Περιβάλλον, τραύμα, επιγενετική & ψυχοθεραπεία

Η θεωρία του Γάλλου φυσιοδίφη και εξελικτικού βιολόγου Λαμάρκ (1744-1829) (βλέπε εικόνα) περί κληρονομικότητας των επίκτητων χαρακτηριστικών φαίνεται ότι βαίνει προς επιβεβαίωση 3 αιώνες περίπου μετά με τη θεωρία της επιγενετικής.

Eπιγενετική είναι η μελέτη λειτουργικά σταθερών και κάποτε κληρονομικών αλλαγών στην έκφραση γονιδίων ή κυτταρικού φαινοτύπου (Μεθυλίωση DNA , τροποποίηση της ιστόνης, miRNA) που συμβαίνει χωρίς μεταβολές στα ζεύγη βάσεων του DNA. Με άλλα λόγια, η επιγενετική συνεπάγεται λειτουργικές αλλαγές στο γονίδιο χωρίς αλλαγές αλληλουχίας. Κάθε είδους περιβαλλοντική αλλαγή (θετική είτε αρνητική) επιδρώντας στο DNA και άρα στη σύνθεση πρωτεινών, μπορεί δυνητικά να συμβάλλει στην εκδήλωση φαινοτυπικών αλλαγών στο άτομο.

Μερικές επιγενετικές αλλαγές φαίνεται ότι κληρονομούνται στους απογόνους. Επιπλέον κάποιες φαίνεται ότι είναι αναστρέψιμες. Το πεδίο της έρευνας είναι τεράστιο, μακρύ και υποσχόμενο.

Προς απλοποίηση του νοήματος και προς εξειδίκευσή του στην ψυχική διαταραχή ας πούμε το εξής. Η επίδραση του περιβάλλοντος δύναται να εμφανιστεί με διάφορους τρόπους. Ενας από αυτούς είναι ο ψυχικός τραυματισμός, ο οποίος ξέρουμε οτι δεν εκδηλώνεται αποκλειστικά σε άτομα με κληρονομική προδιάθεση. Άρα αυτό μπορεί να οφείλεται σε επιγενετικές αλλαγές.

Με μια λέξη μπορούμε να συνοψίσουμε τι μπορεί να προκαλέσει ψυχικό τραύμα και αυτή είναι η βία. Κάθε είδους βία που θα δεχτεί το άτομο σε οποιαδήποτε ηλικία και για μεγάλα χρονικά διαστήματα, εντός της οικογένειας, του σχολείου, της εργασίας, του κοινωνικού περίγυρου, της χώρας του που θα εκφραστεί κυρίως με

  • Απώλεια
  • Εκφοβισμό
  • Γονεϊκή αδιαφορία – απόρριψη
  • Σωματική-σεξουαλική-λεκτική-συναισθηματική κακοποίηση
  • Στιγματισμό-ρατσισμό
  • Κοινωνικοοικονομική αποσάρθρωση (π.χ. φτωχοποίηση)
  • Πόλεμο

Η αντιμετώπιση των σχετιζόμενων με τραύμα διαταραχών όπως η μετατραυματική διαταραχή στρες, η αντιδραστική κατάθλιψη, κάποιες διαταραχές προσωπικότητας κ.α. βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ψυχοθεραπεία. Πιο γενικά η ψυχοθεραπεία είναι καθιερωμένος τρόπος θεραπείας των ψυχικών διαταραχών με  αποτελεσματικότητα που ποικίλλει, αλλά πάντως υπαρκτή και αποδεδειγμένη. Η επιγενετική έρχεται να προσφέρει μια πολύ πιθανή εξήγηση στο πώς διαμεσολαβείται το θεραπευτικό αποτέλεσμα στην ψυχοθεραπεία.

Ενδεικτικά παρατίθενται κάποιες σχετικές έρευνες

The Effects of Trauma, with or without PTSD, on the Transgenerational DNA Methylation Alterations in Human Offsprings

Role of Epigenetics in Biology and Human Diseases

Epigenetic regulation of the BDNF gene: implications for psychiatric disorders

Response to psychotherapy in borderline personality disorder and methylation status of the BDNF gene

The Era of Epigenetics: Therapy Influencing Gene Expression

Epigenetic and Neural Circuitry Landscape of Psychotherapeutic Interventions

Σπύρος Καλημέρης

Ψυχίατρος Αθήνα

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.