Ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης

Αγχώδεις διαταραχές

Μάθετε περισσότερα για το άγχος και τις διαταραχές άγχους

Στις αγχώδεις διαταραχές υπάρχει υψηλή ένταση άγχους και δυσφορίας που αποκτά σταδιακά μεγάλη διάρκεια και συχνότητα επιδεινώνοντας τη λειτουργικότητα του ατόμου.

Το άγχος ως οντότητα αφορά πολύ μεγάλο τμήμα του πληθυσμού είτε ως σύμπτωμα είτε ως φυσιολογική εκδήλωση. Από την αρχή θα πρέπει να πούμε ότι το άγχος δεν είναι πάντα υπερβολικό (Διάκριση παθολογικού από φυσιολογικό άγχος). Οι αγχώδεις διαταραχές μαζί με την κατάθλιψη προκαλούν σήμερα παγκοσμίως αυξημένη επιβάρυνση τόσο στην υγεία όσο και στη λειτουργικότητα των ανθρώπων. Γενικά μπορεί να ειπωθεί ότι η εμφάνιση αγχώδους/καταθλιπτικής κατάστασης στον άνθρωπο είναι πολύ πιο συνηθισμένη απ’ ότι νομίζαμε ως τώρα.

Ως άγχος ορίζεται το έντονα δυσάρεστο συναίσθημα που δημιουργείται από μια εκτίμηση ή αίσθηση ή αντίληψη μιας ακαθόριστης ή ενίοτε μη πραγματικής απειλής κατά του εαυτού π.χ. άγχος για το τι θα πουν οι άλλοι για μας. Το συναίσθημα αυτό οδηγεί το άτομο σε μια αυξημένη ψυχική και σωματική ετοιμότητα κατά της απειλής. Το άγχος μοιάζει με το φόβο, διαφέρει όμως στο ότι στο φόβο η απειλή είναι συνήθως πιο σαφής και άμεση. Γενικά το βίωμα του άγχους εμπεριέχει ένα δυσφορικό συναισθηματικό στοιχείο και ένα νοητικό περιεχόμενο.

Οι αγχώδεις διαταραχές δεν εμφανίζονται πάντα με τον ίδιο τρόπο σε όλους και γι’ αυτό έχουν κατηγοριοποιηθεί από τα ψυχιατρικά ταξινομικά συστήματα ανάλογα με τις προεξάρχουσες εκδηλώσεις ως εξής  :

• Ειδικές Φοβίες π.χ. υψοφοβία ή αραχνοφοβία


Αγοραφοβία όταν το άτομο βιώνει άγχος σε εξωτερικούς χώρους πέραν του σπιτιού του


Κοινωνική Φοβία όταν το άτομο εμφανίζει αυξημένο άγχος όταν βρίσκεται σε περιστάσεις με άλλους ανθρώπους


Διαταραχή Πανικου όταν το άτομο εμφανίζει επανειλλημένα κατακλυσμιαίο αίσθημα υψηλού άγχους (πανικός) σε συνδυασμό με έντονα σωματικά συμπτώματα που οφείλονται σε εκφόρτιση του αυτόνομου νευρικού συστήματος.*


Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή όπου υπάρχει διαρκής ανησυχία και άγχος σε όλες ή τις περισσότερες δραστηριότητες του ατόμου συνοδεία μιας σειράς άλλων συμπτωμάτων.


Διαταραχή Οξέως ή Μετατραυματικού Στρες όπου το άγχος πηγάζει από κάποιο ψυχοπιεστικό γεγονός (τραύμα) που συνέβη στο παρελθόν.


Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από τις ιδεοληψίες ή/και τους ψυχαναγκασμούς. Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή προκαλεί πολύ υψηλό άγχος. Σύμφωνα με το τελευταίο ταξινομικό σύστημα (DSM V) αποτελεί μια κατηγορία από μόνη της σε σχέση με τις υπόλοιπες αγχώδεις διαταραχές.

*Η εμφάνιση ξαφνικών σωματικών συμπτωμάτων έχει βιολογική βάση και σχετίζεται με τις :

Σημαντικό είναι να γνωρίζει κανείς ότι συχνά υπάρχει συνύπαρξη εκδηλώσεων άγχους από περισσότερες αγχώδεις διαταραχές. Ενίοτε η συννοσηρότητα αυτή οφείλεται στην ανάγκη αναπλήρωσης μιας άλλης δυσλειτουργίας, κάτι τυπικό στη ΔΕΠΥ, όπου η εγγενής δυσκολία συγκέντρωσης αναπληρώνεται με αυξημένο άγχος ως προς την ανταπόκριση στις καθημερινές απαιτήσεις. Επίσης είναι σύνηθες για πολλούς ανθρώπους που νιώθουν άγχος να μην ξέρουν το γιατί.

Μία παραγνωρισμένη πλευρά του άγχους είναι ο προσαρμοστικός του χαρακτήρας. Ο φόβος και το άγχος από εξελικτική σκοπιά μπορούν να ειδωθούν ως φυσική επιλογή που ως στόχο έχει την αντιμετώπιση κινδύνων του περιβάλλοντος. Το μέτρο της ανησυχίας για μελλοντικές εξελίξεις δεν μπορεί παρά να συμβάλλει στην αντιμετώπιση πιθανών προβλημάτων.

Σε συνέχεια των παραπάνω, ένα βασικό στοιχείο που ενισχύει την ένταση και τη διάρκεια του άγχους (εξελίσσοντάς το πλέον σε αγχώδη διαταραχή) είναι το άγχος για το άγχος. Δηλαδή φόβος να μη συμβαίνουν αγχώδεις εκδηλώσεις ξανά και ξανά. Αυτό προκαλεί φαύλο κύκλο και η αιτία είναι ότι οι εκδηλώσεις του άγχους ερμηνεύονται από το άτομο εξίσου ως απειλητικές. Η απειλή μπορεί να αφορά το σώμα/υγεία αλλά μπορεί επίσης να αφορά άλλες πτυχές όπως η εικόνα του εαυτού και η ψυχονοητική κατάσταση. Η χρονιότητα της συγκεκριμένης κατάστασης οδηγεί δευτερογενώς σε δυσλειτουργική εκμάθησή της, κάτι που διευκολύνει τη συντήρηση της διαταραχής. Εδώ εμπλέκονται επιπλέον και εσφαλμένες στερεοτυπικές κοινωνικά διαδεδομένες αντιλήψεις (στίγμα).

Το άγχος μπορεί να είναι εκδήλωση και άλλων ψυχικών διαταραχών, χωρίς όμως να είναι το προεξάρχον πρόβλημα, κάτι που ξεφεύγει της θεματολογίας του παρόντος.

Αγχώδεις Διαταραχές πυροδοτούνται ως αποτέλεσμα ποικίλλων παθολογικών διαταραχών και νόσων. Σε αυτές τις περιπτώσεις η πορεία τους επιπλέκεται .

Βιολογικά μιλώντας θα πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένοι άνθρωποι ενδέχεται να παρουσιάζουν υψηλότερη γενετική ευαλωτότητα στο στρες, όπως για παράδειγμα αυξημένη δραστηριότητα του αυτόνομου νευρικού συστήματος με υπερβολική διέγερση σε ήπια ερεθίσματα και βραδεία προσαρμογή σε επαναλαμβανόμενα ερεθίσματα.

Ολοκληρώνοντας τη σύντομη αναφορά σε βιολογικές παραμέτρους θα πρέπει να αναφερθούμε στην επιγενετική. Πρόκειται για τη διαδικασία κατά την οποία ψυχολογικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν την κυτταρική λειτουργία σε επίπεδο DNA. Μέσω αυτής της διαδικασίας υποσκάπτεται ενδεχομένως η βιολογική δυνατότητα ανοχής του άγχους κατά τη διάρκεια της ζωής ασχέτως αν εκ γενετής δεν υπήρχε ευαλωτότητα. Φυσικά η σχετική έρευνα είναι ακόμη σε πρώιμα στάδια.

Τα συμπτώματα άγχους επηρεάζουν την ποιότητα ζωής του ατόμου και συχνά διαφεύγουν της προσοχής. Αν και όπως αναφέραμε παραπάνω το άγχος ως κατάσταση μπορεί να υπερεκτιμηθεί, ισχύει επίσης ότι συχνά υποεκτιμάται και υποβαθμίζεται. Πολλοί άνθρωποι αρνούνται να αναγνωρίσουν (συχνά για λόγους στίγματος και πάλι) τη μεγάλη ψυχική ένταση που χρονίως βιώνουν. Από την άλλη μεριά συνήθως οι θορυβώδεις σωματικές εκδηλώσεις του άγχους αποτελούν το «καμπανάκι» ώστε να ασχοληθεί κάποιος με αυτές όχι όμως πριν ταλαιπωρηθεί αρκετά συνήθως με πολλαπλές εξετάσεις από διάφορες ιατρικές ειδικότητες.

Υπάρχει πληθώρα σωματικών εκδηλώσεων και διαταραχών που έχουν συσχετιστεί με άγχος. Μερικές φορές οι αγχώδεις διαταραχές μπορούν να εκδηλωθούν με σωματικά συμπτώματα τα οποία δεν εξηγούνται με κάποιο άλλο τρόπο. Όταν μάλιστα αυτά προεξάρχουν στην κλινική εικόνα, είναι χρόνια και η έντασή τους προκαλεί σοβαρή δυσφορία στο άτομο τότε μιλάμε για ειδική κατηγορία καταστάσεων που ονομάζονται διαταραχές σωματικών συμπτωμάτων (πρώην σωματόμορφες).

Διαβάστε στη συνέχεια για την :

Στη συνέχεια παρατίθεται μια λίστα από τα συνηθέστερα σωματικά συμπτώματα άγχους, αλλά και διαταραχές που έχουν συσχετιστεί με υψηλό άγχος/αγχώδεις διαταραχές

  1. Μυική Τάση (Σφιγμένοι μύες)
  2. Μυικός Πόνος
  3. Κεφαλαλγία Τάσεως/ Ημικρανία
  4. Διαταραχές ύπνου : Αϋπνία, Πρώιμη/Ενδιάμεση αφύπνιση/Μείωση ποιότητας
  5. Αδυναμία/Άτονία
  6. Κόπωση
  7. Μυικά Τινάγματα/Μουδιάσματα/Μυρμηγκιάσματα
  8. Ινομυαλγία
  9. Ναυτία/Έμετος
  10. Στομαχικές ενοχλήσεις/Δυσπεψία/Μετεωρισμός (Φούσκωμα)
  11. Γαστρίτιδα
  12. Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση (ΓΟΠ)
  13. Έπειξη ούρησης/ Συχνοουρία/Δυσουρία
  14. Διαταραχές λίμπιντο/στύσης
  15. Διάρροια/Δυσκοιλιότητα
  16. Ευερέθιστο Έντερο
  17. Συμφόρηση μύτης/φάρυγγα
  18. Ξηροστομία
  19. Δύσπνοια/Ταχύπνοια
  20. Αίσθημα πνιγμού
  21. Κόμπος/αίσθημα ξένου σώματος στο λαιμό
  22. Βάρος στο στήθος
  23. Πόνος στο στήθος
  24. Ταχυκαρδία/αίσθημα παλμών
  25. Επιδείνωση αρρυθμιών
  26. Υπέρταση (νευροπίεση)
  27. Ζάλη
  28. Τάση λιποθυμίας
  29. Αστάθεια
  30. Εξάψεις
  31. Εφίδρωση
  32. Ερυθρότητα
  33. Τρόμος (τρέμουλο)
  34. Δερματικές εκδηλώσεις (π.χ. νευροδερματίτιδα, ψωρίαση, αλωπεκία κ.α.)
  35. Αυτοάνοσες διαταραχές (π.χ. λύκος)

Είναι το άγχος συνυφασμένο με το σύγχρονο τρόπο ζωής και άρα αναπόφευκτη συνέπεια? Δύσκολο ερώτημα με πολλές δυνατές και εξίσου δύσκολες απαντήσεις.

Διαβάστε για τις θεραπευτικές δυνατότητες για το άγχος :


Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της καινοτόμου θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές rTMS (Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός).

Exit mobile version