Αγχώδεις διαταραχές

Αγχώδεις Διαταραχές

Αγχώδεις Διαταραχές : Τουλάχιστον 20% του ελληνικού πληθυσμού θα παρουσιάσει κάποια στιγμή στη ζωή του μια αγχώδη διαταραχή!

Στο ποσοστό αυτό δεν υπολογίζεται αγχώδης συμπτωματολογία ανεξάρτητη των επισήμων διαγνωστικών κριτηρίων, αλλά και το διόλου ασήμαντο ποσοστό των περιπτώσεων που ποτέ δεν φτάνουν στις δημόσιες ή ιδιωτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Επομένως το Άγχος ως οντότητα αφορά πολύ μεγάλο τμήμα του πληθυσμού. Μαζί με την κατάθλιψη αποτελούν τους δύο βασικούς πυλώνες μείωσης της λειτουργικότητας του ατόμου σε όλα τα επίπεδα. Γενικά μπορεί να ειπωθεί ότι η εμφάνιση αγχώδους/καταθλιπτικής κατάστασης στον άνθρωπο είναι πολύ πιο συνηθισμένη απ’ ότι νομίζαμε ως τώρα.

Ως άγχος ορίζεται το διάχυτο δυσάρεστο συναίσθημα που δημιουργείται από μια εκτίμηση ή αίσθηση ή αντίληψη μιας ακαθόριστης ή ενίοτε μη πραγματικής απειλής κατά του εαυτού π.χ. άγχος για το τι θα πουν οι άλλοι για μας. Το συναίσθημα αυτό οδηγεί το άτομο σε μια αυξημένη ψυχική και σωματική ετοιμότητα κατά της απειλής. Το άγχος μοιάζει με το φόβο, διαφέρει όμως στο ότι στο φόβο η απειλή είναι συνήθως πιο σαφής και άμεση (Φόβος & Άγχος). Γενικά το βίωμα του άγχους εμπεριέχει ένα δυσφορικό συναισθηματικό στοιχείο και ένα νοητικό περιεχόμενο.

Αγχώδεις Διαταραχές

Οι αγχώδεις διαταραχές δεν εμφανίζονται πάντα με τον ίδιο τρόπο σε όλους και γι’ αυτό έχουν κατηγοριοποιηθεί από τα ψυχιατρικά ταξινομικά συστήματα ανάλογα με τις προεξάρχουσες εκδηλώσεις ως εξής  :

• Ειδικές Φοβίες π.χ. υψοφοβία ή αραχνοφοβία


Αγοραφοβία όταν το άτομο βιώνει άγχος σε εξωτερικούς χώρους πέραν του σπιτιού του


Κοινωνική Φοβία όταν το άτομο εμφανίζει αυξημένο άγχος όταν βρίσκεται σε περιστάσεις με άλλους ανθρώπους


Διαταραχή Πανικου όταν το άτομο εμφανίζει επανειλλημένα κατακλυσμιαίο αίσθημα υψηλού άγχους (πανικός) σε συνδυασμό με έντονα σωματικά συμπτώματα που οφείλονται σε εκφόρτιση του αυτόνομου νευρικού συστήματος.*


Διατ/χή Γενικευμένου Άγχους όπου το άγχος είναι διαρκές σε όλες ή τις περισσότερες δραστηριότητες του ατόμου


• Διατ/χη Οξέως ή Μετατραυματικού Στρες όπου το άγχος πηγάζει από κάποιο ψυχοπιεστικό γεγονός (τραύμα) που συνέβη στο παρελθόν.


Ιδεοψυχαναγκαστική Διατ/χή που χαρακτηρίζεται από τις ιδεοληψίες ή/και τους ψυχαναγκασμούς. Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή προκαλεί πολύ υψηλό άγχος. Σύμφωνα με το τελευταίο ταξινομικό σύστημα (DSM V) αποτελεί μια κατηγορία από μόνη της και έχει ταξινομηθεί εκτός από τις υπόλοιπες αγχώδεις διαταραχές.

*Η εμφάνιση ξαφνικών σωματικών συμπτωμάτων έχει βιολογική βάση και σχετίζεται με τις :

Σημαντικό είναι να γνωρίζει κανείς ότι συχνά υπάρχει συνύπαρξη εκδηλώσεων άγχους από περισσότερες αγχώδεις διαταραχές. Ενίοτε η συννοσηρότητα αυτή οφείλεται στην ανάγκη αναπλήρωσης μιας άλλης δυσλειτουργίας, κάτι τυπικό στη ΔΕΠΥ, όπου η εγγενής δυσκολία συγκέντρωσης αναπληρώνεται με αυξημένο άγχος ως προς την ανταπόκριση στις καθημερινές απαιτήσεις. Επίσης είναι σύνηθες για πολλούς ανθρώπους που νιώθουν άγχος να μην ξέρουν το γιατί.

Θα πρέπει να τονιστεί το άγχος δεν είναι πάντα υπερβολικό (Διάκριση παθολογικού από φυσιολογικό άγχος). Μία παραγνωρισμένη πλευρά του άγχους είναι ο προσαρμοστικός του χαρακτήρας. Ο φόβος και το άγχος από εξελικτική σκοπιά μπορούν να ειδωθούν ως φυσική επιλογή που ως στόχο έχει την αντιμετώπιση κινδύνων του περιβάλλοντος. Το μέτρο της ανησυχίας για μελλοντικές εξελίξεις δεν μπορεί παρά να συμβάλλει στην αντιμετώπιση πιθανών προβλημάτων.

Από μια καθαρά ψυχολογική σκοπιά το άγχος είναι ένα σήμα του ψυχισμού ότι υπάρχουν εσωτερικές συγκρούσεις ή διαδικασίες που δεν τυγχάνουν κατάλληλης διαχείρισης. Κατά μία ακόμη πιο προχωρημένη εκτίμηση το άγχος έχει χαρακτήρα αμυντικό ώστε να μη βιωθούν συνειδητά πραγματικότητες εσωτερικές ή εξωτερικές που το άτομο δε θέλει να γνωρίζει.

Πρόκειται για βαθύτερα, “κρυμμένα” άγχη όπως το “υπερεγωτικό” άγχος που αφορά τη μη εναρμόνιση του ατόμου με εσωτερικευμένους ηθικούς κανόνες και υποτιθέμενα σωστά και “τέλεια” πρότυπα συμπεριφοράς (προερχόμενα από το μέρος του εαυτού μας που καλείται Υπερεγώ). Άγχος απώλειας της αγάπης, άγχος απόρριψης, άγχος αποχωρισμού, άγχος ελέγχου, άγχος επιτυχίας, άγχος αλλαγής και άγχος θανάτου αποτελούν επίσης ορισμένα πυρηνικά άγχη που βρίσκονται “πίσω” από τα άμεσα εμφανή συμπτώματα του άγχους. Η οπτική του άγχους αποκλειστικά ως διαταραχή και νόσο ενδεχομένως να αποτρέπει τη σταδιακή επεξεργασία των παραπάνω από το άτομο ως αναμενόμενα υπαρξιακά μηνύματα με πανανθρώπινη διάσταση.

Σε συνέχεια των παραπάνω, ένα βασικό στοιχείο που ενισχύει την ένταση και τη διάρκεια του άγχους (εξελίσσοντάς το πλέον σε αγχώδη διαταραχή) είναι το άγχος για το άγχος. Δηλαδή φόβος να μη συμβαίνουν αγχώδεις εκδηλώσεις ξανά και ξανά. Αυτό προκαλεί φαύλο κύκλο και η αιτία είναι ότι οι εκδηλώσεις του άγχους ερμηνεύονται από το άτομο εξίσου ως απειλητικές. Η απειλή μπορεί να αφορά το σώμα/υγεία αλλά μπορεί επίσης να αφορά άλλες πτυχές όπως η εικόνα του εαυτού και η ψυχονοητική κατάσταση. Η χρονιότητα της συγκεκριμένης κατάστασης οδηγεί δευτερογενώς σε δυσλειτουργική εκμάθησή της, κάτι που διευκολύνει τη συντήρηση της διαταραχής. Εδώ εμπλέκονται επιπλέον και εσφαλμένες στερεοτυπικές κοινωνικά διαδεδομένες αντιλήψεις (στίγμα).

Το άγχος μπορεί να είναι εκδήλωση και άλλων ψυχικών διαταραχών, χωρίς όμως να είναι το προεξάρχον πρόβλημα, κάτι που ξεφεύγει της θεματολογίας του παρόντος.

Αγχώδεις Διαταραχές πυροδοτούνται ως αποτέλεσμα ποικίλλων παθολογικών διαταραχών και νόσων. Σε αυτές τις περιπτώσεις η πορεία τους επιπλέκεται . Αναλυτικότερο άρθρο για το θέμα αυτό θα βρείτε εδώ :

Βιολογικά μιλώντας θα πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένοι άνθρωποι ενδέχεται να παρουσιάζουν υψηλότερη γενετική ευαλωτότητα στο στρες, όπως για παράδειγμα αυξημένη δραστηριότητα του αυτόνομου νευρικού συστήματος με υπερβολική διέγερση σε ήπια ερεθίσματα και βραδεία προσαρμογή σε επαναλαμβανόμενα ερεθίσματα.

Ολοκληρώνοντας τη σύντομη αναφορά σε βιολογικές παραμέτρους θα πρέπει να αναφερθούμε στην επιγενετική. Πρόκειται για τη διαδικασία κατά την οποία ψυχολογικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν την κυτταρική λειτουργία σε επίπεδο DNA. Μέσω αυτής της διαδικασίας υποσκάπτεται ενδεχομένως η βιολογική δυνατότητα ανοχής του άγχους κατά τη διάρκεια της ζωής ασχέτως αν εκ γενετής δεν υπήρχε ευαλωτότητα. Φυσικά η σχετική έρευνα είναι ακόμη σε πρώιμα στάδια.

Τα συμπτώματα άγχους επηρεάζουν την ποιότητα ζωής του ατόμου και συχνά διαφεύγουν της προσοχής. Αν και όπως αναφέραμε παραπάνω το άγχος ως κατάσταση μπορεί να υπερεκτιμηθεί, ισχύει επίσης ότι συχνά υποεκτιμάται και υποβαθμίζεται. Πολλοί άνθρωποι αρνούνται να αναγνωρίσουν (συχνά για λόγους στίγματος και πάλι) τη μεγάλη ψυχική ένταση που χρονίως βιώνουν. Από την άλλη μεριά συνήθως οι θορυβώδεις σωματικές εκδηλώσεις του άγχους αποτελούν το «καμπανάκι» ώστε να ασχοληθεί κάποιος με αυτές όχι όμως πριν ταλαιπωρηθεί αρκετά συνήθως με πολλαπλές εξετάσεις από διάφορες ιατρικές ειδικότητες.

Υπάρχει πληθώρα σωματικών εκδηλώσεων και διαταραχών που έχουν συσχετιστεί με άγχος. Μερικές φορές οι αγχώδεις διαταραχές μπορούν να εκδηλωθούν με σωματικά συμπτώματα τα οποία δεν εξηγούνται με κάποιο άλλο τρόπο. Όταν μάλιστα αυτά προεξάρχουν στην κλινική εικόνα, είναι χρόνια και η έντασή τους προκαλεί σοβαρή δυσφορία στο άτομο τότε μιλάμε για ειδική κατηγορία καταστάσεων που ονομάζονται διαταραχές σωματικών συμπτωμάτων (πρώην σωματόμορφες). Δείτε παρακάτω αναλυτικότερη ενημέρωση για την :

Στη συνέχεια παρατίθεται μια λίστα από τα συνηθέστερα σωματικά συμπτώματα άγχους, αλλά και διαταραχές που έχουν συσχετιστεί με υψηλό άγχος/αγχώδεις διαταραχές

  1. Μυική Τάση (Σφιγμένοι μύες)
  2. Μυικός Πόνος
  3. Κεφαλαλγία Τάσεως/ Ημικρανία
  4. Διαταραχές ύπνου : Αϋπνία, Πρώιμη/Ενδιάμεση αφύπνιση/Μείωση ποιότητας
  5. Αδυναμία/Άτονία
  6. Κόπωση
  7. Μυικά Τινάγματα/Μουδιάσματα/Μυρμηγκιάσματα
  8. Ινομυαλγία
  9. Ναυτία/Έμετος
  10. Στομαχικές ενοχλήσεις/Δυσπεψία/Μετεωρισμός (Φούσκωμα)
  11. Γαστρίτιδα
  12. Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση (ΓΟΠ)
  13. Έπειξη ούρησης/ Συχνοουρία/Δυσουρία
  14. Διαταραχές λίμπιντο/στύσης
  15. Διάρροια/Δυσκοιλιότητα
  16. Ευερέθιστο Έντερο
  17. Συμφόρηση μύτης/φάρυγγα
  18. Ξηροστομία
  19. Δύσπνοια/Ταχύπνοια
  20. Αίσθημα πνιγμού
  21. Κόμπος/αίσθημα ξένου σώματος στο λαιμό
  22. Βάρος στο στήθος
  23. Πόνος στο στήθος
  24. Ταχυκαρδία/αίσθημα παλμών
  25. Επιδείνωση αρρυθμιών
  26. Υπέρταση (νευροπίεση)
  27. Ζάλη
  28. Τάση λιποθυμίας
  29. Αστάθεια
  30. Εξάψεις
  31. Εφίδρωση
  32. Ερυθρότητα
  33. Τρόμος (τρέμουλο)
  34. Δερματικές εκδηλώσεις (π.χ. νευροδερματίτιδα, ψωρίαση, αλωπεκία κ.α.)
  35. Αυτοάνοσες διαταραχές (π.χ. λύκος)

Είναι το άγχος συνυφασμένο με το σύγχρονο τρόπο ζωής και άρα αναπόφευκτη συνέπεια? Δύσκολο ερώτημα με πολλές δυνατές και εξίσου δύσκολες απαντήσεις. Διαβάστε για τις θεραπευτικές δυνατότητες που υπάρχουν στην παρούσα φάση στον ακόλουθο σύνδεσμο :

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της καινοτόμου θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές rTMS (Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός).

21 comments

Comments are closed.

Αρέσει σε %d bloggers: