Ψυχική υγεία & Σωματική υγεία : αλληλεπιδράσεις

Ψυχικές Διαταραχές

Η ψυχική υγεία επηρεάζει τη σωματική με τη μορφή ψυχολογικών παραγόντων και βιολογικών μηχανισμών που επηρεάζουν ιατρικές καταστάσεις


Όταν ο άνθρωπος ασθενεί, δηλαδή όταν πάσχει από μια νόσο, ή βιώνει κάποιο σύμπτωμα είναι πιθανό να επηρεάζεται η ασθένειά του από ψυχολογικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες ως εξής :

  • Υφίσταται χρονική συσχέτιση μεταξύ της εμφάνισης ή της επιδείνωσης ή της αργής ανάρρωσης από τη νόσο με αυτούς τους παράγοντες
  • Παρεμπόδιση της σωστής θεραπείας
  • Επιβάρυνση μέσω επιπρόσθετων ρίσκων για την υγεία
  • Μεταβολή της υποκείμενης παθοφυσιολογίας

Συχνά οι ψυχολογικοί παράγοντες αποτελούν μέρος μιας ψυχικής διαταραχής και τότε μιλάμε π.χ. για κατάθλιψη, διαταραχή πανικού, διπολική διαταραχή, κατάχρηση αλκοόλ και ουσιών κ.α. Η ψυχική υγεία αλληλεπιδρά με τη σωματική είτε σε ήπιο βαθμό, είτε φτάνοντας και σε απειλητική για τη ζωή βαρύτητα.

Πιο συγκεκριμένα αναφερόμαστε κυρίως σε :

  • Στοιχεία προσωπικότητας : επιθετικότητα, προσωπικότητα τύπου Α κ.α.
  • Δυσπροσαρμοστικά πρότυπα συναναστροφής
  • Επίμονα δυσπροσαρμοστικές συμπεριφορές σε θέματα υγείας: sex χωρίς προφύλαξη, διατροφή, κάπνισμα, μη άσκηση, άρνηση εμβολιασμού κ.α.
  • Σχετιζόμενες με stress αντιδράσεις και δυσλειτουργικοί μηχανισμοί διαχείρισης
  • Αδιευκρίνιστοι παράγοντες: πολιτισμικοί, θρησκευτικοί κ.α.

Από την άλλη πλευρά υπάρχει η διαταραχή προσαρμογής σε μια ιατρική κατάσταση. Δηλαδή ψυχολογικοί παράγοντες που προκύπτουν ως απάντηση/αντίδραση στην εμφάνιση μιας νόσου. Επίσης ενίοτε αυτό μπορεί να ποικίλλει σε βαρύτητα για την ψυχική υγεία μας και να φτάσει μέχρι και την πρόκληση ψυχικής διαταραχής π.χ. αγχώδης διαταραχή, συναισθηματική διαταραχή κ.α.

Συνεχίζοντας, υπάρχουν οι καταστάσεις που μια ιατρική κατάσταση προκαλεί μια ψυχική διαταραχή, αλλά εδώ μέσω μιας ευθείας παθοφυσιολογικής βιολογικής επίδρασης. Πληθώρα ιατρικών παθήσεων μπορεί να ευθύνεται και να προκαλούνται συμπτώματα και διαταραχές από όλο το φάσμα της ψυχιατρικής : άγχος, κατάθλιψη, ψύχωση, οργανικά ψυχοσύνδρομα κ.α.

Ενημερωθείτε για παθήσεις που μπορεί να προκαλέσουν αγχώδη διαταραχή ή συμπτωματολογία άγχους. Εδώ περιλαμβάνονται επίσης φάρμακα και ουσίες.

Για να γίνουν τα πράγματα ακόμη πιο σύνθετα να αναφέρουμε το φαινόμενο του φαύλου κύκλου. Αυτό αποτυπώνεται πολύ έντονα συνήθως στην αγχώδη διαταραχή και έχει να κάνει με τις αυτονομικές σωματικές εκδηλώσεις του άγχους (απαντήσεις στην απειλή). Το άγχος τις πυροδοτεί και η ύπαρξή τους μεταφραζόμενη ως απειλητική πυροδοτεί περισσότερο άγχος και ούτω καθεξής.


Καταστάσεις στις οποίες σημειώνεται αλληλεπίδραση σωματικών και ψυχικών παραγόντων αποτελούν επίσης και :


Στην καθημερινή ψυχιατρική πράξη υπάρχει συνήθως αλληλοεπικάλυψη και διάφοροι συνδυασμοί των ανωτέρω καταστάσεων. Οι ασθενείς συνήθως παγιδεύονται μέσα σε ένα σύνθετο «κουβάρι» από συμπτώματα και δυσλειτουργικές στάσεις των ίδιων και του περιβάλλοντός τους απέναντι σε αυτά, που όσο πιο πολύ χρονίζουν τόσο πιο δύσκολα αντιμετωπίζονται.

Η διέξοδος από τις προαναφερόμενες σύνθετες καταστάσεις αλληλεπίδρασης ψυχικής και σωματικής υγείας μπορεί να υπάρξει με την αφιέρωση επαρκούς χρόνου και κατάλληλης καθοδήγησης από τον ψυχίατρο συχνά σε συνεργασία με ιατρούς άλλων ειδικοτήτων.

Είναι σημαντικό να αρχίσουμε να βλέπουμε την ψυχική υγεία όσο πιο ενοποιημένα γίνεται με την σωματική υγεία. Είναι σημαντικό να έχουμε την κατάλληλη πληροφόρηση για αυτό που μας συμβαίνει ώστε να αίρονται παρερμηνείες, καταστροφικές εκτιμήσεις, αλλά και άρνηση. Είναι σημαντικό να μην προβαίνουμε σε βεβιασμένες κινήσεις, ούτε όμως και να αφήνουμε τις καταστάσεις να λιμνάζουν σε χρόνια παθολογία. Και είναι σημαντικό να αντιληφθούμε ότι η διατάραξη της σωματικής και ψυχικής κατάστασης του ανθρώπου είναι πολύ πιο συχνή από ότι κάποτε νομίζαμε, ασχέτως τι φαίνεται και τι όχι. Σε αυτό τελικά μάλλον οι άνθρωποι είναι πιο ίδιοι μεταξύ τους παρά διαφορετικοί.


Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της καινοτόμου θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές rTMS (Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός).