Φάρμακα & Ψυχιατρική (Μέρος Α’)

Η βιβλιογραφία για τις γνώσεις που υπάρχουν για τα ψυχιατρικά φάρμακα σήμερα είναι γιγάντια. Το παρόν άρθρο έχει απλώς βασικό ενημερωτικό χαρακτήρα. Καταρχήν η δράση τους εστιάζεται στο νευρικό σύστημα και κυρίως στους νευρώνες του εγκεφάλου. Στην πλειοψηφία τους τα ψυχιατρικά φάρμακα είναι χημικές ενώσεις που συνδέονται με διάφορους υποδοχείς στην επιφάνεια των νευρώνων (δηλαδή των νευρικών κυττάρων) και τροποποιούν τη λειτουργία τους είτε άμεσα είτε πιο μακροπρόθεσμα. Ο κύριος τρόπος που επιτυγχάνεται αυτό είναι η μεταβολή της συγκέντρωσης και η ενίσχυση της δράσης των νευροδιαβιβαστών, δηλαδή των ουσιών εκείνων του εγκεφάλου υπεύθυνων για την νευρωνική επικοινωνία. Οι βασικοί νευροδιαβιβαστές-στόχοι των ψυχιατρικών φαρμάκων είναι οι λεγόμενες βιογενείς αμίνες που είναι η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη, η νοραδρεναλίνη, η ακετυλοχολίνη και η ισταμίνη. Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των νευροδιαβιβαστών και των νευρωνικών κυκλωμάτων στις διάφορες περιοχές του εγκεφάλου και το πώς αυτό μεταφράζεται σε συμπτώματα και γενικώς σε σκέψη και συμπεριφορά αποτελεί εν ολίγοις σημαντικό κομμάτι του πολύπλοκου και μεγαλεπήβολου αντικειμένου των νευροεπιστημών σήμερα. Άλλοι σημαντικοί νευροδιαβιβαστές που ενδιαφέρουν την ψυχοφαρμακολογία είναι το Gaba και το γλουταμινικό οξύ.

Έτσι λοιπόν τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα στην ψυχιατρική πρακτική ανήκουν στις παρακάτω κατηγορίες:

Αντιψυχωτικά : Χρησιμοποιούνται κυρίως για την αντιμετώπιση των ψυχωτικών συμπτωμάτων που παρουσιάζονται στη σχιζοφρένεια και όλες τις ψυχωτικές διαταραχές, τη διπολική διαταραχή, την ψυχωτική κατάθλιψη, τις καταστάσεις που περιλαμβάνουν ψυχοκινητική διέγερση, στα οργανικά ψυχοσύνδρομα δηλαδή στις περιπτώσεις  οργανικής βλάβης του εγκεφάλου (π.χ. στις άνοιες) ή άλλων συστημάτων και σε αρκετές ακόμη περιπτώσεις. Διακρίνονται στα παλαιότερα που η χρήση τους σταδιακά περιορίζεται και στα νεότερης γενιάς, τα οποία έχουν το σημαντικό πλεονέκτημα των λιγότερων ανεπιθύμητων ενεργειών.  Τα περισσότερα από αυτά κυκλοφορούν και σε ενέσιμη μορφή, η οποία είναι θεραπεία εκλογής σε οξείες και επείγουσες καταστάσεις.Τα νεότερα αντιψυχωτικά είναι:

  • Ρισπεριδόνη
  • Ολανζαπίνη
  • Κουετιαπίνη
  • Αριπιπραζόλη
  • Ζιπρασιδόνη
  • Αμισουλπρίδη
  • Παλιπεριδόνη
  • Κλοζαπίνη

Η αλοπεριδόλη είναι το παλιό εκείνο αντιψυχωτικό που ακόμη και σήμερα έχει ευρεία χρήση λόγω της σημαντικής αποτελεσματικότητάς του στις ψυχωτικές διαταραχές. Σημαντικότερη ανεπιθύμητη ενέργεια της αλοπεριδόλης είναι το παρκινσονικού τύπου σύνδρομο που περιλαμβάνει τρόμο,βραδυκινησία και δυσκαμψία ως τα κυριότερα συμπτώματα (εξωπυραμιδικά). Άλλες νευρολογικού τύπου ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η δυστονία,η όψιμη δυσκινησία,η ακαθησία και το κακόηθες νευροληπτικό σύνδρομο. Όλες αυτές οι καταστάσεις συναντώνται σε πολύ μικρότερη συχνότητα με τα νεότερου τύπου (2ης γενιάς όπως λέγονται) αντιψυχωτικά που αναφέρθηκαν παραπάνω. Οι αντιδράσεις αυτές είναι συνήθως αναστρέψιμες πλην ορισμένων περιπτώσεων. Άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες που μπορεί να παρατηρηθούν είναι η καταστολή, η ήπια αύξηση μεταβολικών συντελεστών και βάρους, η ορθοστατική υπόταση, η υπερπρολακτιναιμία. Επίσης και σε αυτές τις περιπτώσεις οι κατάλληλες ψυχιατρικές παρεμβάσεις μπορούν να ελαχιστοποιήσουν τη βαρύτητά τους.

Αντικαταθλιπτικά : Χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων που εμφανίζονται στη μείζονα κατάθλιψη και όλες τις διαταραχές του καταθλιπτικού φάσματος π.χ. δυσθυμία, τη διπολική διαταραχή, τις διαταραχές πρόσληψης τροφής (ψυχογενής βουλιμία και ψυχογενής ανορεξία), τις αγχώδεις διαταραχές, απεξάρτηση/αποκατάσταση από αλκοόλ και ναρκωτικά κ.α. Επίσης διακρίνονται σε παλαιότερα (τρικυκλικά), τα οποία χρησιμοποιούνται όλο και λιγότερο και νεότερα με σημαντικά λιγότερες σε ποσότητα και ένταση ανεπιθύμητες ενέργειες. Ειδικά η πρώτη κατηγορία που αναφέρεται,οι SSRIs, έχουν συνήθως ήπιες, παροδικές, εμφανιζόμενες κυρίως τις πρώτες μέρες της θεραπείας αντιδράσεις,που στην πορεία εξαφανίζονται λόγω της προσαρμοστικότητας του ανθρώπινου οργανισμού. Τα νεότερα είναι :

Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης Σεροτονίνης (SSRIs)

  • Φλουοξετίνη
  • Παροξετίνη
  • Σερτραλίνη
  • Φλουβοξαμίνη
  • Σιταλοπράμη
  • Εσιταλοπράμη

Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης Σεροτονίνης και Νοραδρεναλίνης  (SSNRI)

  • Βενλαφαξίνη
  • Ντουλοξετίνη

Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης Νοραδρεναλίνης και Ντοπαμίνης (NDRI)

  • Βουπροπιόνη

α2 ανταγωνιστές , ανταγωνιστές/αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (NaSSA) & (SARI)

  • Μιρταζαπίνη
  • Τραζοδόνη

Στο 2ο μέρος του άρθρου θα γίνει σύντομη παρουσίαση και των υπόλοιπων κατηγοριών των ψυχιατρικών φαρμάκων.

 

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.
Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών (π.χ. κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, διπολική διαταραχή, ψυχώσεις, καταχρήσεις) σε συνδυασμό με στοχευμένες ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις τόσο στον ασθενή όσο και στο στενό, αλλά και ευρύτερο περιβάλλον του. Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

 

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Φάρμακα & Ψυχιατρική (Μέρος Α’)

  1. Παράθεμα: Νεύρωση vs Ψύχωση | Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Αθήνα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s