Η λειτουργία της προσοχής στην αγχώδη διαταραχή

προσοχ'η

Η προσοχή αποτελεί μια ανώτερη ψυχική λειτουργία μέσω της οποίας επιτυγχάνεται ενεργητική ή παθητική εστίαση σε αισθητηριακά δεδομένα ή σε άλλες ανώτερες λειτουργίες.

Οι αγχώδεις διαταραχές χαρακτηρίζονται από την προδιάθεση της προσοχής σε συναισθηματικά απειλητικές πληροφορίες (βλέπε εδώ). Λεκτικά ερεθίσματα με αρνητικά φορτισμένο περιεχόμενο όπως «καρκίνος», «ασθένεια», «τρομοκρατία», «περικοπές» κ.λ.π. αλλά και οπτικά όπως μια εικόνα πολέμου ή φυσικής καταστροφής τείνουν να προκαλέσουν την αυτόματη εστίαση σε αυτά στους αγχώδεις ασθενείς και λιγότερο εώς καθόλου στους μη αγχώδεις. Με τον μηχανισμό αυτό η καθημερινότητα των ασθενών αυτών «βρίθει» από απειλές και κινδύνους. Πρέπει να σημειωθεί ότι ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων θα παρουσιάσει έντονη αντίδραση σε ένα άμεσα απειλητικό συμβάν π.χ. ένας ληστής να μας σταματήσει στο δρόμο με ένα όπλο στο χέρι, οι αγχώδεις ασθενείς θα παρουσιάσουν έντονη αντίδραση και σε μέτριας έντασης ή δυνητικά ερεθίσματα π.χ. θα περπατάνε ελέγχοντας συνεχώς γύρω τους για πιθανή προσέγγιση από «επικίνδυνο άτομο».

Παράλληλα, η διαρκής εστίαση της προσοχής σε απειλητικά ερεθίσματα έχει ως αποτέλεσμα τη «στένωσή» της. Με απλά λόγια αφήνεται μικρό περιθώριο στην εστίαση της προσοχής σε μη απειλητικά χαρακτηριστικά των ερεθισμάτων ή σε άλλα ερεθίσματα που υποδεικνύουν ασφάλεια αντί για κίνδυνο. Εάν αυτά λαμβάνονταν υπ’ όψιν, η επίδρασή τους θα ήταν ευεργετική για μια λιγότερο αγχώδη τελική ερμηνεία των «απειλητικών» καταστάσεων. Το γεγονός αυτό οδηγεί στην επινόηση άλλων συμπεριφορών ασφαλείας, οι οποίες ναι μεν παροδικά αποτρέπουν την εκδήλωση του άγχους, μακροπρόθεσμα όμως δεν είναι θεραπευτικές διότι οι καταστροφικές ερμηνείες διαιωνίζονται. Για να γίνει περισσότερο κατανοητό το παραπάνω, ας εξετάσουμε ένα υποθετικό παράδειγμα στο οποίο ένας αγοραφοβικός ασθενής δε βγαίνει έξω από το σπίτι μόνος του γιατί φοβάται ότι θα του συμβεί μια δύσπνοια και θα μείνει αβοήθητος. Το να βγαίνει πάντα συνοδευόμενος θα του μειώσει το άγχος. Δε θα τον βοηθήσει όμως να αντικρούσει τις αβάσιμες ιδέες και πεποιθήσεις ότι είναι ευάλωτος, ότι η εκδήλωση της δύσπνοιας είναι πιθανή εώς σίγουρη και ότι μια δύσπνοια είναι 100% των περιπτώσεων καταστροφική. Επιπλέον δεν είναι αντικειμενικά δυνατόν και λειτουργικό να κυκλοφορεί πάντα συνοδευόμενος. Η ίδια λογική έχει να κάνει και με την αποφυγή διαφόρων καταστάσεων. Για περισσότερα παραδείγματα των συμπεριφορών ασφαλείας και αποφυγής βλέπε εδώ.

Η προσοχή είναι μόνο μία από τις γνωσιακές παραμέτρους που δυσλειτουργούν σε μια αγχώδη διαταραχή και μέρος της γνωσιακής ψυχοθεραπείας για το άγχος εστιάζεται στη λειτουργία αυτή.

Η λειτουργία της προσοχής νευροβιολογικά επιτελείται από την πλαγιοραχιαία περιοχή του προμετωπιαίου φλοιού και την πρόσθια έλικα του προσαγωγίου, τμήμα του μεταιχμιακού συστήματος.

 

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις ψυχωτικές, συναισθηματικές (διπολική διαταραχήκατάθλιψη) και αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s