Κατάχρηση αλκοόλ / εξάρτηση από αλκοόλ

Τι είναι η κατάχρηση, ο εθισμός και η εξάρτηση από αλκοόλ

Το αλκοόλ είναι μια νόμιμη ψυχοτρόπος εξαρτησιογόνος ουσία με δυνητικά δραματικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία του ανθρώπου όταν η κατανάλωσή του ξεφεύγει από τα ασφαλή όρια. Ως Αλκοολισμός ορίζεται η επαναλαμβανόμενη χρήση αλκοόλ για μεγάλα χρονικά διαστήματα παρά τις τεκμηριωμένες δυσμενείς συνέπειες.

Για να καταδειχτεί πιο συγκεκριμένα η ποσότητα του αλκοόλ που αξιολογείται ως ασφαλής από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, εισάγεται η έννοια της «μονάδας αλκοόλ». Μία μονάδα αλκοόλ (standard unit) ισούται με 8-12gr ή 10-12.7ml καθαρής αιθυλικής αλκοόλης και αντιστοιχεί περίπου σε μισό ποτήρι μπύρα (300 ml) ή ένα ποτήρι κρασί (12,5 ml) ή ένα ποτό whiskey (25 ml).Για τους άνδρες το ασφαλές όριο θεωρείται ως 21 μονάδες/εβδομ. & έως 4 μονάδες ημερησίως, ενώ για τις γυναίκες 14 μονάδες/εβδομ. & έως 3 μονάδες ημερησίως. Πέρα από τα όρια αυτά ξεκινάει η επιβλαβής χρήση, παρόλο που νέες έρευνες που αφορούν τη συσχέτιση ορισμένων διαταραχών με το αλκοόλ όπως π.χ. ο καρκίνος του μαστού αναφέρουν χαμηλότερα όρια.

Συνέπειες αλκοολισμού

Οι πιθανές συνέπειες του αλκοολισμού αναφέρονται παρακάτω και πραγματικά «μιλάνε από μόνες τους»! Να σημειωθεί απλώς ότι για αρκετές από αυτές ο κίνδυνος πολλαπλασιάζεται όταν ο αλκοολισμός συνδυάζεται με τη χρήση καπνού (επίσης νόμιμη εξαρτησιογόνος ψυχοτρόπος ουσία).

Ηπατική ΝόσοςΚίρρωση
Στεάτωση
Ηπατίτιδα
Καρκίνος Ήπατος
Χρόνια Παγκρεατίτιδα 
Καρκίνος Παγκρέατος 
Πεπτικό ΣύστημαΣτοματίτιδα
Οισοφαγίτιδα
Γαστρίτιδα
Έλκος στομάχου/δωδεκαδακτύλου
Σύνδρομα δυσαπορρόφησης
Καρκίνος γλώσσας, στόματος, φάρυγγα, οισοφάγου
Καρδιαγγειακή ΝόσοςΜυοκαρδιοπάθεια
Αρρυθμίες
Αρτηριακή υπέρταση
Αιματολογικές ΔιαταραχέςΑναιμία
Λευκοπενία
Θρομβοπενία
Αναπνευστικό ΣύστημαΑναπνευστική καταστολή επί οξείας μέθης
Ηλεκτρολυτικές ΔιαταραχέςΥπογλυκαιμία
Υπεργλυκαιμία
Υπονατριαιμία
Υπερασβεστιαιμία
Υποφωσφαταιμία
Καρκίνος του Μαστού 
Γεννητικό ΣύστημαΥπογονιμότητα και στα δύο φύλα
Διαταραχή στύσης
Διαταραχές εμμήνου ρύσεως
Διαταραχές Θερμορύθμισης 
Λοιμώξεις 
Νευρολογικές ΔιαταραχέςΗπατική εγκεφαλοπάθεια
Χρόνια επίκτητη ηπατοεγκεφαλική εκφύλιση
Παγκρεατική εγκεφαλοπάθεια
Αλκοολική άνοια/εγκεφαλική ατροφία
Μυοπάθεια
Κεντρική γεφυρική μυελινόλυση
Νόσος Marchiafava-Bignami
Σύνδρομο αλκοολικού εμβρύου
Επιληπτικές κρίσεις
Νευρολογικές λόγω ΥποθρεψίαςΣύνδρομο Wernicke-Korsakoff
Πελλάγρα
Περιφερική Νευροπάθεια
Οπτική Νευροπάθεια
Τραυματισμός (λόγω ατυχήματος ή επιληπτικών κρίσεων)Ενδοεγκεφαλική αιμορραγία
Επισκληρίδιο αιμάτωμα
Υποσκληρίδιο αιμάτωμα
Υδροκέφαλος
Τραυματισμός νωτιαίου μυελού
Συμπιεστικές νευροπάθειες («Παραλύσεις του Σαββατόβραδου»)
εξάρτηση αλκοόλ κατάχρηση
ο εγκέφαλος ανθρώπου με κατάχρηση/εξάρτηση από το αλκοόλ

Ψυχιατρικές Διαταραχές

Εξάρτηση από αλκοόλ
Κατάχρηση από αλκοόλ
Τοξίκωση από αλκοόλ Η χρήση τόσης ποσότητας αλκοόλ όσης αρκεί για να προκαλέσει στο άτομο ένα σύνολο σωματικών και ψυχικών συμπτωμάτων και σημείων (βλέπε παρακάτω “επιδράσεις ανάλογα τη συγκέντρωση στο αίμα”)
Στερητικό Σύνδρομο1. Υπερδραστηριότητα Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (εφίδρωση, ταχυκαρδία)
2. Τρόμος άκρων χειρών
3. Ναυτία ή εμετός
4. Άγχος
5. Αϋπνία
6. Ψυχοκινητική διέγερση
7. Παροδικές οπτικές, κοιναισθητικές ή ακουστικές ψευδαισθήσεις
8. Επιληπτικές κρίσεις grand mal
Παραλήρημα τοξίκωσης από αλκοόλ
Παραλήρημα στέρησης αλκοόλ (ΤΡΟΜΩΔΕΣ ΠΑΡΑΛΗΡΗΜΑ ΜΕ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ 10%)
Προκαλούμενη από αλκοόλ εμμένουσα άνοια
Προκαλούμενη από αλκοόλ αμνησιακή διαταραχή
Προκαλούμενη από αλκοόλ ψυχωτική διαταραχή, με παραληρητικές ιδέες ή/και ψευδαισθήσεις
Κατά τη διάρκεια της τοξίκωσης Προκαλούμενη με εξάρτηση από αλκοόλ διαταραχή του ύπνο
Κατά τη διάρκεια της τοξίκωσης/της στέρησης Προκαλούμενη από αλκοόλ διαταραχή της διάθεσης (Κατάθλιψη, Διπολική Διαταραχή, Δυσθυμία)
Προκαλούμενη από αλκοόλ αγχώδης διαταραχή
Προκαλούμενη από αλκοόλ σεξουαλική δυσλειτουργία
Συνδεόμενη με το αλκοόλ διαταραχή μη αλλιώς προσδιοριζόμενη

Ψυχιατρική Συννοσηρότητα

Συνύπαρξη κατάχρησης αλκοόλ με τις παρακάτω διαταραχές σε ποσοστό :

  1. Διαταραχές προσωπικότητας 50–80% (κυρίως αντικοινωνική, οριακή και παρανοειδής)
  2.  Αγχώδεις διαταραχές 25-50%
  3. Μείζων καταθλιψη 30-40%
  4. Εξάρτηση από ναρκωτικές παράνομες ουσίες 20-40%
  5. Σχιζοφρένεια 10-40%
  6. Διαταραχές διατροφής 10-50%
  7. 20-30% όσων αυτοκτονούν

Άμεσες επιδράσεις του αλκοόλ ανάλογα με τις συγκεντρώσεις στο αίμα*:

20-30 mg/dl: ↓ κινητικής απόδοσης και ικανότητας σκέψης

30-80 mg/dl: Αυξημένα κινητικά και γνωσιακά προβλήματα

80-200 mg/dl: Αποδιοργάνωση γνωσιακών ικανοτήτων (↓κρίσης), συναισθηματική αστάθεια, μείωση κοινωνικής λειτουργικότητας και άρση αναστολών, δυσαρθρία, αταξία, αστάθεια στο βάδισμα

200-300 mg/dl: Νυσταγμός, κολλώδης ομιλία, διαλείψεις, υπογλυκαιμία, μείωση των αντανακλαστικών

>300-400 mg/dl: Διαταραγμένα ζωτικά σημεία, αναπνευστική καταστολή, κώμα, θάνατος

*ενδέχεται να υπάρχουν διαφοροποιήσεις καθώς τα επίπεδα του αλκοόλ στο αίμα εξαρτώνται από το βάρος του ατόμου, το είδος του ποτού και ποικίλους μεταβολικούς παράγοντες

Απεξάρτηση

Η απεξάρτηση από το αλκοόλ είναι μια δύσκολη, πολυεπίπεδη, αλλά εφικτή διαδικασία. Όταν ο αλκοολισμός είναι βαρύς προηγείται η φάση της αποτοξίνωσης/συνδρόμου στέρησης και στη συνέχεια ακολουθούν οι φάσεις της αντιμετώπισης της όποιας υποκείμενης διαταραχής, π.χ. η θεραπεία κατάθλιψης, αλλά και η φάση της συντήρησης/αποχής από την χρήση. Αυτό το τελευταίο ίσως είναι η μεγαλύτερη πρόκληση.


Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής