Αγχώδεις Διαταραχές – Ψυχίατρος Αθήνα

Τουλάχιστον 20% του ελληνικού πληθυσμού θα παρουσιάσει κάποια στιγμή στη ζωή του μια αγχώδη διαταραχή! Στο ποσοστό αυτό δεν υπολογίζεται αγχώδης συμπτωματολογία ανεξάρτητη των επισήμων διαγνωστικών κριτηρίων, αλλά και το διόλου ασήμαντο ποσοστό των περιπτώσεων που ποτέ δεν φτάνουν στις δημόσιες ή ιδιωτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Επομένως το Άγχος ως οντότητα αφορά πολύ μεγάλο τμήμα του πληθυσμού. Μαζί με την Κατάθλιψη αποτελούν τους δύο βασικούς πυλώνες μείωσης της λειτουργικότητας του ατόμου σε όλα τα επίπεδα. Γενικά μπορεί να ειπωθεί ότι η εμφάνιση αγχώδους/καταθλιπτικής κατάστασης στον άνθρωπο είναι πολύ πιο συνηθισμένη απ’ ότι νομίζαμε ως τώρα.

Ως άγχος ορίζεται το διάχυτο δυσάρεστο συναίσθημα που δημιουργείται από μια εκτίμηση ή διαίσθηση ή αντίληψη μιας ακαθόριστης ή συχνά μη πραγματικής απειλής κατά του εαυτού π.χ. άγχος για το τι θα πουν οι άλλοι για μας. Το συναίσθημα αυτό οδηγεί το άτομο σε μια αυξημένη ψυχική και σωματική ετοιμότητα της απειλής αυτής. Το άγχος μοιάζει με το φόβο, διαφέρει όμως στο ότι στο φόβο η απειλή είναι συνήθως πιο σαφής και άμεση (Φόβος & Άγχος). Γενικά το βίωμα του άγχους εμπεριέχει ένα δυσφορικό συναισθηματικό στοιχείο και ένα νοητικό περιεχόμενο.

Το άγχος δεν εμφανίζεται πάντα με τον ίδιο τρόπο σε όλους και γι’ αυτό έχει κατηγοριοποιηθεί από τα ψυχιατρικά ταξινομικά συστήματα ανάλογα με τις προεξάρχουσες εκδηλώσεις ως εξής  :

• Ειδικές Φοβίες π.χ. υψοφοβία ή αραχνοφοβία
Αγοραφοβία όταν το άτομο βιώνει άγχος σε εξωτερικούς χώρους πέραν του σπιτιού του
Κονωνική Φοβία όταν το άτομο εμφανίζει αυξημένο άγχος όταν βρίσκεται σε περιστάσεις με άλλους ανθρώπους
Διαταραχή Πανικου όταν το άτομο εμφανίζει επανειλλημένα κατακλυσμιαίο αίσθημα υψηλού άγχους (πανικός) σε συνδυασμό με έντονα σωματικά συμπτώματα που οφείλονται σε εκφόρτιση του αυτόνομου νευρικού συστήματος.*
Διατ/χή Γενικευμένου Άγχους όπου το άγχος είναι διαρκές σε όλες ή τις περισσότερες δραστηριότητες του ατόμου
• Διατ/χη Οξέως ή Μετατραυματικού Στρες όπου το άγχος πηγάζει από κάποιο ψυχοπιεστικό γεγονός (τραύμα) που συνέβη στο παρελθόν.
Ιδεοψυχαναγκαστική Διατ/χή που χαρακτηρίζεται από τις ιδεοληψίες ή/και τους ψυχαναγκασμούς. Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή μπορεί να προκαλεί πολύ υψηλό άγχος. Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα (DSM V) αποτελεί μια κατηγορία από μόνη της μαζί με κάποιες άλλες σχετικές διαταραχές.

*Η εμφάνιση ξαφνικών σωματικών συμπτωμάτων έχει βιολογική βάση και σχετίζεται με τις :

Σημαντικό είναι να γνωρίζει κανείς ότι συχνά υπάρχει συνύπαρξη εκδηλώσεων άγχους από περισσότερες από μία διαγνωστικές κατηγορίες. Ενίοτε η συννοσηρότητα αυτή οφείλεται στην ανάγκη αναπλήρωσης μιας άλλης δυσλειτουργίας, κάτι τυπικό στη ΔΕΠΥ, όπου η εγγενής δυσκολία συγκέντρωσης αναπληρώνεται με αυξημένο άγχος ως προς την ανταπόκριση στις καθημερινές απαιτήσεις. Επίσης είναι σύνηθες για πολλούς ανθρώπους που νιώθουν άγχος να μην ξέρουν το γιατί. Θα πρέπει να τονιστεί το άγχος δεν είναι πάντα υπερβολικό (Διάκριση υπερβολικού από φυσιολογικό άγχος). Μία παραγνωρισμένη πλευρά του άγχους είναι ο προσαρμοστικός του χαρακτήρας. Ο φόβος και το άγχος από εξελικτική σκοπιά μπορούν να ειδωθούν ως φυσική επιλογή που ως στόχο έχει την αντιμετώπιση κινδύνων του περιβάλλοντος. Το μέτρο της ανησυχίας για μελλοντικές εξελίξεις δεν μπορεί παρά να συμβάλλει στην αντιμετώπιση πιθανών προβλημάτων.

Από μια καθαρά ψυχολογική σκοπιά το άγχος είναι ένα σήμα του ψυχισμού ότι υπάρχουν εσωτερικές συγκρούσεις ή διαδικασίες που δεν τυγχάνουν κατάλληλης διαχείρισης. Κατά μία ακόμη πιο προχωρημένη εκτίμηση το άγχος έχει χαρακτήρα αμυντικό ώστε να μη βιωθούν συνειδητά πραγματικότητες εσωτερικές ή εξωτερικές που το άτομο δε θέλει να γνωρίζει.

Πρόκειται για βαθύτερα, «κρυμμένα» άγχη όπως το «υπερεγωτικό» άγχος που αφορά τη μη εναρμόνιση του ατόμου με εσωτερικευμένους ηθικούς κανόνες και υποτιθέμενα σωστά και «τέλεια» πρότυπα συμπεριφοράς (προερχόμενα από το μέρος του εαυτού μας που καλείται Υπερεγώ). Άγχος απώλειας της αγάπης, άγχος απόρριψης, άγχος αποχωρισμού, άγχος ελέγχου, άγχος επιτυχίας, άγχος αλλαγής και άγχος θανάτου αποτελούν επίσης ορισμένα πυρηνικά άγχη που βρίσκονται «πίσω» από τα άμεσα εμφανή συμπτώματα του άγχους. Η οπτική του άγχους αποκλειστικά ως διαταραχή και νόσο ενδεχομένως να αποτρέπει τη σταδιακή επεξεργασία των παραπάνω από το άτομο ως αναμενόμενα υπαρξιακά μηνύματα με πανανθρώπινη διάσταση.

Σε συνέχεια των παραπάνω, ένα βασικό στοιχείο που ενισχύει την ένταση και τη διάρκεια του άγχους (εξελίσσοντάς το πλέον σε αγχώδη διαταραχή) είναι το άγχος για το άγχος. Δηλαδή φόβος να μη συμβαίνουν αγχώδεις εκδηλώσεις ξανά και ξανά. Αυτό προκαλεί φαύλο κύκλο και η αιτία είναι ότι οι εκδηλώσεις του άγχους ερμηνεύονται από το άτομο εξίσου ως απειλητικές. Η απειλή μπορεί να αφορά το σώμα/υγεία αλλά μπορεί επίσης να αφορά άλλες πτυχές του εαυτού όπως η εικόνα προς τους άλλους και η ψυχονοητική κατάσταση. Η χρονιότητα της συγκεκριμένης εικόνας οδηγεί δευτερογενώς σε δυσλειτουργική εκμάθησή της, κάτι που διευκολύνει τη συντήρηση της διαταραχής. Εδώ εμπλέκονται επιπλέον και εσφαλμένες στερεοτυπικές κοινωνικά διαδεδομένες αντιλήψεις (στίγμα).

Το άγχος μπορεί να είναι εκδήλωση και άλλων ψυχικών διαταραχών, χωρίς όμως να είναι το προεξάρχον πρόβλημα, κάτι που ξεφεύγει της θεματολογίας του παρόντος.

Άγχος μπορεί να προκληθεί ως απότοκο ποικίλλων παθολογικών διαταραχών και νόσων. Σε αυτές τις περιπτώσεις η πορεία τους επιπλέκεται . Αναλυτικότερο άρθρο για το θέμα αυτό θα βρείτε εδώ :

Βιολογικά μιλώντας θα πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένοι άνθρωποι ενδέχεται να παρουσιάζουν υψηλότερη γενετική ευαλωτότητα στο στρες, όπως για παράδειγμα αυξημένη δραστηριότητα του αυτόνομου νευρικού συστήματος με υπερβολική διέγερση σε ήπια ερεθίσματα και βραδεία προσαρμογή σε επαναλαμβανόμενα ερεθίσματα.

Ολοκληρώνοντας τη σύντομη αναφορά σε βιολογικές παραμέτρους θα πρέπει να αναφερθούμε στην επιγενετική. Πρόκειται για τη διαδικασία κατά την οποία ψυχολογικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν την κυτταρική λειτουργία σε επίπεδο DNA. Μέσω αυτής της διαδικασίας υποσκάπτεται ενδεχομένως η βιολογική δυνατότητα ανοχής του άγχους κατά τη διάρκεια της ζωής ασχέτως αν εκ γενετής δεν υπήρχε ευαλωτότητα. Φυσικά η σχετική έρευνα είναι ακόμη σε πρώιμα στάδια.

Η επίδραση του άγχους στην ποιότητα ζωής του ατόμου είναι ιδιαίτερα υψηλή και συχνά διαφεύγει της προσοχής. Αν και όπως αναφέραμε παραπάνω το άγχος ως κατάσταση μπορεί να υπερεκτιμηθεί, ισχύει επίσης ότι συχνά υποεκτιμάται και υποβαθμίζεται. Πολλοί άνθρωποι αρνούνται να αναγνωρίσουν (συχνά για λόγους στίγματος και πάλι) τη μεγάλη ψυχική ένταση που χρονίως βιώνουν. Από την άλλη μεριά συνήθως οι θορυβώδεις σωματικές εκδηλώσεις του άγχους αποτελούν το «καμπανάκι» ώστε να ασχοληθεί κάποιος με αυτές όχι όμως πριν ταλαιπωρηθεί αρκετά συνήθως με πολλαπλές εξετάσεις από διάφορες ιατρικές ειδικότητες. Υπάρχει πληθώρα σωματικών εκδηλώσεων και διαταραχών που έχουν συσχετιστεί με άγχος. Μερικές φορές το άγχος μπορεί να εκδηλωθεί με σωματικά συμπτώματα τα οποία δεν εξηγούνται με κάποιο άλλο τρόπο. Όταν μάλιστα αυτά προεξάρχουν στην κλινική εικόνα, είναι χρόνια και η έντασή τους προκαλεί σοβαρή δυσφορία στο άτομο τότε μιλάμε για ειδική κατηγορία καταστάσεων που ονομάζονται διαταραχές σωματικών συμπτωμάτων (πρώην σωματόμορφες). Δείτε παρακάτω αναλυτικότερη ενημέρωση για την :

Στη συνέχεια παρατίθεται μια λίστα από τις συνηθέστερες σωματικές εκδηλώσεις, αλλά και διαταραχές που έχουν συσχετιστεί με υψηλό άγχος

  1. Μυική Τάση (Σφιγμένοι μύες)
  2. Μυικός Πόνος
  3. Κεφαλαλγία Τάσεως/ Ημικρανία
  4. Διαταραχές ύπνου : Αϋπνία, Πρώιμη/Ενδιάμεση αφύπνιση/Μείωση ποιότητας
  5. Αδυναμία/Άτονία
  6. Κόπωση
  7. Μυικά Τινάγματα/Μουδιάσματα/Μυρμηγκιάσματα
  8. Ινομυαλγία
  9. Ναυτία/Έμετος
  10. Στομαχικές ενοχλήσεις/Δυσπεψία/Μετεωρισμός (Φούσκωμα)
  11. Γαστρίτιδα
  12. Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση (ΓΟΠ)
  13. Έπειξη ούρησης/ Συχνοουρία/Δυσουρία
  14. Διαταραχές λίμπιντο/στύσης
  15. Διάρροια/Δυσκοιλιότητα
  16. Ευερέθιστο Έντερο
  17. Συμφόρηση μύτης/φάρυγγα
  18. Ξηροστομία
  19. Δύσπνοια/Ταχύπνοια
  20. Αίσθημα πνιγμού
  21. Βάρος στο στήθος
  22. Πόνος στο στήθος
  23. Ταχυκαρδία/αίσθημα παλμών
  24. Επιδείνωση αρρυθμιών
  25. Υπέρταση (νευροπίεση)
  26. Ζάλη
  27. Τάση λιποθυμίας
  28. Αστάθεια
  29. Εξάψεις
  30. Εφίδρωση
  31. Ερυθρότητα
  32. Τρόμος (τρέμουλο)
  33. Δερματικές εκδηλώσεις (π.χ. νευροδερματίτιδα, ψωρίαση, αλωπεκία κ.α.)
  34. Αυτοάνοσες διαταραχές (π.χ. λύκος)

Είναι το άγχος συνυφασμένο με το σύγχρονο τρόπο ζωής και άρα αναπόφευκτη συνέπεια? Δύσκολο ερώτημα με πολλές δυνατές και εξίσου δύσκολες απαντήσεις. Διαβάστε για τις θεραπευτικές δυνατότητες που υπάρχουν στην παρούσα φάση στον ακόλουθο σύνδεσμο :

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη φαρμακευτική αντιμετώπιση του υπερβολικού δυσλειτουργικού άγχους σε συνδυασμό με στοχευμένες ψυχοθεραπευτικές και ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις τόσο στον/στην ασθενή όσο και στο στενό, αλλά και ευρύτερο περιβάλλον του/της. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στο πεδίο των αγχωδών διαταραχών αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή. Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

21 σχόλια

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: