Επιγενετική, τραύμα & περιβάλλον 1

Επιγενετική, τραύμα & περιβάλλον 1

Τι είναι η επιγενετική

Η επιγενετική είναι η μελέτη του τρόπου με τον οποίο το περιβάλλον και η συμπεριφορά μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στη λειτουργία των γονιδίων σας. Σε αντίθεση με τις γενετικές αλλαγές, οι επιγενετικές αλλαγές είναι αναστρέψιμες και δεν αλλάζουν το DNA σας, αλλά μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα σας διαβάζει μια ακολουθία DNA.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι επιγενετικών αλλαγών όπως η μεθυλίωση DNA , τροποποίηση της ιστόνης, mRNA κ.α. Για παράδειγμα η μεθυλίωση του DNA είναι ένας τύπος επιγενετικής τροποποίησης που αφορά ενεργοποίηση ή απενεργοποίηση γονιδίων και που θα μπορούσε να εξηγήσει αλλαγές στη συμπεριφορά αλλά και ψυχικές διαταραχές που εμφανίζονται κατά τη μετάβαση από τη βρεφική ηλικία στην ενήλικη ζωή.

Κάθε είδους περιβαλλοντική αλλαγή (θετική είτε αρνητική) που επιδρώντας στο DNA και άρα στη σύνθεση πρωτεινών, μπορεί δυνητικά να συμβάλλει στην εκδήλωση φαινοτυπικών αλλαγών στο άτομο αποτελεί μια επιγενετική επίδραση.

Η θεωρία του Γάλλου φυσιοδίφη και εξελικτικού βιολόγου Λαμάρκ (1744-1829) (βλέπε εικόνα) περί κληρονομικότητας των επίκτητων χαρακτηριστικών φαίνεται ότι βαίνει προς επιβεβαίωση 3 αιώνες περίπου μετά μέσω της επιγενετικής & γενετικής επιστήμης.



Μερικές επιγενετικές αλλαγές φαίνεται ότι κληρονομούνται στους απογόνους. Επιπλέον κάποιες φαίνεται ότι είναι αναστρέψιμες. Οι επιγενετικές διεργασίες μπορούν να οδηγήσουν σε διαγενεαλογικές (κληρονομικές) επιδράσεις χωρίς καμία μεταλλακτική αλλαγή στην αλληλουχία DNA.

Το πεδίο της έρευνας είναι τεράστιο, μακρύ και υποσχόμενο.

Προς απλοποίηση του νοήματος και προς εξειδίκευσή του στην ψυχική διαταραχή ας πούμε το εξής. Η επίδραση του περιβάλλοντος δύναται να εμφανιστεί με διάφορους τρόπους. Ενας από αυτούς είναι το ψυχικό τραύμα, το οποίο ξέρουμε οτι δεν εκδηλώνεται αποκλειστικά σε άτομα με κληρονομική προδιάθεση, αλλά διαμεσολαβείται μέσω μηχανισμών στρες. Άρα αυτό μπορεί να επιδρά στα γονίδια προκαλώντας επιγενετικές αλλαγές.

Με μια λέξη μπορούμε να συνοψίσουμε τι μπορεί να προκαλέσει ψυχικό τραύμα και αυτή είναι η βία. Κάθε είδους βία που θα δεχτεί το άτομο σε οποιαδήποτε ηλικία και για μεγάλα χρονικά διαστήματα, εντός της οικογένειας, του σχολείου, της εργασίας, του κοινωνικού περίγυρου, της χώρας του που θα εκφραστεί κυρίως με

Η αντιμετώπιση των σχετιζόμενων με τραύμα διαταραχών όπως οι αγχώδεις διαταραχές, η μετατραυματική διαταραχή στρες, η αντιδραστική κατάθλιψη, κάποιες διαταραχές προσωπικότητας κ.α. βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ψυχοθεραπεία. Πιο γενικά η ψυχοθεραπεία είναι καθιερωμένος τρόπος θεραπείας των ψυχικών διαταραχών με  αποτελεσματικότητα που ποικίλλει, αλλά πάντως υπαρκτή και αποδεδειγμένη, όπως π.χ. στη θεραπεία του άγχους και στη θεραπεία της κατάθλιψης.

Η επιγενετική έρχεται να προσφέρει μια πολύ πιθανή εξήγηση στο πώς διαμεσολαβείται το θεραπευτικό αποτέλεσμα στην ψυχοθεραπεία.


Ενδεικτικά παρατίθενται κάποιες σχετικές έρευνες


Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής

Απάντηση