Νευροεπιστήμη & Ψυχιατρική, Ποιότητα ζωής, Ψυχική Υγεία - Ψυχολογία

ΔΕΠΥ & Αποδοτικότητα

Η πλειοψηφία των ατόμων με ΔΕΠΥ αντιμετωπίζουν δυσκολίες που σχετίζονται με μειωμένη/δυσλειτουργική ενεργοποίηση του προμετωπιαίου λοβού του εγκεφάλου. Υπενθυμίζεται η μεγάλη σημασία της συγκεκριμένης περιοχής για την ανθρώπινη λειτουργικότητα, εμπλεκόμενη σε λειτουργίες όπως

  • Ρύθμιση συμπεριφοράς
  • Ρύθμιση συναισθηματικής έκφρασης  
  • Προσοχή & Συγκέντρωση
  • Δημιουργικότητα
  • Σχεδιασμός
  • Ιεράρχηση προτεραιοτήτων
  • Επίλυση προβλημάτων
  • Λήψη αποφάσεων
  • Κριτική ικανότητα
  • Μάθηση από την εμπειρία
  • Κοινωνική συμπεριφορά
  • Αναστολές

Άτομα με ΔΕΠΥ μαθαίνουν να χρησιμοποιούν άλλους τρόπους κινητοποίησης λόγω αυτής της δυσκολίας. Προεξάρχουν με ποικίλη συχνότητα και βαρύτητα οι εξής

  • Το άγχος
  • Η αναβλητικότητα
  • Η αποφυγή
  • Ο θυμός
  • Η ντροπή

Στο παρακάτω άρθρο από το ADHDHELLAS.ORG ιστότοπου του Πανελληνίου Σωματείου Ατόμων με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) διαβάστε περισσότερα για το σημαντικό αυτό θέμα.

Πολλοί από εμάς με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής με ή χωρίς Υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ ή ΔΕΠ) έχουμε λιγότερο αξιόπιστη πρόσβαση στον προμετωπιαίο λοβό μας (prefrontal cortex PFC) που διαχειρίζεται όλες τι λεπτομέρειες της ζωής μας, από ό,τι οι νευροτυπικοί άνθρωποι. Πρόκειται για έναν ήρεμο, λογικό βοηθό (κάτι σαν μπάτλερ), που μας καθοδηγεί με μια φωνή όπως της Siri: «Κύριε, τα κλειδιά σας βρίσκονται στο τραπέζι» ή «Κυρία, πρέπει να φύγετε τώρα αν θέλετε να φτάσετε στην ώρα σας».


Όσοι από εμάς έχουμε ΔΕΠΥ δεν μπορούμε να βασιστούμε στον (PFC) βοηθό μας για τον προγραμματισμό, τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, τη μνήμη εργασίας, τη λήψη αποφάσεων και τη διαχείριση της παρορμητικής μας συμπεριφοράς. Και έτσι ανατρέχουμε στα συναισθηματικά μας κέντρα, στο μεταιχμιακό σύστημα, για να θυμόμαστε πράγματα, να παίρνουμε αποφάσεις και να κινητοποιούμε τον εαυτό μας. Χρησιμοποιούμε τα συναισθήματά μας για να σκεφτούμε, να θυμηθούμε, να σχεδιάσουμε και να πράξουμε.


ΑΓΧΟΣ: «Χρειάζομαι να είμαι έτοιμη/ος για δράση«


Χρησιμοποιούμε το άγχος για να αυξήσουμε την απόδοση μας. Το άγχος παράγει την ώθηση να κινηθούμε, να αναλάβουμε δράση. Όταν ξεχνάμε πράγματα που δεν βρίσκονται στο επίκεντρο μας, οι ανήσυχες σκέψεις τις κρατούν στη μνήμη μας. Το σύστημα συναγερμού ανησυχίας λειτουργεί ως εξής: Βγαίνετε από το αυτοκίνητό σας και λέτε στον εαυτό σας: «Πρέπει να θυμηθώ να κλειδώσω το αυτοκίνητό μου». Οι σκέψεις σας αγχώνουν: «Πρέπει να ακούσω το μπιπ. Τι θα συμβεί αν κατά λάθος κάνω διπλό κλικ στο κλειδί μου και πραγματικά ξεκλειδώσω το αυτοκίνητο; Κάποιος μπορεί να κλέψει τα πράγματα μου. Τι είναι στο αυτοκίνητό μου; Ωχ, το iPad του γιου μου. Δεν θέλω να κλαπεί. Θα εξαγριωθεί – και δεν μπορώ να αγοράσω ένα νέο ipad τώρα. Άρα κλείσε το αυτοκίνητο.» Το άγχος σας κάνει να κλειδώσετε το αυτοκίνητό σας.


Τα άτομα με ΔΕΠΥ αντισταθμίζουν την έλλειψη συγκέντρωσης με πολλές και χαώδεις σκέψεις, νευρικότητα και ανησυχία. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για εκείνους με μη διαγνωσθείσα / μη θεραπευμένη ΔΕΠΥ. Αν το κίνητρο μας είναι μια αμυδρή φλόγα που μας υπενθυμίζει ότι «πρέπει» να ολοκληρώσουμε ένα καθήκον, τότε ρίχνουμε βενζίνη – δηλαδή άγχος – σε εκείνη τη φλόγα και κινητοποιούμαστε. Το μειονέκτημα όμως, όπως συμβαίνει με κάθε τέτοιο συναισθηματικό κόλπο, είναι ότι η κινητοποίηση του εαυτού μας με άγχος είναι εξαντλητική.


ΑΠΟΦΥΓΗ: «Θα κάνω μια διαφορετική δουλειά, αλλά όχι αυτή που πρέπει να κάνω»

Όταν το άγχος μας κυριεύει και εξαντλείται το συναισθηματικό μέρος του εγκεφάλου μας στρεφόμαστε σε ένα άλλο εργαλείο, την αποφυγή. Η αποφυγή, μας κατευθύνει να κάνουμε ένα διαφορετικό έργο, συνήθως ένα λιγότερο σημαντικό. Αυτή η αλλαγή κατεύθυνσης καταπραΰνει το κουρασμένο μεταιχμιακό μας σύστημα, και χαλαρώνει το άγχος μας. Δεν θέλουμε να σκεφτούμε το καθήκον που μας κάνει ανήσυχους, έτσι το ξεχνάμε προσωρινά.

«Χρησιμοποίησα την αποφυγή σα να ήταν η δουλειά μου αυτήν την εβδομάδα», μου είπε μια πελάτισσά μου. Παρά το γεγονός ότι είχε πιεστικές προθεσμίες στη δουλειά της αποφάσισε να ανακατασκευάσει το μπάνιο της και, επιπλέον, βρέθηκε να ανακατασκευάζει και την ιστοσελίδα της. Η αποφυγή, μας επιτρέπει να νιώθουμε παραγωγικοί κάνοντας μια διαφορετική δουλειά από αυτή που πρέπει και μας αγχώνει. «Τουλάχιστον το μπάνιο μου θα είναι ωραίο. Ήθελα να το κάνω εδώ και καιρό.»


ΑΝΑΒΛΗΤΙΚΟΤΗΤΑ: «Είναι σαν να αποφεύγω μια σφαίρα. Λειτουργώ στα κόκκινα «

Η αναβλητικότητα είναι ένας παρόμοιος τρόπος εκτροπής ενδιαφέροντος, με την προσθήκη άγχους, για να ξεκινήσει μια εργασία. Εδώ φαίνεται το πώς λειτουργεί: πρέπει να κάνετε ένα συγκεκριμένο έργο, αλλά δεν υπάρχει κανένας άμεσος λόγος ή βιασύνη για αυτό, έτσι περιμένετε. Και περιμένετε. Και περιμένετε – μέχρι να γίνει αδύνατο να επιτευχθεί έγκαιρα. Και τότε, σαν τον υπέρ-ήρωα, KaPOW!, το άγχος εκτοξεύεται και το έργο τελικά τελειώνει.


Η αναβολή ως κίνητρο δεν παράγει την καλύτερη ποιότητα στη δουλειά μας. Αλλά αυξάνει την πίεση για να κάνετε κάτι. Οι φοιτητές πελάτες μου, συχνά καυχιούνται: «Αυτή την εργασία 25 σελίδων, που μας είχε ανατεθεί από την αρχή του εξαμήνου την έκανα σε 10 ώρες! Δεν σταμάτησα ούτε για να φάω ούτε να πάω τουαλέτα και το πήγα σερί μέχρι το πρωί!!” Μερικοί γιορτάζουν το ηρωικό τους κατόρθωμα και άλλοι νιώθουν ντροπιασμένοι, αλλά όλοι πήραν το κίνητρο τους από την αναβλητικότητα. Το συναίσθημα είναι σαν να παρακάμπτουμε μια σφαίρα – και είναι μιας μορφής αδρεναλίνης.


ΘΥΜΟΣ: «Όταν θυμώνω τότε ενεργοποιούμε»

Ο θυμός μπορεί να μας βοηθήσει να κάνουμε αυτό το ηλίθιο μικρό καθήκον που μας στοιχειώνει για μέρες ή μήνες. Η φλόγα του θυμού μας κάνει να νιώθουμε δυνατοί και μας ωθεί να κάνουμε αυτό που δεν θέλουμε να κάνουμε.

«Ηλίθιος χειμώνας, ηλίθιος καιρός, ηλίθιο Μίσιγκαν», είπε ένας πελάτης μου καθώς προετοίμαζε το γκαράζ του για το χειμώνα. Ο καιρός είχε κρυώσει και το χιόνι ήταν στο δρόμο του. Χρειάστηκε μια ώρα για να τακτοποιήσει τα εργαλεία του καλοκαιριού, όπως τα ποτιστικά λάστιχα και τα έπιπλα κήπου, και να προετοιμάσει το μηχάνημα καθαρισμού χιονιού. «Δεν καταλάβαινα ότι με το θυμό μου, προσπαθούσα να παρακινήσω τον εαυτό μου», είπε αργότερα, «αλλά έπρεπε να τρελαθώ από θυμό για να καταφέρω να καθαρίσω το γκαράζ».

ΝΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΜΙΣΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ: «Εστιάζω στα ελαττώματά μου για να διατηρήσω την ορμή της στιγμής»

Γυρίζουμε στην ντροπή και στο μίσος για τον εαυτό μας για να τον κινητοποιήσουμε όταν όλα τα άλλα αποτυγχάνουν. Αυτά τα δυο δεν ανήκουν στις γρήγορες λύσεις, όπως το άγχος, η αποφυγή, η αναβλητικότητα και ο θυμός. Αντ ‘αυτού, η ντροπή και το μίσος προς τον εαυτό μας, αυτά τα βρώμικα κόλπα, είναι μια αργή φωτιά πολύ ενοχλητική για τη συναισθηματική μας ευεξία.

Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τη ντροπή για να παρακινήσουν τους εαυτούς τους να ολοκληρώσουν τις καθημερινές τους δουλειές. Ένας πελάτης μου λέει: «Για να ξεκινήσω τελικά ένα έργο που έχω καθυστερήσει, φαντάζομαι πόσο απογοητευμένος θα είναι ο προϊστάμενός μου αν δεν το τελειώσω εγκαίρως. Και στο σπίτι, θυμάμαι ότι έχω μόνο μια ευκαιρία να δώσω στα παιδιά μου μια καλή παιδική ηλικία. Πρέπει να το κάνω σωστά, ή θα τα καταστρέψω «.

Η ντροπή μπορεί να οδηγήσει σε αποστροφή του εαυτού μας, στις ενέργειές μας ή στη ΔΕΠΥ μας. Η αποστροφή αυτή μας δημιουργεί ψευδείς πεποιθήσεις για τον εαυτό μας. Μεταμφιεσμένη ως πειθαρχία, το μίσος στρεφόμενο προς εμάς τους ίδιους μας κάνει δυστυχισμένους και ανίκανους να κινητοποιήσουμε τον εαυτό μας. Ένας μεσήλικας πελάτης μου μου εξήγησε πως χρησιμοποίησε την αυτό-αμφισβήτηση για να βελτιώσει την οικονομική του κατάσταση: «Μισούσα το γεγονός ότι δεν είχα περισσότερα χρήματα. Μισούσα το συναίσθημα του ότι είμαι αποτυχημένος. Αυτό με καθοδηγούσε κάθε μέρα.»


Συχνά βλέπω την αυτό-αποστροφή στη δουλειά μου. Με το coaching, οι πελάτες μαθαίνουν να το βλέπουν από μόνοι τους. Μια μητέρα δύο παιδιών με ΔΕΠΥ παρατήρησε τη χρήση της αυτό–αποστροφής μέσα από τα παιδιά της. Μια μέρα άκουσε το μικρότερο της παιδί να μιλάει με αηδία για τον εαυτό του επειδή δεν κατάφερε να ολοκληρώσει μια εργασία. Γονάτισε και τον κοίταξε, λέγοντας του: «Δεν μιλάμε έτσι για τους εαυτούς μας μέσα σε αυτό το σπίτι.» Ο γιος της απάντησε: «Εντάξει, τότε, θα πάω έξω να το κάνω τότε.» Η απάντησή του, μας δείχνει ότι η παρακίνηση μας με αυτό-αποστροφή μπορεί να γίνει πολύ κακή συνήθεια.

Αναπτύξτε μηδενική ανοχή για ντροπή και αυτό-αποστροφή, διότι αυτά τα βρώμικα κόλπα θα σας βλάψουν! Ακούστε μέσα σας αυτές τις βαθιά αρνητικές σκέψεις. Όταν δίνετε προσοχή στις χειρότερες φωνές στο κεφάλι σας, θα σοκαριστείτε – και θα απογοητευτείτε – με αυτά που ακούτε. Αναγνωρίστε τα και στη συνέχεια να είστε ευγενικοί με τον εαυτό σας. Όταν ένας από τους πελάτες μου ακούει αυτές τις φωνές, τους λέει, «Ωχ πάλι εσείς; Γιατί είστε εδώ;» Ο καθένας από εμάς έχει αμφιβολίες και άσχημες σκέψεις – είναι το πώς τις χειριζόμαστε που έχει σημασία.


Πιάσε τον εαυτό σου όταν πάει χρησιμοποιήσει αυτά τα βρώμικα συναισθηματικά κόλπα


Το να κάνεις όλες σου τις δουλειές καθημερινά σαν όλους τους άλλους, σα να μην έχεις ΔΕΠΥ είναι δύσκολο. Μια δικηγόρος πελάτης μου εξήγησε: «Λατρεύω τα σύνθετα μέρη της δουλειάς μου, και τα κάνω καλά. Οι συνάδερφοι στη δουλειά με αγαπούν γι ‘αυτό. Είναι τα μικρά, βαρετά πράγματα που με εξαντλούν.» Χρησιμοποιεί συναισθηματικά κόλπα για να την βοηθήσουν να κάνει εκείνα τα καθήκοντα.

Όταν ξυπνάτε, φανταστείτε πως η μπαταρία σας είναι πλήρως φορτισμένη. Καθώς περνάει η μέρα, η ενέργεια σας θα μειωθεί σιγά σιγά, και τότε ανοίγετε τη πόρτα για χρησιμοποιήσετε τα παραπάνω συναισθηματικά κόλπα. Όμως αυτά εξαντλούν γρήγορα την μπαταρία σας και σας αφήνουν σωματικά και συναισθηματικά εξαντλημένους.


Εκπαιδεύσετε τον εαυτό σας να καταλαβαίνει αυτά τα κόλπα. Δοκιμάστε αυτές τις τεχνικές:

• Βάλτε το ρολόι σας να χτυπάει κάθε μια ώρα. Όταν το ξυπνητήρι χτυπήσει, γράψτε ένα συναισθηματικό κόλπο που έχετε χρησιμοποιήσει ή έχετε μπει στον πειρασμό να χρησιμοποιήσετε, στη δουλειά ή στο σπίτι μέσα σε εκείνη την ώρα. Ψάξτε για μοτίβα.

• Αναθεωρήστε και αμφισβητείστε τις αρνητικές σκέψεις σας. Ένας coach για ΔΕΠΥ μπορεί να σας βοηθήσει.

• Ζητήστε από τον σύζυγό σας, από ένα σύντροφο ή από έναν στενό φίλο να σας πει όταν σας βλέπει να χρησιμοποιείτε αυτά τα κόλπα.

ΔΕΠΥ και παραγωγικότητα


Μετάφραση/απόδοση Ράνια Κυτίνου Πηγή: https://www.additudemag.com/how-to-motivate-adhd-brain-emotional-health/ 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.