Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή Ψυχίατρος Αθήνα

Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή άγχους & προσωπικότητας

OCD

Στην ψυχιατρική διαγνωστική υπάρχουν 2 διαφορετικές οντότητες που συχνά συγχέονται μεταξύ τους. Πρόκειται για την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή προσωπικότητας και την ιδεοψυχαναγκαστική αγχώδη διαταραχή. Παρόλο που παρουσιάζουν κάποιες ομοιότητες, όπως για παράδειγμα το σχήμα τελειοθηρίας και ελέγχου που συνήθως «δουλεύει στο προσκήνιο και παρασκήνιο» των δύο αυτών καταστάσεων, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι οι διαφορές τους είναι  πολύ περισσότερες και ουσιαστικές.

 

Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή

Πρόκειται για τη σοβαρή κατάσταση που εως τώρα εντασσόταν βάσει της αμερικανικής διαγνωστικής στις αγχώδεις διαταραχές. Πλέον στην τελευταία έκδοση του αμερικανικού ψυχιατρικού διαγνωστικού βιβλίου DSM-V, που δημοσιοποιήθηκε πέρυσι κατατάσσεται σε μια ξεχωριστή κατηγορία διαταραχών που έχουν ως κοινό στοιχείο την ύπαρξη ιδεοληψιών ή/και ψυχαναγκασμών. Φυσικά η συσχέτιση με την παράμετρο της ύπαρξης υπερβολικού άγχους συνεχίζει και υπάρχει.

Ορισμός Ιδεοληψίας & Ψυχαναγκασμού : Ιδεοληψία είναι μια επαναλαμβανόμενη επίμονη σκέψη, εικόνα ή παρόρμηση που βιώνεται ως ανεπιθύμητη, απαράδεκτη, παράλογη και βασανιστική εισβολή στο νου του ασθενή. Ο ασθενής αναγνωρίζει ότι  πρόκειται για υπερβολικό παράγωγο του μυαλού του *. Το αποτέλεσμα της ιδεοληψίας είναι έντονο άγχος και δυσφορία καθώς και υιοθέτηση αντισταθμιστικών νοερών πράξεων και συμπεριφορών. Αυτές ονομάζονται ψυχαναγκασμοί και έχουν το στόχο να εμποδίσουν την εμφάνιση των ιδεοληψιών, συνήθως όμως μάταια.

Πρέπει να τονιστεί ότι ιδεοληψίες  μπορεί να εμφανίζονται στην πλειοψηφία των ανθρώπων και οι οποίες κατά το πλείστον περνάνε απαρατήρητες ή η εκτίμηση της σημασίας τους παραμένει σε φυσιολογικά πλαίσια. Η διαφοροποίηση της νοσηρής ιδεοληψίας έγκειται στη συχνότητα, την ποσότητα, την ένταση και τον τρόπο που αντιμετωπίζονται από τον ασθενή.

Οι συχνότερες ιδεοληψίες είναι οι εξής:

  1. Μόλυνσης
  2. Ελέγχου
  3. Συμμετρίας και ακρίβειας
  4. Ταξινόμησης
  5. Βιαιότητας
  6. Κοινωνικά απαράδεκτης συμπεριφοράς (π.χ. σεξουαλικής φύσεως)
  7. Θρησκείας
  8. Παθολογικής αμφιβολίας
  9. Αποθησαύρισης

Οι συχνότεροι ψυχαναγκασμοί είναι οι εξής

  1. Καθαριότητας
  2. Ελέγχου
  3. Ταξινόμησης
  4. Αποθησαύρισης
  5. Επανάληψης λέξεων ή πράξεων
  6. Μετρήματος

Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή άγχους έχει συχνότητα περίπου 2,5% και παρόμοια αναλογία ανδρών/ γυναικών. Παρουσιάζει συχνή συννοσηρότητα με κατάθλιψη που μπορεί να φτάσει και  >50%, με άλλες αγχώδεις διαταραχές και κατάχρηση αλκοόλ. Η συννοσηρότητα με διάφορες διαταραχές προσωπικότητας είναι επίσης αρκετά υψηλή, όμως η συνύπαρξη με την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή προσωπικότητας που περιγράφηκε παραπάνω δεν ξεπερνάει το 20%. Στις μισές περίπου περιπτώσεις η έναρξη της διαταραχής πυροδοτείται από κάποιο ψυχοπιεστικό γεγονός και συνήθως μέχρι την ηλικία των 25 ετών, ενώ σε λιγότερες περιπτώσεις με πιθανολογούμενη ισχυρότερη γενετική συμμετοχή μπορεί να ξεκινήσει από ηλικία 10-12 ετών. Η νευροβιολογία της διαταραχής αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση για τις νευροεπιστήμες σήμερα. Εντοπίζεται δυσλειτουργία των κυκλωμάτων του μεταιχμιακού συστήματος (βλέπε εδώ), των βασικών γαγγλίων και του προμετωπιαίου φλοιού. Η θεραπεία αποτελεί επίσης πρόκληση καθώς η διαταραχή ενίοτε αποδεικνύεται ιδιαίτερα ανθεκτική. Σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματική αντιμετώπιση της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής παίζει να γίνει αυτή έγκαιρα, καθώς το φαινόμενο της μη αναζήτησης θεραπείας για λόγους ντροπής, στιγματισμού και άγνοιας είναι πολύ συχνό. Θέση στη θεραπεία της έχουν κυρίως τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα SSRIs και η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT). Σε ορισμένες πολύ βαριές περιπτώσεις εφαρμόζεται στο εξωτερικό, αλλά και στην Ελλάδα πρόσφατα η μέθοδος του εν τω βάθει εγκεφαλικού ερεθισμού (Deep Brain Stimulation, DBS).

*Στις περιπτώσεις που δε συμβαίνει αυτό έχουμε την ιδιαίτερη και βαρύτερη διαγνωστική οντότητα της ιδεοψυχαναγκαστικής ψύχωσης

Ιδεοψυχαναγκαστική δ/χη προσωπικότητας

Το βασικό στοιχείο που οριοθετεί τη διάγνωση είναι η έννοια διαταραχή προσωπικότητας. Διαταραχή προσωπικότητας ορίζεται ως ένα μακροχρόνια δυσπροσαρμοστικό και επίμονο πρότυπο σκέψης και συμπεριφοράς που αποκλίνει σημαντικά από το κοινωνικοπολιτισμικό υπόβαθρο του ατόμου.  Αφορά τις διαπροσωπικές του επαφές, την εικόνα του εαυτού του, τις αντιλήψεις του, τη διακύμανση και την ένταση των συναισθημάτων του και τον έλεγχο των παρορμήσεών του. Συχνά έχει ως αποτέλεσμα την έκπτωση της λειτουργικότητας του ατόμου σε τομείς όπως η οικογένεια, η καθημερινότητα, η κοινωνική ζωή, η εργασία. Σε αρκετές περιπτώσεις τα συμπτώματα έχουν υφή χρόνιων «ελαττωμάτων του χαρακτήρα», αν και συχνά επιπλέκονται με πιο οξείες διαταραχές όπως οι αγχώδεις, οι συναισθηματικές και οι ψυχωτικές σε κάποιες περιπτώσεις. Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή προσωπικότητας έχει συχνότητα εμφάνισης περίπου 2% και αναλογία φύλου άντρες – γυναίκες 2>1.Για να τεθεί  η διάγνωση πρέπει να εντοπίζονται τουλάχιστον 4 από τα παρακάτω διαγνωστικά κριτήρια:

  1. ΥΠΕΡΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΜΕ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ-ΑΠΩΛΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ
  2. ΤΕΛΕΙΟΘΗΡΙΑ & ΜΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
  3. ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ΑΦΟΣΙΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ & ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ
  4. ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ΕΥΣΥΝΕΙΔΗΣΙΑ,ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΗΘΙΚΗΣ,ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ,ΑΞΙΩΝ
  5. ΑΚΑΜΨΙΑ-ΙΣΧΥΡΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ
  6. ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΛΛΟΥΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΊΝΑΙ ΣΑΝ ΑΥΤΌΝ
  7. ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΑΠΑΛΛΑΓΗΣ ΑΠΟ ΑΧΡΗΣΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ
  8. ΜΙΖΕΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΩΝ

 

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη φαρμακευτική αντιμετώπιση της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής σε συνδυασμό με στοχευμένες ψυχοθεραπευτικές και ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις τόσο στον/στην ασθενή όσο και στο στενό, αλλά και ευρύτερο περιβάλλον του/της. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή. Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s