Απαντήσεις στην απειλή (threat responses)

απαντήσεις στην απειλή

Οι απαντήσεις στην απειλή είναι αυτόματες συμπεριφορικές απαντήσεις, δηλαδή πρωτογενείς αντιδράσεις του ατόμου επί ύπαρξης ερεθισμάτων, εξωτερικών ή εσωτερικών, που μεταφράζονται ως επικίνδυνα.

απαντήσεις στην απειλή

Μπορεί να είναι οι εξής:

  • Πάλη (fight): Δράση με στόχο την προστασία π.χ. κάποιος μας επιτίθεται και προσπαθούμε να αμυνθούμε
  • Φυγή (flight): Δράση με στόχο την αποφυγή της απειλής π.χ. το βάζουμε στα πόδια για να γλιτώσουμε από ένα άγριο ζώο
  • Παγωμάρα (freeze): Ακινητοποίηση με στόχο την καλύτερη εκτίμηση της απειλής και την επιλογή κατάλληλης αντιμετώπισης
  • Τονική αναστολή (fright): Ακινητοποίηση με στόχο να μη γίνουμε αντιληπτοί από το υποκείμενο της απειλής
  • Λιποθυμία (faint): Αυτόματη αντίδραση σε καταστάσεις όπου το άτομο νιώθει αβοήθητο. Προκαλείται από ταχεία αύξηση του τόνου του παρασυμπαθητικού αυτόνομου συστήματος με προεξάρχουσα εκδήλωση την υπόταση. Συχνή στη φοβία αίματος ή/και βελόνας αιμοληψίας.
  • Αντανακλαστικά (reflexes): Παραδείγματα είναι το πετάρισμα των βλεφάρων όταν μπαίνει κάποιο σκουπιδάκι, ο βήχας,το φτάρνισμα,ο έμετος που έχουν ως στόχο την απόρριψη εισόδου βλαπτικών ουσιών στο γαστρεντερικό ή το αναπνευστικό σύστημα, αλλά και η αυτόματη κίνηση να σηκώσουμε τα χέρια για να «εμποδίσουμε» ένα αντικείμενο που πέφτει κατά πάνω μας.

Οι 4 πρώτες αυτόματες αντιδράσεις και τα αντανακλαστικά αποτελούν αποτέλεσμα της ταχείας αύξησης του τόνου του συμπαθητικού αυτόνομου συστήματος με πολλαπλές εκδηλώσεις όπως η ταχυκαρδία, η υπέρταση, η μυδρίαση (αύξηση της διαμέτρου της κόρης των οφθαλμών), η αύξηση του μυικού τόνου. Οι εκδηλώσεις αυτές όταν συμβαίνουν πιο συχνά σε περίπτωση άγχους ενδέχεται να παρερμηνευτούν ως πρόβλημα υγείας.

Οι απαντήσεις στην απειλή κατά του εαυτού έχουν συναισθηματικό κομμάτι που εκδηλώνεται με το φόβο ή το άγχος.

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της καινοτόμου θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές rTMS (Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός).