Διαταραχές συμπεριφοράς & παρορμήσεων – Ψυχιατρος Αθηνα

Διαταραχές ελέγχου παρορμήσεων και συμπεριφοράς (Disruptive,Impulse-control and Conduct Disorders)

Αποτελούν μια ομάδα διαταραχών με κοινό χαρακτηριστικό την αδυναμία ελέγχου μιας εσωτερικής ώθησης (παρόρμησης) του εαυτού για να προβεί σε συμπεριφορές που μπορεί να είναι παράλογες ή βλαπτικές για τον ίδιο ή για τρίτους. Στο DSM V , το προσφάτως ανανεωμένο αμερικανικό διαγνωστικό εγχειρίδιο ψυχιατρικής εντάσσονται οι εξής :

 

·         Διαλείπουσα Εκρηκτική Διαταραχή : Αδυναμία ελέγχου παρόρμησης για επιθετική συμπεριφορά

·         Διαταραχή Συμπεριφοράς Αδυναμία ελέγχου συμπεριφορών που παραβιάζουν κοινωνικούς κανόνες ή δικαιώματα τρίτων.

·         Κλεπτομανία : Αδυναμία ελέγχου παρόρμησης για κλοπή

·         Πυρομανία : Αδυναμία ελέγχου παρόρμησης για πρόκληση φωτιάς

·         Εναντιωτική Προκλητική Διαταραχή : Συμπεριφορά χαρακτηριζόμενη διαρκώς από ευερεθιστότητα, θυμό, εκδικητικότητα, αψήφηση

 

Πριν το DSM V (δηλαδή στο DSM IV) στην ομάδα των διαταραχών αυτών κατατάσσονταν και οι εξής καταστάσεις :

·         Παθολογικός Τζόγος : Αδυναμία ελέγχου παρόρμησης για ενασχόληση με οποιασδήποτε μορφής τζόγου. Πλέον αποτελεί ειδική κατηγορία στο πλαίσιο των εξαρτήσεων.

·         Τριχοτιλλομανία : Αδυναμία ελέγχου παρόρμησης για τράβηγμα και αφαίρεση τριχών. Πλέον εντάσσεται στις ψυχαναγκαστικού τύπου διαταραχές.

Θα πρέπει να διευκρινηστεί ότι οι παραπάνω καταστάσεις δύναται να υπάρχουν και στο πλαίσιο άλλων διαταραχών όπως π.χ. η διπολική διαταραχή και διαταραχές προσωπικότητας. Η συμπεριφορά που προκύπτει από την υπερβολική παρορμητικότητα μπορεί να εκδηλωθεί αστραπιαία ή να κλιμακωθεί ταχέως επί ψυχοπιεστικών περιστάσεων. Για να χαρακτηρισθεί παθολογική η παρορμητικότητα θα πρέπει να συνοδεύεται από την αδυναμία ελέγχου αυτής, αλλά και από το μέγεθος της συμπεριφορικής εκδήλωσης συτής. Είναι πολύ πιθανό να εκδηλώνεται ποικίλος βαθμός μετάνοιας και ενοχών αμέσως μετά το πέρας ενός επεισοδίου, απότοκου ανεξέλεγκτης παρορμητικότητας. Επιπλέον η παρορμητικότητα ως γενικό χαρακτηριστικό επίσης μπορεί να αποτελεί μέρος της ψυχοπαθολογίας αρκετών διαταραχών :

·         ΚατάθλιψηΔιπολική διαταραχή

·         Οριακή & αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας

·         Διαταραχές πρόσληψης τροφής (ψυχογενής βουλιμία, επεισοδιακή υπερφαγία και ο παρορμητικός τύπος της ψυχογενούς ανορεξίας)

·         ΔΕΠΥ (Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής & υπερκινητικότητας)

·         Χρήση αλκοόλ και ουσιών

·         Παραφιλίες (διαταραχές σεξουαλικής προτίμησης)

·         Ορισμένες νευρολογικές διαταραχές

Η παρορμητικότητα έχει αποτελέσει αντικείμενο έρευνας και σε νευροβιολογικό επίπεδο. Φαίνεται ότι έχει συσχέτιση με χαμηλότερη του φυσιολογικού σεροτονινεργική νευροδιαβίβαση στον εγκέφαλο. Ειδικώς η παρορμητική επιθετικότητα έχει συσχετιστεί με χαμηλά επίπεδα 5-HIAA, δηλαδή του μεταβολίτη της σεροτονίνης στο CSF (cerebrospinal fluid=εγκεφαλονωτιαίο υγρό). Αυξημένη συγκέντρωση 5-HT2 υποδοχέων της σεροτονίνης στον προμετωπιαίο φλοιό, η οποία προκαλείται λόγω μειωμένης σεροτονινεργικής νευροδιαβίβασης, έχει εντοπιστεί σε νεκροτομικές μελέτες ατόμων με βίαια ή/και αυτοκτονική συμπεριφορά. Τέλος γενετικές μελέτες υποδεικνύουν πιθανή συσχέτιση των 5-HT1B υποδοχέων της σεροτονίνης με αυξημένη παρορμητικότητα και επιθετικότητα.

Οι διαταραχές των παρορμήσεων αντιμετωπίζονται φαρμακευτικά με σταθεροποιητές του συναισθήματος, αντικαταθλιπτικούς και αγχολυτικούς παράγοντες. Η ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση δε θα πρέπει να απουσιάζει από το «θεραπευτικό ρεπερτόριο» του ψυχιάτρου. Η ανάπτυξη της εναισθησίας, δηλαδή η εστίαση στην αναγνώριση του συμπτώματος των εκρήξεων και των συνεπειών τους από τον ασθενή, η οποία δεν είναι πάντοτε δεδομένη, θα πρέπει να είναι πρώτης επιλογής στρατηγική. Ψυχοθεραπεία προσανατολισμένη στην καλύτερη διαχείριση του θυμού, συναισθήματος που πολύ συχνά βρίσκεται στο «παρασκήνιο» των διαταραχών συμπεριφοράς, επίσης συνίσταται. Η εφαρμογή γνωσιακής κατεύθυνσης ψυχοθεραπείας επίσης παρουσιάζει ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Η ψυχοεκπαίδευση του συγγενικού περιβάλλοντος συμβάλλει στην εξομάλυνση των ενδοοικογενειακών συγκρούσεων που μπορεί να έχουν συσσωρευτεί κατά τη χρόνια διαδρομή των διαταραχών.

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s