Η υποκειμενική δυσφορία στην εμπειρία του άγχους

Ένα ισχυρό αίσθημα άγχους μπορεί να εμπεριέχει το συστατικό μιας έντονης, υποκειμενικά βιωμένης δυσανεξίας, παρεμφερούς με αυτής που χαρακτηρίζει το αίσθημα του πόνου. Το αίσθημα του άγχους μπορεί να περιλαμβάνει επιμέρους εμπειρικά χαρακτηριστικά που να το καθιστούν υποκειμενικά δυσβάσταχτο όπως φανερώνουν οι περιγραφικοί όροι κατακλυσμιαίο, εσωτερικά απειλητικό, ανεξέλεγκτο, μεταφυσικό, ακαθόριστο κ.α. (Ενίοτε οι λεκτικές δυνατότητες δεν επαρκούν να αποδώσουν το βίωμα). Αυτό οδηγεί σε μια τάση συνεχούς αποφυγής του άγχους, όπως αντίστοιχα επειδή δε μας αρέσει να πονάμε, θα προσπαθούσαμε να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να μην πονάμε.

Η διαφορά είναι ότι ενώ για τον πόνο συνήθως ανευρίσκουμε φυσικό (οργανικό) αίτιο, για το άγχος αυτό είναι σπανιότερο (βλέπε εδώ). Δηλαδή το αίτιο που προκαλεί το αίσθημα του άγχους δεν είναι συνήθως εύκολα σαφές για την αντίληψή μας. Έτσι αφενώς το άγχος παρερμηνεύεται ως κάτι άλλο, αφετέρου εξαιτίας της υποκειμενικά αφόρητης και δυσφορικής χροιάς του μετατρέπεται το ίδιο σε αντικείμενο του φόβου. Αυτά τα φαινόμενα οπωσδήποτε κωδικοποιούνται βιολογικά με τη «γλώσσα» του εγκεφάλου, δηλαδή τη νευρική επικοινωνία. Όταν τα παραπάνω αποκτήσουν ένταση και διάρκεια, το άτομο εισέρχεται στην περίφημη «αγχώδη διαταραχή».

Ας δούμε ένα σύντομο παράδειγμα, απλουστευμένο ώστε να γίνει κατανοητό το νόημα. Φανταστείτε τον ισχυρό και ενοχλητικό θόρυβο που παράγει ένας συναγερμός, όταν κάποιος προσπαθεί να εισβάλλει σε ένα σπίτι. Δε θα εστιάσουμε στο συναγερμό ως το πρόβλημα, αλλά στο γιατί χτύπησε και τι θα κάνουμε γι’ αυτό. Με το άγχος ισχύει περίπου το ίδιο, δεν είναι αυτό το πρόβλημα, αλλά ότι κάτι άλλο δεν πάει καλά. Η πλειοψηφία του κόσμου εστιάζοντας επιλεκτικά στο υποκειμενικά δυσφορικό συστατικό του άγχους, είναι σα να αποδίδει το πρόβλημα στο συναγερμό λέγοντας «δεν τον αντέχω το συναγερμό, δε θέλω να ακούω το συναγερμό, ανησυχώ πότε θα ξαναχτυπήσει ο συναγερμός, δε δέχομαι να χτυπάει ο συναγερμός» κ.α.

Κατά μία έννοια το υπερβολικό άγχος φτάνει να προκαλεί δυσφορία στο άτομο ακριβώς για να του δώσει το μήνυμα της άρσης του αιτίου, άρα μιας βελτιωτικής αλλαγής.

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις ψυχωτικές, συναισθηματικές (διπολική διαταραχή - κατάθλιψη) και αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s