Ενημέρωση από το διαδίκτυο για θέματα υγείας

Health

Στις μέρες μας το διαδίκτυο έχει γίνει απαραίτητο εργαλείο της καθημερινότητας. Η αλήθεια είναι ότι μπορεί να βοηθήσει σε άπειρες περιπτώσεις που κάποιος θέλει να μάθει κάτι και να το βρει άμεσα. Η νέα λέξη «γκουγκλάρω» , δηλαδή ψάχνω στη μηχανή αναζήτησης google, που έχει δημιουργηθεί είναι χαρακτηριστική!

Υπάρχει ένα ζήτημα με το διαδίκτυο και έχει να κάνει με την ενημέρωση στα θέματα υγείας. Ισχύει για όλες τις ειδικότητες της ιατρικής ουσιαστικά. Πολλοί συνάνθρωποί μας βιώνουν ένα σύμπτωμα και το «γκουγκλάρουν». Η μηχανή αναζήτησης θα δώσει διάφορα σαιτ τα οποία περιλαμβάνουν στις αναφορές τους το αντίστοιχο σύμπτωμα. Συνήθως θα προκύψει σε ποιες καταστάσεις μπορεί να εμφανιστεί το αντίστοιχο σύμπτωμα. Από δω και στο εξής αρχίζει το πρόβλημα και ένα παράδειγμα θα βοηθήσει ώστε να γίνει πολύ πιο κατανοητό.

Ας πούμε ότι κάποιος έχει πόνο στο στομάχι. Το γεγονός είναι ότι με πόνο στο στομάχι μπορεί να εκδηλώνονται πάρα πολλές διαφορετικές παθήσεις, άλλες σοβαρές, άλλες μηδαμινής σημασίας. Στη ιατρική η γνώση των διαφορετικών αυτών παθήσεων ονομάζεται «διαφορική διάγνωση» και φυσικά δεν αποτελεί απλή διαδικασία. Από την άλλη μεριά ένας ιατρός εκπαιδεύεται συνήθως περί τα 12-15 χρόνια συνολικά χωρίς να υπολογίζει κανείς και διάφορες μετεκπαιδεύσεις. Αυτό πλην εξαιρέσεων τον καθιστά ικανό να διαχωρίσει πότε ένα σύμπτωμα ή περισσότερα μπορεί να είναι λόγος ανησυχίας και ξεκινήσει διερεύνηση. Κάποιος μη εκπαιδευμένος ΔΕΝ είναι ικανός να πράξει κάτι τέτοιο.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει τόσο σύνθετες και μοναδικές γνωστικές λειτουργίες που δεν μπορούν να αντικατασταθούν από κάποιον ηλεκτρονικό υπερυπολογιστή. Αυτό το σχόλιο έχει να κάνει με το γεγονός ότι ο τρόπος που συνδυάζει πληροφορίες μια μηχανή αναζήτησης, μπορεί να έχει όλα τα καλά του κόσμου στις περισσότερες περιπτώσεις, αλλά για να αξιολογηθούν συμπτώματα και να τεθεί μια διάγνωση χρειάζεται ο ανθρώπινος παράγοντας.

Σε ένα δεύτερο επίπεδο θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν είναι όλα τα ενημερωτικά άρθρα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο αξιόπιστα. Μάλιστα αρκετοί χρησιμοποιούν αρκετά σκληρότερους χαρακτηρισμούς ως προς το φαινόμενο αυτό. Ας κρατήσουμε πάντως το ότι χρειάζεται μεγάλη προσοχή το τι δέχεται και δε δέχεται κανείς ως πληροφορία.

Εξάλλου δε θα πρέπει να υποτιμήσουμε και το θέμα του πώς κάποιος που δε γνωρίζει, μπορεί να ερμηνεύσει εσφαλμένα ακόμα και ένα αξιόπιστο άρθρο. Αυτό το φαινόμενο είναι πλέον αρκετά συχνό στη διαδικτυακή εποχή. Με απλά λόγια αν ένα άρθρο αναφέρει ότι μέσα στις αιτίες ενός πόνου στο στομάχι μπορεί να είναι και ο καρκίνος του στομάχου, αυτό δε σημαίνει όποιος έχει πόνο στο στομάχι κινδυνεύει να έχει καρκίνο. Οι πιθανότητες είναι συντριπτικά υπέρ άλλων πιο μετριοπαθών εξηγήσεων, εκτός και αν συντρέχει μια σειρά ειδικών παραμέτρων που ο ιατρός είναι ειδικός να τις εκτιμήσει και που χρήζουν πλέον περαιτέρω διερεύνησης. Σχετικές παράμετροι θα μπορούσε να είναι η ηλικία, προηγούμενη πάθηση στο στομάχι π.χ. έλκος, η κληρονομικότητα, η συχνότητα του πόνου, ειδικοί χαρακτήρες του πόνου, συνοδός συμπτωματολογία και πολλά άλλα που δεν είναι της αρμοδιότητας μας εδώ να αναφέρουμε.

Σε τρίτο επίπεδο έχει μεγάλη σημασία η υποκειμενική ερμηνεία ενός συμπτώματος και διαφόρων χαρακτηριστικών του. Δηλαδή για παράδειγμα όσον αφορά τον πόνο, υπάρχει μεγάλο εύρος στην αντίληψη της έντασης και της ποιότητάς του από άνθρωπο σε άνθρωπο. Στο προηγούμενο παράδειγμα ένα μεμονωμένο και στιγμιαίο αίσθημα στομαχόπονου θα μπορούσε να μεταφραστεί από το τίποτα εώς κάτι τραγικό. Γενικά δεν είναι καθόλου μικρό το ποσοστό εκείνων των ατόμων που τείνουν να μεγαλοποιούν τη σημασία μιας περιστασιακής εμφάνισης σωματικών αισθήσεων που έστω και αμυδρά ξεφεύγουν από μια «ιδεατά φυσιολογική» κατάσταση. Παράλληλα υπάρχει και η περίπτωση να παρερμηνεύεται η προέλευση του πόνου. Αυτό συμβαίνει χαρακτηριστικά σε διαφόρων ειδών πόνων στο στήθος, όπου θα αποδοθούν στην πλειοψηφία των περιπτώσεων σε καρδιολογικό πρόβλημα, ενώ μια πιο προσεκτική εκτίμηση θα έδειχνε ότι πρόκειται για κάτι μυοσκελετικό. Στην ακραία τους μορφή το φαινόμενα αυτά εκδηλώνονται ως αγχώδης διαταραχή π.χ. διαταραχή πανικού ή διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων και υποχονδρίαση. Οι γνωσιακές διαστρεβλώσεις παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στις ερμηνείες αυτές.

Σκοπός του άρθρου αυτού δεν είναι προφανώς να προδικάσει ότι κάποια συμπτώματα είναι σίγουρα αθώα ή να υποστηρίξει ότι το διαδίκτυο δεν είναι χρήσιμο πράγμα ως προς την ενημέρωση. Ίσα ίσα που η σωστή και προσεκτική χρήση του διαδικτύου είναι στις μέρες μας κάτι αφάνταστα βοηθητικό που μπορεί να μας διευκολύνει τη ζωή ποικιλοτρόπως. Όμως θα πρέπει οι χρήστες να είναι επιφυλακτικοί ως προς τα συμπεράσματα που εξάγουν από πληροφορίες σχετικά με θέματα υγείας. Γι’ αυτό το λόγο άλλωστε πολλά σαιτ τονίζουν ότι το περιεχόμενό τους έχει καθαρά πληροφοριακό χαρακτήρα και ότι για μια αξιόπιστη εκτίμηση για τη δική του περίπτωση θα πρέπει να απευθυνθεί κανείς σε ειδικό. Εγώ θα είχα να προσθέσω «και να θέτει όλα τα ερωτήματα που τον ανησυχούν». Ουσιαστικά το «γκουγκλάρισμα» έχει αποτελέσει μια προέκταση της λαικής ρύσης ότι «όλοι κάνουν το γιατρό». Δυστυχώς η πραγματικότητα απέχει πολύ συχνά από αυτά που νομίζει κανείς.

Ένας χρήσιμος σύνδεσμος βρίσκεται εδώ και ο τίτλος του είναι ενδεικτικός: The “NoCebo” Effect and How Online Health Information Affects Patients.

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.
Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών (π.χ. κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, διπολική διαταραχή, ψυχώσεις, καταχρήσεις) σε συνδυασμό με στοχευμένες ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις τόσο στον ασθενή όσο και στο στενό, αλλά και ευρύτερο περιβάλλον του. Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s