Πώς να αυξήσετε την αποτελεσματικότητα της θεραπείας σας

Στην καθημερινή πράξη στη θεραπεία των ψυχικών διαταραχών εμπλέκεται ο ασθενής, ο ψυχίατρος και πολύ συχνά το περιβάλλον του ασθενή. Οι λόγοι που μια θεραπεία μπορεί να μην δείξει αποτέλεσμα λοιπόν έχουν να κάνουν με τη διαχείρισή της από τα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Ξεκινάμε την παράθεση των αιτιών που αφορά τον ασθενή και το περιβάλλον του :

  1. Χαρακτηριστικά ασθένειας δηλαδή διάγνωση και βαρύτητα
  2. Κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες (φύλο, κοινωνικό status, οικονομική κατάσταση, γεωγραφική θέση)
  3. Ανεπαρκής συμμόρφωση στις οδηγίες
  • εσφαλμένη λήψη δοσολογίας τόσο σε τρόπο, όσο και σε χρονική στιγμή
  • η αλλαγή της συχνότητας των δόσεων
  • πρόωρη διακοπή αγωγής
  • διαλείμματα ποικίλης διάρκειας μη λήψης της αγωγής
  • η αποφυγή επισκέψεων στον θεράποντα ιατρό, η συνειδητή ή ασυνείδητη μη τήρηση των συμβουλών του ιατρού
  • η μερική συμμόρφωση κατά την οποία ο ασθενής παραμένει συμμορφωμένος στην θεραπεία, μόνο για το άμεσο χρονικό διάστημα έπειτα από την επίσκεψη στον ιατρό του
  1. Παράμετροι της θεραπείας : στάση, (παρα)πληροφόρηση, δυσκολίες, προσδοκίες, περιπλοκότητα, συννοσηρότητα, χαρακτηριστικά προσωπικότητας ασθενή, κουλτούρα
  • Στίγμα ψυχικής ασθένειας
  • Καθυστερημένη έναρξη θεραπείας (συχνά για χρόνια)
  • Γνωσιακές διαστρεβλώσεις & μηχανισμοί άμυνας
  • Προσδοκίες άμεσης βελτίωσης
  • Προσδοκίες απουσίας παρενεργειών
  • Φόβος και καταστροφοποίηση παρενεργειών (π.χ. μη αναστρέψιμες)
  • Παρερμηνεία προηγούμενων μη επιτυχημένων θεραπειών
  • Παρερμηνεία παρενεργειών ή μη (άμεσης) αποτελεσματικότητας αποκλειστικά ως ιατρικό λάθος
  • Συχνή εναλλαγή ιατρών
  • «Τα φάρμακα βλάπτουν»
  • «Εγώ δεν παίρνω φάρμακα, ούτε ντεπόν»
  • «Θα αντιμετωπίσω μόνος μου τα προβλήματα»
  • Ιατροφοβία, δυσπιστία, καχυποψία
  • Ντρέπομαι να ρωτήσω
  • Τα φυσικά προιόντα θεραπεύουν διαταραχές (π.χ. ομοιοπαθητικά, βότανα, διατροφή)
  1. Δεν μπορεί να μην αναφερθούν και λόγοι που έχουν να κάνουν με τους ίδιους τους ιατρούς :
  • Ιατρική ανεπάρκεια ορισμένων, εμμονές, υποκειμενικότητα, αλαζονεία
  • Ανεπαρκής επικοινωνία & πληροφόρηση
  • Αδυναμία εγκατάστασης θεραπευτικής σχέσης
  • Φαινόμενο διαφορετικών διαγνώσεων από διαφορετικούς ιατρούς για το ίδιο πρόβλημα
  • Στιγματισμός ψυχιατρικής και από ιατρούς των άλλων ειδικοτήτων, έλλειμμα σχετικών παραπομπών
  • Υπάρχει όμως και το αντίθετο, δηλαδή βλέπουμε ενίοτε διαχείριση ψυχιατρικών περιστατικών από άλλες ειδικότητες π.χ. παθολόγοι, νευρολόγοι, γενικοί ιατροί κ.α. με συνήθως πενιχρά αποτελέσματα

Γενικά είναι δύσκολο να υπάρξει περίπτωση που να μην έχει κάτι από όλα τα παραπάνω. Συνήθως υπάρχει ένας συνδυασμός διαφόρων από τους ανωτέρω παράγοντες, αλλά και άλλους που ενδεχομένως δεν έχω καταγράψει στο άρθρο αυτό. Θα πρέπει να είναι κατανοητό ότι η νευροεπιστήμη δεν έχει φτάσει σε σημείο να έχει υψηλό ποσοστό γνώσεων και μεθόδων θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές, όμως έχει σίγουρα κάνει σημαντικά βήματα προόδου σε σχέση με το παρελθόν. Έτσι, οι ψυχίατροι δεν είναι παντοδύναμοι ακούραστοι μάγοι, αλλά άνθρωποι που νοιάζονται και προσπαθούν να αξιοποιήσουν στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τα υπάρχοντα εργαλεία. Τα υπάρχοντα εργαλεία μπορεί να είναι συχνά ατελή, αλλά είναι ΚΑΛΥΤΕΡΑ από το να αφήσει κανείς μια ψυχική διαταραχή με ελλιπή ή καθόλου θεραπεία. Το σίγουρο είναι ότι αν μπορεί να διασφαλιστεί η καλύτερη διαχείριση των αιτιών που δυσχεραίνουν τις θεραπείες, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι σημαντικά πιο ικανοποιητικό. Ως προς αυτή τη διασφάλιση χρειάζεται αρχικά η αναγνώριση των θεμάτων αυτών οπωσδήποτε από τον ειδικό ψυχίατρο, αλλά και από τον ασθενή και το περιβάλλον του. Για να βοηθήσει ο ψυχίατρος στο μέγιστο δυνατό βαθμό τον ασθενή, θα πρέπει να τον βοηθήσει και ο ασθενής όσο μπορεί (βοηθώντας τελικά τον εαυτό του τον ίδιο). Από κει και πέρα χρειάζεται συνεργασία, ενσυναίσθηση, συμμόρφωση, επιμονή ώστε η θεραπευτική συμμαχία να γίνει ισχυρή λειτουργώντας θετικά ακόμη και για τις πιο δύσκολες διαταραχές.

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, της Ελληνικής Νευροψυχολογικής Εταιρείας & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις ψυχωτικές, συναισθηματικές (διπολική διαταραχή - κατάθλιψη) και αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.