Περί εξεύρεσης χρημάτων και άλλων προτεραιοτήτων

500-euros

Εδώ και λίγα χρόνια στην Ελλάδα παρατηρείται το φαινόμενο της συνεχούς ενασχόλησης πολλών συνανθρώπων μας με τα δημόσια χρηματοοικονομικά. Πρόκειται για θέμα με υποτιμημένες συνέπειες τόσο για τα άτομα όσο και για τα σύνολα, αν και ενίοτε έχει και την ψυχαγωγική πλευρά του. Καθώς στη χώρα αυτή όλοι έχουν απόψεις επί παντός επιστητού και τις εκφέρουν αφειδώς, δε θα μπορούσε να απουσιάσει από την τάση αυτή και το επίκαιρο ζήτημα της εποχής που είναι η οικονομική κρίση, αν υπάρχουν λεφτά, πού είναι τα λεφτά, ο ετήσιος προυπολογισμός, πόσα δις χρειάζονται για το ένα και πόσα για το άλλο και αμέτρητα άλλα σχετικά.

Λέγοντας επίκαιρο, θα πρέπει να θυμηθούμε αν υπήρξε αυτή η αυξημένη ενασχόληση και προ κρίσης. Η απάντηση νομίζω ότι είναι εύκολη και είναι αρνητική. Όχι ότι δεν υπήρχε καθόλου φυσικά, αλλά σε υποπολλαπλάσιο ποσοστό. Οι αναφορές σε νούμερα, στατιστικά και οικονομικά μεγέθη δεν πρέπει να ήταν ποτέ περισσότερες σε αυτή τη χώρα. Αν λοιπόν συμβαίνει αυτό θα πρέπει να δούμε γιατί. Λόγω κρίσης θα μπορούσε να είναι μια βιαστική απάντηση. Ναι αλλά από πού και ως πού μπορεί ο κάθε αναρμόδιος πολίτης να γνωρίζει το τόσο δαιδαλώδες αυτό ζήτημα. Η απάντηση μπορεί να είναι επίσης εύκολη. Μα ενημερώνεται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Μιλάμε τώρα για αρκετά τηλεοπτικά κανάλια πανελλαδικής και τοπικής εμβέλειας, ακόμα περισσότερες εφημερίδες και ραδιοσταθμοί και βέβαια επίσης τα τελευταία χρόνια αμέτρητες ιστοσελίδες. Η αίσθηση είναι πραγματικά το χάος. Οι δημοσιογράφοι του «οικονομικού ρεπορτάζ» πραγματικά ζήσανε και ζουν ακόμη μεγάλες στιγμές. «Αγωνία για τα 300 εκατομμύρια που ζητάει η τρόικα», «η ανακεφαλαίωση των τραπεζών απαιτεί 15 δις», «το psi κούρεψε κατά τόσα δις τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων», «μείωση των συντάξεων κατά 10%», «δεν πρέπει να υπάρχει άνθρωπος στον πλανήτη που να μην περιμένει την κατάληξη του eurogroup», «το δημόσιο χρέος ανέβηκε κατά τόσα δις», «πού θα βρούμε 21 δις για να αποφύγουμε τη χρεωκοπία», «φόβοι ότι οι αγορές θα αντιδράσουν με αύξηση των spread» κ.α. Η λέξη spread μπήκε στη ζωή του νεοέλληνα από την έναρξη της κρίσης το 2010 και μπορεί κανείς να πει ότι ήταν από τις πρώτες εισαγωγικές έννοιες στα δύσβατα μονοπάτια των οικονομικών μεγεθών στην πιο εκλαικευμένη τους μορφή.

Έχει η συγκεκριμένη «αριθμοθύελλα» συνέπειες? Προσπαθώντας να εντοπίσει κανείς κάτι το θετικό, ενδέχεται ορισμένοι δανειολήπτες και μη συμπολίτες μας να αντιλήφθηκαν ότι κάπου δε γίνεται να ξοδεύει κανείς συνεχώς, χωρίς να υπολογίζει ότι χρειάζονται και έσοδα. Η τελευταίας κοπής έννοια «ισοσκελισμένοι προυπολογισμοί» μάλιστα, ίσως αποδίδει επακριβώς το νόημα αυτό.

Στις αρνητικές συνέπειες ίσως συγκαταλέγεται καταρχήν το ότι ο βομβαρδισμός με αριθμούς δεν ξεκαθαρίζει τα πράγματα ώστε να υπάρχει μια σαφής και όσο το δυνατόν απλούστερη εικόνα στον κόσμο για τα δημόσια οικονομικά. Παράλληλα οι περισσότεροι οικονομικοί όροι που σερβίρονται αφειδώς από τους διαφόρους «αναλυτές» δεν μπορούν να γίνουν κατανοητοί από τον κόσμο που δεν έχει το υπόβαθρο. Το αποτέλεσμα είναι ότι κάτι μη κατανοητό δύναται εύκολα να παρερμηνευθεί. Επίσης κάτι μη κατανοητό εμπεριέχει και την έννοια του άγνωστου και ο κόσμος έχει μάθει να φοβάται το άγνωστο.

Μια δυσμενέστερη συνέπεια είναι ότι απομένει ελάχιστος χώρος και χρόνος για οτιδήποτε άλλο. Όταν τα περισσότερα δελτία αφιερώνουν πάνω από τα τρία τέταρτα του χρόνου τους στα διάφορα οικονομικής φύσεως θέματα, αυτό γίνεται προτεραιότητα χωρίς ιδιαίτερη επίγνωση από τον ανυποψίαστο πολίτη. Όταν το βασικό θέμα συζήτησης σε κάθε είδους συναναστροφή, είτε στην εργασία, είτε αλλού είναι το πόσο τραγικά οικονομικά έχουμε, το πόσα χρέη έχουμε και πώς θα τα «αποπληρώσουμε» και το ότι όποιος χρωστάει ή πληρώνει ή καταστρέφεται, τότε πολλά άλλα μείζονα κοινωνικά προβλήματα, αλλά και ζητήματα αρχών/νοοτροπιών παραμένουν να λιμνάζουν. Δηλαδή το αν είμαστε καλά και ικανοποιημένοι ως μονάδες, αλλά και ως κοινωνικά σύνολα εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από το αν υπάρχουν λεφτά για να αποπληρώνουμε χρέη?

Προς αποφυγή παρεξηγήσεων δεν υποστηρίζω την κατάσταση που υποδηλώνει ο όρος «μπαταχτσής». Προφανώς και το σωστό είναι να πληρώνει κανείς τα χρέη του (ακόμη καλύτερα θα ήταν βέβαια να μη φτάνει να δημιουργεί χρέη). Η κομβική διαφορά στην περίπτωσή μας είναι ότι δε μιλάμε για χρέη μεταξύ μεμονωμένων πολιτών ή έστω και μεμονωμένων επιχειρήσεων. Στη σημερινή εποχή ο δανεισμός χρημάτων είναι ο κύριος τρόπος οικονομικής ρευστότητας για όλες τις χώρες του κόσμου και είναι γνωστό ότι όλες οι χώρες έχουν μικρά η μεγαλύτερα χρέη. Υπό την έννοια αυτή δεν ευσταθεί να εξισώνεται ένας αδικημένος πολίτης που του χρωστάνε και δεν του δίνουνε, με στυγνούς διεθνείς δανειοδοτικούς οργανισμούς όπως το διεθνές νομισματικό ταμείο και η ευρωπαική κεντρική τράπεζα. Και επιτέλους τα παιχνίδια εξουσίας που διαδραματίζονται σε αυτό το επίπεδο και ο ρόλος των αμέτρητων δανείων στον έλεγχο κρατών και κυβερνήσεων παγκοσμίως δεν μπορούν να υπεραπλουστευθούν με την έννοια του «έλληνα κακοπληρωτή».

Είναι ενδιαφέρον το ότι σταδιακά περνά στη συνείδηση του κόσμου ότι όλα θα πρέπει να κοστολογούνται και αυτό προκύπτει από το πόσο συχνά χρησιμοποιείται η φράση «που θα βρείτε τα λεφτά». Ένα σχετικό παράδειγμα από το χώρο της υγείας ίσως απεικονίσει πιο ζωντανά το ζήτημα αυτό. Συλλογισμός : Στα νοσοκομεία η κατάσταση είναι τραγική, οι θεραπείες είτε καθυστερούν είτε παρεμποδίζονται, ενδεχομένως έχει αυξηθεί και η θνησιμότητα λόγω ανεπαρκούς προσωπικού, φαρμάκων και υλικοτεχνικού εξοπλισμού. Λύση : Χρειάζονται προσλήψεις και περισσότερες προμήθειες. Συνήθης απάντηση-καραμέλα των τελευταίων ετών : Πού θα βρεθούν τα χρήματα? Μήπως μια εναλλακτική λιγότερο απάνθρωπη απάντηση θα ήταν : Είναι προτεραιότητα να γίνουν προσλήψεις και να ομαλοποιηθεί το σύστημα προμηθειών, άρα τα λεφτά θα βρεθούν ο κόσμος να χαλάσει, άρα θα πρέπει να περικοπούν κάποιες άλλες δαπάνες με χαμηλότερη προτεραιότητα. Πρόκειται για μέγιστο θέμα με πολλές προεκτάσεις που όμως δεν τυγχάνει σχετικής προβολής από τα ΜΜΕ. Οι δαπάνες που δύναται να περισταλούν σε αυτή τη χώρα δεν είναι δυσεύρετες…Πίσω στο παράδειγμά μας λοιπόν, μόνο και μόνο αν αρθεί η υπερτιμολόγηση των ήδη υπαρχουσών προμηθειών των νοσοκομείων από το υπερπολλαπλάσιο στο κανονικό, αναμένεται να εξευρεθούν με επιεικείς εκτιμήσεις εκατοντάδες εκατομμύρια αναγκαία ευρώ! Μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο μπορεί να αναδείξει τις ελάχιστες αποσπασματικές δημοσιεύσεις πάνω στο θέμα αυτό π.χ. εδώ. Αντιθέτως, αν ψάξει κανείς τη φράση «μείωση μισθών» θα εντοπίσει χιλιάδες άρθρα. Μήπως τελικά όντως λεφτά υπάρχουν, απλώς δε θέλουμε να τα βρούμε?

Και το σημαντικότερο, η υγεία και γενικά οι αξίες έχουν προτεραιότητα ή το κόστος τους?

Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s