόρων χαρακτηριστικών του. Δηλαδή για παράδειγμα όσον αφορά τον πόνο, υπάρχει μεγάλο εύρος στην αντίληψη της έντασης και της ποιότητάς του από άνθρωπο σε άνθρωπο. Στο προηγούμενο παράδειγμα ένα μεμονωμένο και στιγμιαίο αίσθημα στομαχόπονου θα μπορούσε να μεταφραστεί από το τίποτα εώς κάτι τραγικό. Γενικά δεν είναι καθόλου μικρό το ποσοστό εκείνων των ατόμων που τείνουν να μεγαλοποιούν τη σημασία μιας περιστασιακής εμφάνισης σωματικών αισθήσεων που έστω και αμυδρά ξεφεύγουν από μια «ιδεατά φυσιολογική» κατάσταση.

Οι γνωσιακές διαστρεβλώσεις παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στον τρόπο που ερμηνεύονται οι πληροφορίες από το διαδίκτυο.

Ψυχιατρικές επιπτώσεις

Στην ακραία τους μορφή το φαινόμενα αυτά εκδηλώνονται ως αγχώδης διαταραχή π.χ. με κρίσεις πανικού ή ψυχοσωματικά συμπτώματα και υποχονδρίαση (αρρωστοφοβία). Η υποχονδρίαση ή αλλιώς διαταραχή άγχους ασθένειας μπορεί να πυροδοτηθεί ή να επιδεινώνεται μετά από αναζητήσεις στο διαδίκτυο. Η κατάσταση αυτή αποδίδεται στα αγγλικά με τον όρο Cyberchondria που αναφέρεται σε ένα συναισθηματικό συμπεριφορικό πρότυπο με το οποίο οι υπερβολικές διαδικτυακές αναζητήσεις οδηγούν σε αυξημένο άγχος υγείας του ατόμου.

Θα πρέπει να αναφερθεί επίσης το ποσοστό εκείνων των ανθρώπων που έχουν γκουγκλάρει συμπτώματα και μετά από λίγο αυτά επιδεινώνονται. Είναι μια εκδήλωση του φαινομένου nocebo.


Σκοπός του άρθρου αυτού δεν είναι προφανώς να προδικάσει ότι κάποια συμπτώματα είναι σίγουρα αθώα ή να υποστηρίξει ότι το διαδίκτυο δεν είναι χρήσιμο πράγμα ως προς την ενημέρωση. Ίσα ίσα που η σωστή και προσεκτική χρήση του διαδικτύου είναι στις μέρες μας κάτι βοηθητικό που μπορεί να μας διευκολύνει τη ζωή ποικιλοτρόπως. Όμως θα πρέπει οι χρήστες να είναι επιφυλακτικοί ως προς τα συμπεράσματα που εξάγουν από πληροφορίες σχετικά με θέματα υγείας. Γι’ αυτό το λόγο άλλωστε πολλοί ιστότοποι τονίζουν ότι το περιεχόμενό τους έχει καθαρά πληροφοριακό χαρακτήρα και ότι για μια αξιόπιστη εκτίμηση για τη δική του περίπτωση θα πρέπει να απευθυνθεί κανείς σε ειδικό.

Εγώ θα είχα να προσθέσω «και να θέτει όλα τα ερωτήματα που τον ανησυχούν». Ουσιαστικά το «γκουγκλάρισμα» έχει αποτελέσει μια προέκταση της λαϊκής ρύσης ότι «όλοι κάνουν το γιατρό». Δυστυχώς η πραγματικότητα απέχει πολύ συχνά από αυτά που νομίζει κανείς.


Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της καινοτόμου θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές rTMS (Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός).