Η ψυχική διαταραχή είναι πολύ πιο συνηθισμένη απ’ότι ξέραμε

Πάνω από το 80% του πληθυσμού θα εμφανίσει κάποια στιγμή στη ζωή του ψυχική διαταραχή που θα εμπίπτει σε επίσημα διαγνωστικά κριτήρια και η οποία ως επί το πλείστον θα είναι παροδική!
Πληροφορίες που πρέπει να αλλάξουν και να αποκαταστροφοποιήσουν τον τρόπο σκέψης μας περί του τι σημαίνει πρόβλημα ψυχικής υγείας!

Credit: Gary Waters Getty Images

Most of us know at least one person who has struggled with a bout of debilitating mental illness. Despite their familiarity, however, these kinds of episodes are typically considered unusual, and even shameful.

New research, from our lab and from others around the world, however, suggests mental illnesses are so common that almost everyone will develop at least one diagnosable mental disorder at some point in their lives. Most of these people will never receive treatment, and their relationships, job performance and life satisfaction will likely suffer. Meanwhile the few individuals who never seem to develop a disorder may offer psychology a new avenue of study, allowing researchers to ask what it takes to be abnormally, enduringly, mentally well.

Epidemiologists have long known that, at any given point in time, roughly 20 to 25 percent of the population suffers from a mental illness, which means they experience psychological distress severe enough to impair functioning at work, school or in their relationships. Extensive national surveys, conducted from the mid-1990s through the early 2000s, suggested that a much higher percentage, close to half the population, would experience a mental illness at some point in their lives.

These surveys were large, involving thousands of participants representative of the U.S. in age, sex, social class and ethnicity. They were also, however, retrospective, which means they relied on survey respondents’ accurate recollection of feelings and behaviors months, years and even decades in the past. Human memory is fallible, and modern science has demonstrated that people are notoriously inconsistent reporters about their own mental health history, leaving the final accuracy of these studies up for debate. Of further concern, up to a third of the people contacted by the national surveys failed to enroll in the studies. Follow-up tests suggested that these “nonresponders” tended to have worse mental health.

Our new study, published earlier this year in the Journal of Abnormal Psychology (whose very name suggests an outdated understanding of the prevalence of mental illness), took a different approach to estimating disease burden. Rather than ask people to think back many years in the past, we instead closely followed one generation of New Zealanders, all born in the same town, from birth to midlife. We conducted in-depth check-ins every few years to assess for evidence of mental illness occurring during the preceding year.

We found that if you follow people over time, and screen them regularly using simple, evidence-based tools, the percentage of people who develop a diagnosable mental illness at any point in their lives jumps to well over 80 percent. In our cohort only 17 percent of study members did not develop a disorder, at least briefly, by middle age. Because we can’t be certain these individuals remained disorder-free in the years between assessments, the true proportion that never experienced a mental illness may be even smaller.

Put another way, our study shows that you are more likely to experience a bout of mental illness than you are to develop diabetes, heart disease or any kind of cancer whatsoever—combined. These findings have been corroborated by data from other similar cohorts in New Zealand, Switzerland and the U.S.

If you ever develop a psychological disorder, many assume you will have it for life. The newest research suggests, for the most common psychological complaints, this is simply not true. “A substantial component of what we describe as disorder is often short-lived, of lesser severity or self-limiting,” says John Horwood, a psychiatric epidemiologist and director of the longitudinal Christchurch Health and Development Study in New Zealand. (Horwood has found that close to 85 percent of the Christchurch study members develop a diagnosable mental illness by midlife).

This may be a useful message to spread. According to Jason Siegel, a professor of social psychology at Claremont Graduate University, people tend to be more sympathetic and helpful when they believe that a friend or co-worker’s health problems are temporary.

And individuals with mental illness need support. Even short-lived or self-limiting disorders can wreak havoc on a person’s life. To be classified as having a disorder, “an individual typically has to meet fairly stringent symptom criteria,” Horwood says. “There needs to be substantial impairment of functioning.”

To some, though, the new statistics on mental illness rates can sound a lot like the overmedicalization of “normal” human experience. Advocates for individuals with mental health concerns tend to disagree with this perspective. “I’m not at all surprised by these findings,” commented Paul Gionfriddo, president of Mental Health America, a national advocacy group. His organization views mental illnesses as common, “though not always enduring.” Three years ago Mental Health America launched a Web-based tool to allow individuals to discreetly screen themselves for possible psychological disorders. Since then over two million people have used the tool, with over 3,000 people a day now logging on to determine if they may have a condition that could benefit from treatment.

The widespread nature of mental illness unearthed by careful longitudinal research holds some implications for the way we study and treat disease in this country. To Gionfriddo, a former lawmaker who watched his son end up homeless and incarcerated following undiagnosed childhood schizophrenia, “one implication of these new studies is that we as a society will get tremendous benefit out of ubiquitous mental health screening.”

Although the U.S. Preventive Services Task Force currently recommends mental health screening on a regular basis for everyone over age 11, such screening is still far from routine. “At a time when we have recognized the importance of early intervention for cancer or for diabetes or heart disease, why would we say, ‘Okay, for mental illness we aren’t going to screen or do early intervention’?” Gionfriddo says. “This should be as common for adults as blood pressure screening. Putting our head in the sand and waiting for a catastrophe is not a health care plan.”

Another implication stems from the fact that individuals who never develop a mental illness—those who experience what we call “enduring mental health”—are actually quite remarkable. These people may be the mental health equivalents of healthy centenarians: individuals who somehow manage to beat the odds and enjoy good health for much longer than we’d expect. It’s possible that studying the mentally robust more closely could provide insight into how we can help more people to enjoy lives like theirs.

Who are these extraordinary people? In our New Zealand cohort we found that those with enduring mental health tended to have two things going for them: First, they had little to no family history of mental illness and, second, they tended to have what we called “advantageous” personalities. As early as age five, individuals who would make it to midlife without an episode of mental disorder tended to display fewer negative emotions, get along better with their peers, and have greater self-control. Perhaps just as striking, we found that these individuals were not any richer, smarter or physically healthy than their peers, at least in childhood.

Ultimately, the most important suggestion from the newest research is that mental health concerns may be nearly universal. As a result, society should begin to view mental illnesses like bone breaks, kidney stones or common colds—as part of the normal wear and tear of life. Acknowledging this universality may allow us to finally devote adequate resources to screening, treating and preventing mental illnesses. It may also help us go easier on ourselves and our loved ones when we, inevitably, hit our own rough patches in the road.

Πηγή : Mental Illness Is Far More Common Than We Knew

Νευρικά Κύτταρα που διαχωρίζουν πραγματικότητα από φαντασία

 

Ορισμένοι νευρώνες που διαπιστώθηκε ότι δυσλειτουργούν στην ψύχωση παίζουν σημαντικό ρόλο στην ικανότητά μας να διακρίνουμε μεταξύ του πραγματικού ερεθίσματος και του τι γίνεται αντιληπτό τελικά, λένε οι ερευνητές.

Source: University of Western Ontario.

New Western University research shows that neurons in the part of the brain found to be abnormal in psychosis are also important in helping people distinguish between reality and imagination.

The researchers, Dr. Julio Martinez-Trujillo, principal investigator and professor at Western University’s Schulich School of Medicine & Dentistry and Dr. Diego Mendoza-Halliday, postdoctoral researcher at M.I.T., investigated how the brain codes visual information in reality versus abstract information in our working memory and how those differences are distributed across neurons in the lateral prefrontal cortex region of the brain. The results were published today in Nature Communications.

“You can look at my shirt, and then if I move out of your vision, even with your eyes open you can still see the colour of my shirt in your mind,” explained Martinez-Trujillo, based at the Brain and Mind Institute and Robarts Research Institute at Western University. “That is what we call working memory representations or short-term memory representations – they are abstract, they are imaginary and they don’t exist in reality, but in our minds. Real objects in our visual field, we call perceptual representations. We are trying to determine whether there are neurons in the brain that can signal to a person whether a representation is real or imaginary.”

By having subjects perform two tasks – one where they had to report the direction of movement of a cloud of dots they could see on a computer screen, and one where they had to report the cloud direction a few seconds after it disappeared based on a memory of the image – they found that neurons in the Lateral Prefrontal Cortex encoded perceived and memorized information to various degrees and in different combinations of strength.

“We might have expected that the neurons that are active when we perceive a visual object are the same ones that memorize it; or, on the contrary, that one group of neurons perceives the object and a completely different group memorizes it; but instead, we found that all of the above are true to a certain extent,” said Mendoza-Halliday, first author on the study. “We have perception neurons, memory neurons, and also neurons that do both things.”

The Lateral Prefrontal Cortex has been shown to be dysfunctional in individuals with schizophrenia, who have hallucinations or delusions. However, so far, researchers have not been able to pinpoint the source of this dysfunction.

Using machine-learning, the researchers created a computer algorithm that could read out the pattern of neurons firing in the Prefrontal Cortex and reliably determine whether a subject was perceiving a cloud of dots or remembering one they had seen before. Martinez-Trujillo hopes that by pinpointing the specific neurons responsible for distinguishing between reality and imagination, they might be better able to treat disorders like schizophrenia that cause patients to confuse what’s real and what isn’t.

Image shows a woman's face.

“I would argue that schizophrenia is not a neurochemical disorder of the whole brain,” said Martinez-Trujillo. “It is only a neurochemical disorder in specific parts of the brain.”

Currently, pharmacological treatments for these disorders change the neurochemistry in the entire brain, often causing unintended side-effects. By targeting only the specific neurons responsible for these disturbances, Martinez-Trujillo hopes they may be able to minimize these side-effects.

Πηγή : Neurons That Distinguish Between Reality and Imagination Discovered

Ακόμη μαθαίνω

Psychiatry is a strange field
«Η Ψυχιατρική είναι ένα παράξενο πεδίο γιατί σε αντίθεση με κάθε άλλο ιατρικό πεδίο, ποτέ δεν τελειώνεις πραγματικά. Το μεγαλύτερο εργαλείο σου είσαι Εσύ, ο εαυτός σου και η δουλειά της κατανόησης του εαυτού σου είναι ατελείωτη. Ακόμη μαθαίνω». Ίρβιν Γιάλομ

 

Religious Beliefs Activate Neural Reward Circuits in Same Way As Sex and Drugs

Τα θρησκευτικά πιστεύω ενεργοποιούν το κέντρο ανταμοιβής του εγκεφάλου (επικλινής πυρήνας στα βασικά γάγγλια)! Χωρίς πολλά πολλά το παρακάτω άρθρο μιλάει από μόνο του.

 

Summary: Powerful spiritual feelings were associated with activation in the nucleus accumbens, an area of the brain associated with reward, a new study reports.

Source: University of Utah School of Medicine.

Religious and spiritual experiences activate the brain reward circuits in much the same way as love, sex, gambling, drugs and music, report researchers at the University of Utah School of Medicine. The findings will be published Nov. 29 in the journal Social Neuroscience.

“We’re just beginning to understand how the brain participates in experiences that believers interpret as spiritual, divine or transcendent,” says senior author and neuroradiologist Jeff Anderson. “In the last few years, brain imaging technologies have matured in ways that are letting us approach questions that have been around for millennia.”

Specifically, the investigators set out to determine which brain networks are involved in representing spiritual feelings in one group, devout Mormons, by creating an environment that triggered participants to “feel the Spirit.” Identifying this feeling of peace and closeness with God in oneself and others is a critically important part of Mormons’ lives — they make decisions based on these feelings; treat them as confirmation of doctrinal principles; and view them as a primary means of communication with the divine.

During fMRI scans, 19 young-adult church members — including seven females and 12 males — performed four tasks in response to content meant to evoke spiritual feelings. The hour-long exam included six minutes of rest; six minutes of audiovisual control (a video detailing their church’s membership statistics); eight minutes of quotations by Mormon and world religious leaders; eight minutes of reading familiar passages from the Book of Mormon; 12 minutes of audiovisual stimuli (church-produced video of family and Biblical scenes, and other religiously evocative content); and another eight minutes of quotations.

During the initial quotations portion of the exam, participants — each a former full-time missionary — were shown a series of quotes, each followed by the question “Are you feeling the spirit?” Participants responded with answers ranging from “not feeling” to “very strongly feeling.”

Researchers collected detailed assessments of the feelings of participants, who, almost universally, reported experiencing the kinds of feelings typical of an intense worship service. They described feelings of peace and physical sensations of warmth. Many were in tears by the end of the scan. In one experiment, participants pushed a button when they felt a peak spiritual feeling while watching church-produced stimuli.

Image shows a brain scan with the nac highlighted.

“When our study participants were instructed to think about a savior, about being with their families for eternity, about their heavenly rewards, their brains and bodies physically responded,” says lead author Michael Ferguson, who carried out the study as a bioengineering graduate student at the University of Utah.

Based on fMRI scans, the researchers found that powerful spiritual feelings were reproducibly associated with activation in the nucleus accumbens, a critical brain region for processing reward. Peak activity occurred about 1-3 seconds before participants pushed the button and was replicated in each of the four tasks. As participants were experiencing peak feelings, their hearts beat faster and their breathing deepened.

In addition to the brain’s reward circuits, the researchers found that spiritual feelings were associated with the medial prefrontal cortex, which is a complex brain region that is activated by tasks involving valuation, judgment and moral reasoning. Spiritual feelings also activated brain regions associated with focused attention.

“Religious experience is perhaps the most influential part of how people make decisions that affect all of us, for good and for ill. Understanding what happens in the brain to contribute to those decisions is really important,” says Anderson, noting that we don’t yet know if believers of other religions would respond the same way. Work by others suggests that the brain responds quite differently to meditative and contemplative practices characteristic of some eastern religions, but so far little is known about the neuroscience of western spiritual practices.

About this neuroscience research article

The study is the first initiative of the Religious Brain Project, launched by a group of University of Utah researchers in 2014, which aims to understand how the brain operates in people with deep spiritual and religious beliefs.

In addition to Anderson and Ferguson, co-authors include Jared Nielsen from Harvard University, and Jace King, Li Dai, Danielle Giangrasso, Rachel Holman, and Julie Korenberg from the University of Utah.

Funding: The study was funded by the Davis Endowed Chair in Radiology at the University of Utah, and the National Institute of Mental Health.

Source: Natalie Dicou – University of Utah School of Medicine
Image Source: NeuroscienceNews.com image is credited to Jeffrey Anderson.
Original Research: Full open access research for “Reward, Salience, and Attentional Networks are Activated by Religious Experience in Devout Mormons” by Michael A. Ferguson, Jared A. Nielsen, Jace B. King, Li Dai, Danielle M. Giangrasso, Rachel Holman, Julie R. Korenberg and Jeffrey S. Anderson in Social Neuroscience. Published online November 29 2016 doi:10.1080/17470919.2016.1257437

Religious Beliefs Activate Neural Reward Circuits in Same Way As Sex and Drugs

 

Reconditioning the brain to overcome fear

Πρωτοποριακή μέθοδος αντιμετώπισης διαταραχών σχετικών με το φόβο περιγράφεται στο παρακάτω άρθρο που βασίζεται σε πρόσφατη μελέτη Ιαπώνων επιστημόνων.

Συνοπτικά έχει να κάνει με την αντικατάσταση της φοβικής απάντησης σε ένα ερέθισμα προηγουμένως συνδεδεμένο με συναίσθημα φόβου. Η αντικατάσταση γίνεται με λήψη κάποιου είδους ανταμοιβής (στο συγκεκριμένο πείραμα χρηματικής) ακριβώς τη στιγμή που η μνήμη του φοβικού ερεθίσματος ενεργοποιείται συνειδητά ή υποσυνείδητα στον εγκέφαλο.

Το Decoded Neurofeedback ακούγεται πολύ ενδιαφέρον και να δούμε πως μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη.

Reconditioning the brain to overcome fear

 

Researchers have discovered a way to remove specific fears from the brain, using a combination of artificial intelligence and brain scanning technology. Their technique, published in the inaugural edition of Nature Human Behaviour, could lead to a new way of treating patients with conditions such as post-traumatic stress disorder (PTSD) and phobias.

The challenge then was to find a way to reduce or remove the fear memory, without ever consciously evoking it

Ben Seymour

Fear related disorders affect around one in 14 people and place considerable pressure on mental health services. Currently, a common approach is for patients to undergo some form of aversion therapy, in which they confront their fear by being exposed to it in the hope they will learn that the thing they fear isn’t harmful after all. However, this therapy is inherently unpleasant, and many choose not to pursue it. Now a team of neuroscientists from the University of Cambridge, Japan and the USA, has found a way of unconsciously removing a fear memory from the brain.

The team developed a method to read and identify a fear memory using a new technique called ‘Decoded Neurofeedback’. The technique used brain scanning to monitor activity in the brain, and identify complex patterns of activity that resembled a specific fear memory. In the experiment, a fear memory was created in 17 healthy volunteers by administering a brief electric shock when they saw a certain computer image. When the pattern was detected, the researchers over-wrote the fear memory by giving their experimental subjects a reward.

Dr. Ben Seymour, of the University of Cambridge’s Engineering Department, was one of the authors on the study. He explained the process:

«The way information is represented in the brain is very complicated, but the use of artificial intelligence (AI) image recognition methods now allow us to identify aspects of the content of that information. When we induced a mild fear memory in the brain, we were able to develop a fast and accurate method of reading it by using AI algorithms. The challenge then was to find a way to reduce or remove the fear memory, without ever consciously evoking it.

«We realised that even when the volunteers were simply resting, we could see brief moments when the pattern of fluctuating brain activity had partial features of the specific fear memory, even though the volunteers weren’t consciously aware of it. Because we could decode these brain patterns quickly, we decided to give subjects a reward – a small amount of money – every time we picked up these features of the memory.»

The team repeated the procedure over three days. Volunteers were told that the monetary reward they earned depended on their brain activity, but they didn’t know how. By continuously connecting subtle patterns of brain activity linked to the electric shock with a small reward, the scientists hoped to gradually and unconsciously override the fear memory.

Scan of brain showing information associated with a fear memory Credit Ai Koizumi

Dr Ai Koizumi, of the Advanced Telecommunicatons Research Institute International, Kyoto and Centre of Information and Neural Networks, Osaka, led the research:

«In effect, the features of the memory that were previously tuned to predict the painful shock, were now being re-programmed to predict something positive instead.»

The team then tested what happened when they showed the volunteers the pictures previously associated with the shocks.

«Remarkably, we could no longer see the typical fear skin-sweating response. Nor could we identify enhanced activity in the amygdala – the brain’s fear centre,” she continued. “This meant that we’d been able to reduce the fear memory without the volunteers ever consciously experiencing the fear memory in the process.»

Although the sample size in this initial study was relatively small, the team hopes the technique can be developed into a clinical treatment for patients with PTSD or phobias.

«To apply this to patients, we need to build a library of the brain information codes for the various things that people might have a pathological fear of, say, spiders” adds Dr Seymour. «Then, in principle, patients could have regular sessions of Decoded Neurofeedback to gradually remove the fear response these memories trigger.»

Such a treatment could have major benefits over traditional drug based approaches. Patients could also avoid the stress associated with exposure therapies, and any side-effects resulting from those drugs.

Koizumi et al. “Fear reduction without fear through reinforcement of neural activity that bypasses conscious exposure” Nature Human Behaviour: DOI:10.1038/S41562-016-0006

8 Ways Music Therapy Transforms the Brain

1. MUSIC ACTIVATES ALL AREAS OF THE BRAINcoloredbrainareas.png

The brain has the ability to reorganize itself by forming new neural connections throughout life, also known as neuroplasticity.  Because music activates all areas of the brain, music helps create new neural connections to improve language, cognitive, and motor deficits.  Music therapists use music to teach or rehabilitate non-musical skills.  For example, someone with brain damage may lose the ability to speak, but is still able to sing.  Music therapy can ‘re-wire’ the brain using singing to teach the brain how to speak again.

2. CONSTANT MELODY AND RHYTHM CALMS THE BRAIN

trebleclefThe brain likes structure and prediction.  Think about the pop music you enjoy.  It is repetitive, predictive, and structured; it has a clear beginning, middle and end.  The calming effect of music on the brain is particularly important to people who have difficulty interpreting sensory information (sight, sound, touch, smell, balance, muscle/joint information).   If the brain incorrectly interprets sensory information, also known as sensory processing disorder, the world appears to be a scary place.  Sounds could be painfully loud, it could be difficult to maintain balance, or to plan how to make basic motor movements such as walking.   These type of difficulties cause the brain to often be in panic and resort to fight-or-flight mode.  If the brain is in fight-or-flight mode, higher cognition thought cannot take place.  Constant melody and rhythm can help people integrate sensory information and create a safe environment.  For clients with ASD and ADHD,  music encourages relaxation, self-regulation, reduces hyperactivity, improves attention, and coping with change.

3. MUSIC ORGANIZES INFORMATION MAKING IT EASIER TO REMEMBER conceptchart

Learning lyrics in a song often comes naturally.  For example, most people can sing the alphabet song or even recall Jenny’s phone number, 867-5309.  The question is why do humans remember countless lyrics to songs years later, but remembering basic history or math facts from school is a struggle?  The answer is simple….

Music creates an experience that is optimal for the brain to learn!  

a) The brain more easily remembers patterns .  Think of phone numbers.  We separate information into groups: (123) 456 -7899. Music naturally creates grouping patterns.

 

b) The brain can more easily recall information that is emotional and memorable.  As information enters the brain, information is tagged as important or not as important.  Information that is emotional is automatically tagged as more important.  That is why it is easy to remember things that evoke happiness, fear, or anger.  Music makes us emotional.

 

c) The brain likes repetition.  Simply put, the more we hear information the more likely we will remember it.  Music therapists create simple songs that repeat the important information over and over in a fun way.

4. THE BRAIN AUTOMATICALLY ENTRAINS TO RHYTHM WHICH ORGANIZES AND COORDINATES MOVEMENT

dance

Rhythm and beats organize our life.  In fact, the brain anticipates the next beat and this pulse can be seen in brain scans.  Whenever a rhythm is heard, the motor systems naturally match the beat.  This is called entrainment.  For example, when listening to music while walking, people will naturally walk to the beat.  At a rock concert, the entire crowd will naturally clap to the same beat.

The coordination of movement is controlled by lower brain areas and then that information is sent to the spinal cord to complete motor movements.  When a person listens to music, some of that input is directly sent to motor nerves in the spinal cord that allows our muscles to move to the rhythm without even ‘thinking’ about it.  This is why music therapists use music to ‘re-teach’ the brain movements such as walking, finger movements, and coordination between each side of the body.  Music therapists work with people with stroke, traumatic brain injury, or autism spectrum disorder to improve movement.

5. SINGING AND SPEAKING SHARE singing girl.jpgPARALLEL BRAIN ACTIVATION

Listening and singing lyrical music shares neural circuits with listening and expressing speech. However, music is also processed in many other areas of the brain. A person with a traumatic brain injury may lose the ability to speak, but is still able to sing because of the many areas music is processed.  Music therapists use musical elements such as rhythm, meter, and melodic contour to teach or re-teach speech and language skills.

6. MUSIC STIMULATES REWARD CENTERS IN THE BRAIN

treasure-160004_1280Music stimulates reward centers in the brain releasing positive emotions and moods. Dopamine is released during music listening and acts as a reward and reinforcement for appropriate responses.  This type of reward is used to improve mood, behavior, and attention. Music therapists use preferred music to create music tasks that have emotional impact and is motivating for clients! When information has an emotional impact, the brain tags that information as important making it easier to learn and recall.

7. MUSIC CAPTURES ATTENTION

When listening to music, attention and predication systems are automatically activated in the brain. With the additional motivational and emotional factors of music, music encourages concentration and on-task behavior.  Singing instructions or information increases arousal and is easier to process than speech alone for individuals with dancejpgdisabilities.  Music grabs and holds attention, even for  those who cannot attend to much else.  This allows music therapists to target attention and impulse control goals.  For example, music therapists use musical attention control exercises to improve sustained, shifting, selective, and executive attention.

8. MUSIC EVOKES A PHYSIOLOGICAL RESPONSE

Music affects heart-rate, breathing, and blood-pressure.  Music therapists use music to increase or decrease arousal of clients or help someone relax.  A music therapist who works in the medical field may use music to increase/decrease heart-rate, breathing, and blood-pressure in premature infants or to decrease pain in medical procedures.

heartbeat.jpg

Υπεργενίκευση και άγχος

Νέα σημαντκή έρευνα έρχεται να επιβεβαιώσει κλινικά διαπιστωθέντα στοιχεία για το μηχανισμό του άγχους. Πρόκειται για το φαινόμενο της υπεργενίκευσης που συνοπτικά έχει να κάνει με τον εξής τρόπο σκέψης : «Είχα άγχος σε ένα θέμα, άρα θα έχω άγχος και σε άλλα άσχετα θέματα». Με άλλα λόγια μια επέκταση της συναισθηματικής ανταπόκρισης σε μια εμπειρία και σε άλλες ουδέτερες λόγω αντιληπτικής αδυναμίας /δυσκολίας διαχωρισμού των ερεθισμάτων.

Το φαινόμενο της υπεργενίκευσης έχει μελετηθεί και στο πλαίσιο της γνωσιακής επιστήμης.Το αν πρόκειται για ταυτόσημο ή παρεμφερή μηχανισμό μένει να διαπιστωθεί. Ονομάζεται και γνωσιακό λάθος και ουσιαστικά εκφράζει την ερμηνεία μεμονωμένων γεγονότων ως γενικώς και απολύτως ισχύοντα (βλέπε και εδώ). Πρόκειται για ένα είδος αυθαίρετου συμπεράσματος στο πλαίσιο άγνοιας, αγνόησης στοιχείων, υπερβολικής πίστης στην αξιοπιστία της κρίσης μας. Συμβαίνει σε όλους ενίοτε, σε μεγάλο βαθμό όμως στους πολύ αγχώδεις ανθρώπους. Στο πλαισιο της γνωσιακής ψυχοθεραπείας το λάθος της υπεργενίκευσης εντοπίζεται και καταβάλλεται προσπάθεια να περιοριστεί.

Στην παρακάτω εικόνα αναφέρονται κάποιες λέξεις που τείνουν να χρησιμοποιούνται συχνά στο πλαίσιο της χρήσης της υπεργενίκευσης.

Overgeneralization

 

Πηγές :

Fear Generalization and Anxiety: Behavioral and Neural Mechanisms

Γιατί ορισμένοι άνθρωποι αγχώνονται πιο εύκολα;

Κληρονομικότητα κατάθλιψης : νέα δεδομένα

καταθλιψη

Μια πολύ ενδιαφέρουσα εξέλιξη προέκυψε από πρόσφατη έρευνα του ΜΙΤ για την κληρονομησιμότητα της κατάθλιψης και την ταυτοποίηση ατόμων με μεγαλύτερη νευροανατομική ευπάθεια μέσω fMRI.

Εξετάστηκαν παιδιά χωρίς κατάθλιψη με τη διαφορά οτι η μια ομάδα παιδιών είχε τουλάχιστον ένα γονέα που εκδήλωσε κάποια στιγμή στη ζωή του καταθλιπτικό επεισόδιο ενώ η άλλη ομάδα παδιών δεν είχε καμία κληρονομική επιβάρυνση. Βρέθηκαν διαφορές στην συνδεσμολογία κάποιων περιοχών του εγκεφάλου μεταξύ των δύο ομάδων, με την πρώτη ομάδα να εμφανίζει κοινά πρότυπα εγκεφαλικής ενεργοποίησης με αυτά που παρατηρούνται στην κατάθλιψη.

Με λίγα λόγια το συμπέρασμα είναι οτι μπορεί να προυπάρχει νευροανατομική ευπάθεια σε άτομα με οικογενειακό ισορικό κατάθλιψης χωρίς να έχουν περάσει κατάθλιψη. Και εδώ έρχονται τα επόμενα στάδια της αξιόλογης αυτής έρευνας που στοχεύουν να απαντήσουν στα εξής ερωτήματα : 1.Μπορεί πρώιμη θεραπεία να εμποδίσει την εμφάνιση κατάθλιψη στον ευπαθή πληθυσμό? 2. Γιατί ένα ποσοστό ατόμων του πληθυσμού αυτού τελικά ΔΕΝ εκδηλώνει κατάθλιψη?

Πηγή : http://mcgovern.mit.edu/news/news/diagnosing-depression-before-it-starts/

Θεραπεία Alzheimer μέσω υπερήχων

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μιας αυστραλιανής έρευνας, το 75% των πειραματόζωων που υποβλήθηκαν σε υπερηχητικά κύματα παρουσίασαν πλήρη αποκατάσταση της μνήμης τους. Αυτό έγινε γιατί ενεργοποιήθηκε η μικρογλοία, δηλαδή κύτταρα «σκουπιδοφάγοι», τα οποία «ξεφορτώθηκαν» τις πλάκες αμυλοειδούς που είναι το βασικό ιστοπαθολογικό εύρημα στη νόσο Alzheimer. Βέβαια ακόμη είναι πολύ νωρίς να μιλήσουμε για θεραπεία στον άνθρωπο, όμως η μη φαρμακευτική αυτή προσέγγιση φαίνεται οτι έχει αισιόδοξες προοπτικές.

Πηγή : New Alzheimer’s treatment fully restores memory functionαμυλοειδες

Συμπεριφορά ψήφου & Φυσιολογία του Στρες?

Το τι επιστημονικές έρευνες πραγματοποιούνται στο εξωτερικό είναι κάτι που συνεχίζει να εκπλήσσει υποψιασμένους και ανυποψίαστους! Έτσι λοιπόν η σχετική μελέτη που διεξήχθη σε αμερικανικό έδαφος και αποτελεί μέρος ενός μεγαλύτρου σώματος έρευνας που διερευνά συσχετίσεις μεταξύ βιολογικών παραγόντων και πολιτικής τοποθέτησης, επισημαίνει τα χαμηλά επίπεδα της ορμόνης του στρες κορτιζόλης ως ισχυρό προγνωστικό παράγοντα της πραγματικής συμπεριφοράς ψήφου.

Η αρχική υπόθεση ήταν οτι μια και η πολιτική συμπεριφορά είναι στρεσσογόνος παράγοντας για το άτομο, άτομα με χαμηλό ουδό εμφάνισης στρες θα αποφεύγουν να έχουν αυτή τη συμπεριφορά. Ένα άλλο στοιχείο που ελήφθη υπ’όψιν είναι προηγούμενα πειράματα στα οποία τα υψηλά απογευματινά επίπεδα κορτιζόλης συνδέονται με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, κοινωνική απόσυρση, άγχος αποχωρισμού και ευόδωση φοβικής απάντησης σε αντίστοιχα ερεθίσματα. Άρα άτομα με υπερβολικό άγχος και μειωμένη κοινωνική αλληλεπίδραση,χαρακτηριστικά με τα οποία έχουν συσχετιστεί αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, είναι λιγότερο πιθανό να εμπλακούν στη διαδικασία της συμπεριφοράς ψήφου. Αντίστοιχα η συμμετοχή σε πολιτικές διαδιακασίες συσχετίστηκε στην έρευνα με χαμηλά επίπεδα κορτιζόλης.

Εντέλει το ρεζουμέ της έρευνας είναι οτι ένας από τους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν μια τόσο σημαντική και πολύπλοκη διαδικασία όπως η συμπεριφορά ψήφου και ενδεχομένως να συμβάλλουν στην αύξηση της αποχής είναι η φυσιολογία του στρες.

Σύνδεσμος : Hormones affect voting behavior

 

Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Ωκυτοκίνη & Νευροψυχιατρικές Διαταραχές

Όπως είναι γνωστό η έρευνα στον τομέα των Νευροεπιστημών γνωρίζει πρωτοφανή άνθιση στις προηγμένες χώρες του εξωτερικού. Μια ανακάλυψη των τελευταίων ετών, η οποία υποστηρίζεται από όλο και περισσότερες έρευνες, είναι η ευνοική επίδραση της ορμόνης-πεπτίδιο ωκυτοκίνης. Η συγκεκριμένη χημική ουσία που παράγεται από την υπόφυση του εγκεφάλου είναι ιδιαίτερα σημαντική για τον τοκετό και τη γαλουχία και επιπλέον φαίνεται οτι προάγει σύνθετες εγκεφαλικές γνωστικές λειτουργίες. Η τελευταία ιδιότητα διαδραματίζει τεράστιο ρόλο σε νευροψυχιατρικές διαταραχές όπως η σχιζοφρένεια και ο αυτισμός. Οι μελέτες σε ασθενείς με σχιζοφρένεια (βλέπε εδώ) έδειξαν βελτίωση στον τομέα της κοινωνικής γνωσίας, που μπορεί να εκδηλωθεί με βελτίωση στην επεξεργασία εκφραστικών μεταβολών του προσώπου και με αύξηση της συναισθηματικής νοημοσύνης και της ενσυναίσθησης. Επίσης σε πρόσφατη μελέτη (βλέπε εδώ) σε άτομα με διαταραχή αυτιστικού φάσματος σημειώθηκε αύξηση στην λεκτική και εξωλεκτική επικοινωνία, ένα από τα πυρηνικά συμπτώματα του αυτισμού δηλαδή. Επιπλέον βρέθηκε αυξημένη ενεργοποίηση του προμετωπιαίου φλοιού, κάτι που αναμένεται με βάση το γεγονός οτι ο προμετωπιαίος φλοιός είναι το κέντρο ρύθμισης των γνωστικών λειτουργιών και της κοινωνικής συμπεριφοράς. Οι ασθενείς έλαβαν οκυτωκίνη ενδορινικά (με σπρέυ μύτης).

Η ανακάλυψη παραγόντων που προάγουν την κοινωνική συμπεριφορά και την ενσυναίσθηση είναι μείζονος σημασίας. Στη σχιζοφρένεια συνήθως υπάρχει ελλειμματική κοινωνική και ατομική λειτουργικότητα και για το πρόβλημα αυτό δεν υπάρχει σήμερα ικανοποιητική ευρέως διαδεδομένη μέθοδος αντιμετώπισης, είτε φαρμακευτική είτε άλλη, αν και σε μερίδα ασθενών τα ελλείμματα αυτά μπορούν να δουλευτούν μέσω προσεκτικής ψυχοθεραπευτικής προσέγγισης που να περιλαμβάνει παρεμβάσεις γνωσιακού-συμπεριφορικού, ψυχοεκπαιδευτικού και συμβουλευτικού τύπου.Έτσι λοιπόν παρατηρείται το φαινόμενο να αντιμετωπίζονται τα παραγωγικά συμπτώματα της νόσου όπως το παραλήρημα και οι ψευδαισθήσεις, όμως να παραμένουν (και να επιδεινώνονται συχνά) σε προβληματικό επίπεδο οι γνωστικές λειτουργίες. Για παράδειγμα ο ασθενής μπορεί να είναι απαθής, λιγομίλητος, με μειωμένη βούληση, ενεργητικότητα και αποφασιστικότητα και να περνάει τις μέρες του χωρίς καμία δραστηριότητα.

Η ωκυτοκίνη εχει επιδείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα και σε άλλες διαταραχές όπως η εξαρτήσεις, η κοινωνική φοβία και η κατάθλιψη. Μια διεξοδική εντρύφηση στο θεραπευτικό πεδίο της ωκυτοκίνης στις διαταραχές του εγκεφάλου προσφέρει το παρακάτω άρθρο.

Σύνδεσμος : Helping oxytocin deliver: considerations in the development of oxytocin-based therapeutics for brain disorders

Kai_macdonald_13

 

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις ψυχωτικές, συναισθηματικές (διπολική διαταραχήκατάθλιψη) και αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Ντοπαμίνη, εγκεφαλικά μονοπάτια και φάρμακα

Η ντοπαμίνη είναι μια μονοαμίνη νευροδιαβιβαστής που παράγεται από νευρώνες (νευρικά κύτταρα) του εγκεφάλου που λέγονται ντοπαμινεργικοί. Τα κυτταρικά σώματα των ντοπαμινεργικών νευρώνων βρίσκονται στα παρακάτω σημεία του εγκεφάλου :

·        Συμπαγής μοίρα της μέλαινας ουσίας,η οποία αποτελεί τμήμα των βασικών γαγγλίων. Από τη μέλαινα εκφύονται λοιπόν οι νευράξονες που καταλήγουν στο ραβδωτό σώμα των βασικών γαγγλίων επίσης, όπου και συνάπτονται με χολινεργικούς νευρώνες. Η ντοπαμινεργική αυτή εννεύρωση παίζει σημαντικό ρόλο στην παθολογία της νόσου Πάρκινσον, στην οποία ήδη κατά την έναρξή της έχει εκφυλιστεί μεγάλο ποσοστό της μέλαινας ουσίας και τα ποσά της ντοπαμίνης που παράγονται είναι μειωμένα. Επιπλέον η συγκεκριμένη διασύνδεση ευθύνεται για τις λεγόμενες εξωπυραμιδικές ανεπιθύμητες ενέργειες που εμφανίζονται κατά τη λήψη κυρίως των αντιψυχωτικών φαρμάκων.

·        Κοιλιακή καλύπτρα του μέσου εγκεφάλου. Από το σημείο αυτό εκφύονται νευρώνες που απολήγουν σε αρκετά μέρη του εγκεφάλου με σημαντικότερα τον προμετωπιαίο φλοιό και το μεταιχμιακό σύστημα. Η ντοπαμινεργική εννεύρωση του προμετωπιαίου φλοιού επιδρά στην αρτιότητα σύνθετων γνωστικών και εκτελεστικών λειτουργιών του ατόμου, ενώ οι συνδέσεις με το μεταιχμιακό σύστημα σχηματίζουν εκτός των άλλων το κύκλωμα της ανταμοιβής και εμπλέκονται στο μηχανισμό των εξαρτήσεων (για αναλυτικότερη ενημέρωση βλέπε εδώ).

·        Υποθάλαμος από τον τοξοειδή πυρήνα του οποίου εκφύονται νευράξονες που απολήγουν στην πρόσθια υπόφυση. Μέσω αυτή της σύνδεσης ρυθμίζεται η έκκριση της ορμόνης προλακτίνης.

Η ντοπαμίνη για να δράσει συνδέεται με τους αντίστοιχους υποδοχείς στους νευρώνες στόχους.Έχουν αναγνωρισθεί εώς τώρα 5 υποδοχείς που ονομάζονται D1, D2, D3, D4 και D5.

D υποδοχείς ντοπαμίνης

 Ο παραπάνω πίνακας περιλαμβάνει εξειδικευμένες πληροφορίες για τη διαφορετική κατανομή και λειτουργία των υποδοχέων της ντοπαμίνης. Εώς τώρα έχει εντοπιστεί η σημασία των D1 και D2υποδοχέων όσον αφορά την παθολογία ψυχικών διαταραχών και τη δράση φαρμάκων.Έτσι λοιπόν η θεωρία αιτιοπαθογένειας της σχιζοφρένειας δίνει το κύριο βάρος σε μια ανισορροπία της ντοπαμινεργικής νευροδιαβίβασης σε δύο κυκλώματα:

·        Μειωμένη ντοπαμινεργική νευροδιαβίβαση στον προμετωπιαίο φλοιό με υποδιέγερση των D1υποδοχέων, που ευθύνεται αφενώς για τις γνωστικές δυσλειτουργίες και αφετέρου για αρνητικά συμπτώματα όπως η έλλειψη κινήτρου, η παραμέληση του εαυτού, η αβουλία, η συναισθηματική άμβλυνση/επιπέδωση κ.α.

·        Αυξημένη ντοπαμινεργική νευροδιαβίβαση με υπερδιέγερση των D2υποδοχέωνστο μεταιχμιακό σύστημα που ευθύνεται για τα λεγόμενα θετικά συμπτώματα, δηλαδή τις παραληρητικές ιδέες και τις ψευδαισθήσεις.

Στην αιτιοπαθογένεια της σχιζοφρένειας εμπλέκονται και άλλοι νευροδιαβιβαστές με τους υποδοχείς τους. Ένα βασικό στοιχείο που πρέπει να έχουμε υπ’όψιν μας εξετάζοντας τις νευροβιολογικές οδούς είναι ότι υπάρχει εξαιρετικά υψηλή αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Έτσι, γλουταμινεργικοί νευρώνες, δηλαδή νευρικά κύτταρα που χρησιμοποιούν το γλουταμινικό (Glu) ως νευροδιαβιβαστή, ρυθμίζουν την ντοπαμινεργική διαβίβαση καθώς συνάπτονται (μέσω ενδιάμεσων ανασταλτικών νευρώνων) με τους ντοπαμινεργικούς νευρώνες στην κοιλιακή καλύπτρα και τη μέλαινα ουσία. Αντίστοιχη ρύθμιση κάνουν σεροτονινεργικοί νευρώνες συναπτόμενοι με ντοπαμινεργικούς. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο αριθμός των συνάψεων μεταξύ των νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο είναι μέγεθος συγκρίσιμο με τον αριθμό των αστεριών του σύμπαντος! Το γεγονός αυτό και μόνο καθιστά εξαιρετικά πολύπλοκο το έργο της κατανόησης των νευρικών μονοπατιών και της εξεύρεσης στοχευμένων θεραπειών.

Φάρμακα που επιδρούν σε ντοπαμινικούς υποδοχείς :

Αντιψυχωτικά

Τα παλαιά αντιψυχωτικά όπως η αλοπεριδόλη είναι χημικές ουσίες που προσδένονται κυρίως στους D2υποδοχείς στο μεταιχμιακό σύστημα και τα βασικά γάγγλια. Η πρόσδεση στο μεταιχμιακό αποτρέπει την σύνδεση της υπερβολικής ποσότητας ντοπαμίνης που ήδη υπάρχει με τους υποδοχείς της, άρα αποτρέπει και τα θετικά συμπτώματα της ψύχωσης. Η πρόσδεση στους D2υποδοχείς των χολινεργικών νευρώνων του ραβδωτού συστήματος των βασικών γαγγλίων έχει αντίστοιχο αποτέλεσμα μείωσης της ντοπαμινεργικής επίδρασης, που όμως μεταφράζεται όπως προαναφέρθηκε στα εξωπυραμιδικά συμπτώματα, τα οποία είναι εν ολίγοις τρόμος, δυσκινησία, βραδυκινησία και δυσκαμψία. Η χορήγηση βιπεριδένης (Akineton), ενός κεντρικού δρώντα αντιχολινεργικού παράγοντα είναι η πρακτική που αναστρέφει τη δράση αυτή μέσω αποκλεισμού των Μ1 μουσκαρινικών υποδοχέων της ακετυλοχολίνης.

Τα νεότερα αντιψυχωτικά είναι

·        Ρισπεριδόνη

·        Ολανζαπίνη

·        Κουετιαπίνη

·        Αριπιπραζόλη

·        Ζιπρασιδόνη

·        Αμισουλπρίδη

·        Παλιπεριδόνη

·        Κλοζαπίνη

Η διαφορά τους από τα παλαιότερα είναι ότι εκτός από τους ντοπαμινεργικούς υποδοχείς συνδέονται και με άλλους όπως τους σεροτονινεργικούς 5ΗΤ2A & 5HT2C. Η βασική αυτή ιδιότητα έχει ευνοικά αποτελέσματα όσον αφορά τις εξωπυραμιδικές ανεπιθύμητες ενέργειες : Λόγω της σύναψης σεροτονινεργικών και ντοπαμινεργικών νευρώνων ο αποκλεισμός των 5ΗΤ2Α προκαλεί άρση της μείωσης της ντοπαμίνης που προκαλείται από τον αποκλεισμό των D2 υποδοχέων στο προαναφερόμενο στην αρχή του άρθρου κύκλωμα των βασικών γαγγλίων. Επιπλέον με τον ίδιο μηχανισμό αίρεται η αύξηση της προλακτίνης που προκαλείται ενίοτε ως ανεπιθύμητη ενέργεια από τα αντιψυχωτικά. Κάποια από τα ανωτέρω φάρμακα επιδρούν και σε άλλους υποδοχείς όπως τους 5ΗΤ1Α, 5ΗΤ1D & 5HT7 της σεροτονίνης , M1 της ακετυλοχολίνης, H1 ισταμίνης , α1 & α2 νοραδρεναλίνης.

Άλλη ευνοική ιδιότητα των νεότερων «άτυπων» αντιψυχωτικών είναι η ταχύτερη αποδέσμευση από τους υποδοχείς. Φαίνεται ότι το αντιψυχωτικό αποτέλεσμα δεν εξαρτάται από τη συνεχή δέσμευση των D2 υποδοχέων, εξαρτώνται όμως οι ανεπιθύμητες ενέργειες. Άρα η ταχεία αποδέσμευση σημαίνει πρακτικά λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.

Αντικαταθλιπτικά

Η ντοπαμινεργική νευροδιαβίβαση εμπλέκεται και σε άλλες διαταραχές. Στην κατάθλιψη για παράδειγμα σε περιπτώσεις που προεξάρχουν συμπτώματα όπως η ανηδονία,η κλινοφιλία, η μειωμένη ενεργητικότητα, η κόπωση, η μειωμένη συγκέντρωση, η εισαγωγή φαρμακευτικού παράγοντα που ενισχύει την ντοπαμινεργική δράση στον προμετωπιαίο φλοιό έχει θεαματικά αποτελέσματα συνήθως.Ουσιαστικά μπορούμε να πούμε ότι στο κύκλωμα του προμετωπιαίου φλοιού η ντοπαμίνη και η νοραδρεναλίνη έχουν παρεμφερείς επιδράσεις. Το αντικαταθλιπτικό βουπροπιόνη (NDRI) είναι το κύριο σκεύασμα που ασκεί τις επιδράσεις αυτές καθώς αναστέλλοντας την αντλία επαναπρόσληψης ντοπαμίνης (DAT) αυξάνει την ποσότητά της στη σύναψη και άρα την ντοπαμινεργική νευροδιαβίβαση.

Ενισχυτική δράση στην τελευταία ασκούν εμμέσως οι SNRIs βενλαφαξίνη και ντουλοξετίνη αναστέλλοντας την αντλία επαναπρόσληψης νοραδρεναλίνης (NET) καθώς έχει βρεθεί ότι στον προμετωπιαίο φλοιό η ΝΕΤ έχει μεγαλύτερη συγγένεια για την ντοπαμίνη! Έμμεση ενίσχυση στη ντοπαμινεργική νευροδιαβίβαση ασκεί η αγκομελατίνη καθώς και οι SSRIsφλουοξετίνη και σερτραλίνη.

Διεγερτικά του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος

Εδώ ανήκουν η μεθυλφαινιδάτη άμεσης (Ritalin) και παρατεταμένης αποδέσμευσης (Concerta) και η μοδαφινίλη που δρουν αναστέλλοντας την αντλία επαναπρόσληψης της ντοπαμίνης (DAT). Οι παράγοντες αυτοί χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της ΔΕΠΥ και της ναρκοληψίας (υπερβολικής υπνηλίας). Η χρήση τους πρέπει να γίνεται με προσοχή και πάντα υπό την επίβλεψη ειδικού.

Ναρκωτικές ουσίες

Το ευφορικό αποτέλεσμα των ναρκωτικών ουσιών στον άνθρωπο προκαλείται από άμεση ή έμμεση αύξηση της ντοπαμίνης στον επικλινή πυρήνα του μεταιχμιακού συστήματος (βλέπε εδώ). Άμεση ενίσχυση της ντοπαμινεργικής νευροδιαβίβασης προκαλούν η κοκαίνη και η αμφεταμίνη μέσω αναστολής της αντλίας επαναπρόσληψης της ντοπαμίνης (DAT). Η επίδραση αυτή έχει μελετηθεί εκτενώς καθώς έχει από παλιά αναγνωριστεί η συσχέτιση των ουσιών αυτών με την πρόκληση ψυχωτικών συμπτωμάτων παρόμοιων με των ψυχωτικών διαταραχών και της σχιζοφρένειας. Αποτελεί μια έμμεση απόδειξη ότι η υπερβολική αύξηση της ντοπαμίνης εμπλέκεται με την παθοφυσιολογία της ψύχωσης.

 Οι τρόποι επίδρασης γενικά σε όλους τους υποδοχείς μπορεί να ποικίλλοι και ιδιαίτερα πολύπλοκοι και η ανάλυσή τους ξεφεύγει από τους στόχους του παρόντος άρθρου, το οποίο ήδη αποτελεί δύσκολο κείμενο για τον ανεκπαίδευτο αναγνώστη. Παρ’όλ’αυτά είναι αρκετά συχνές οι απορίες που προκύπτουν από ασθενείς και συγγενείς για το πώς δρουν τα διάφορα ψυχιατρικά σκευάσματα, ενώ η παραφιλολογία …είναι πολύ εκτεταμένη. Έτσι λοιπόν το άρθρο αυτό σε συνδυασμό με τα προηγούμενα για τη σεροτονίνη και τη νοραδρεναλίνη φιλοδοξεί να καλύψει σε επαρκή βαθμό τις απορίες αυτές. Ούτως ή άλλως βρισκόμαστε στην εποχή που η σωστή ενημέρωση έχει τεράστια σημασία.

Τέλος δε θα μπορούσε να μην αναφερθεί ότι η έρευνα στα πεδία αυτά είναι διαρκώς εξελισσόμενη. Η διαλεύκανση όλων και περισσότερων λεπτομερειών σχετικά με τα μονοπάτια του εγκεφάλου θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη κατανόηση της λειτουργίας του. Ο απώτερος στόχος της δημιουργίας νέων φαρμακευτικών παραγόντων που θα είναι τόσο εξειδικευμένοι ώστε να μην προκαλούν γενικευμένες επιδράσεις (μέσα στις οποίες περιλαμβάνονται και οι ανεπιθύμητες ενέργειες) είναι στο προσκήνιο.

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις ψυχωτικές, συναισθηματικές (διπολική διαταραχήκατάθλιψη) και αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Γενετική προδιάθεση για εστίαση σε αρνητικά ερεθίσματα!?

Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη στο Psychological Science εντοπίστηκε γονίδιο που προδιαθέτει τα άτομα να εστιάζουν και να αντιλαμβάνονται πιο έντονα τα γεγονότα με αρνητικό συναισθηματικό φορτίο από άτομα που δεν το έχουν. Το γονίδιο είναι το ADRA2b και σχετίζεται με το νευροδιαβιβαστή νορεπινεφρίνη, που έχει πολυεπίπεδο ρόλο στην εγκεφαλική λειτουργία (βλέπε εδώ). Το εύρημα αυτό επιβεβαιώνει για πολλοστή φορά τη σημασία του γενετικού παράγοντα που σε συνδυασμό με παράγοντες όπως η οικογένεια, η κουλτούρα, η μόρφωση κ.α. συμβάλλουν στη διαμόρφωση του πολύπλοκου μωσαικού της ανθρώπινης αντίληψης.

Πηγή : Genes predispose some people to focus on the negative

 

 

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Τελικά θεραπεύονται οι ψυχικές παθήσεις?

Εισαγωγή

Ένα από τα μείζονα ζητήματα στην ψυχιατρική είναι η αποτελεσματικότητα των υπαρχόντων θεραπευτικών μεθόδων. Είναι διάχυτη και διαχρονική η εντύπωση που διατηρεί η πλειοψηφία του κόσμου ότι «οι ψυχικές παθήσεις δε θεραπεύονται».Στόχος του άρθρου είναι να εξετάσει πόσο ακριβής είναι η εντύπωση αυτή.

Καταρχήν η φράση αυτή από μόνη της συνιστά μια γενίκευση και άρα δεν ευσταθεί. Μια σωστότερη έκφραση θα ήταν «κάποιες ψυχικές παθήσεις δε θεραπεύονται». Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν διαφορετικά ποσοστά αποτελεσματικότητας των θεραπευτικών μεθόδων για κάθε διαταραχή. Έτσι για παράδειγμα μπορούμε να πούμε ότι οι αγχώδεις διαταραχές έχουν υψηλά ποσοστά ανταπόκρισης στη θεραπεία είτε αυτή είναι φαρμακευτική, είτε ψυχοθεραπευτική είτε ο συνδυασμός τους, είτε και σε συνδυασμό με μη καθαρά ιατρικές παρεμβάσεις. Από την άλλη πλευρά υπάρχει η σχιζοφρένεια, που όντως τα ποσοστά επιτυχούς θεραπείας της δε μας κάνουν περήφανους. Η διπολική διαταραχή επίσης δεν εμφανίζει υψηλό ποσοστό επιτυχούς θεραπείας, αν και βρίσκεται σε ελαφρώς καλύτερο επίπεδο από τη σχιζοφρένεια. Η μονοπολική κατάθλιψη σε ποσοστό περίπου 66% ανταποκρίνεται στην αρχική θεραπεία. Από τις διαταραχές διατροφής η ψυχογενής ανορεξία συνιστά μια πολύ δύσκολη κατάσταση, ενώ η βουλιμία αντιμετωπίζεται αποτελεσματικότερα. Οι διαταραχές προσωπικότητας συνιστούν μια ειδική κατηγορία που παρουσιάζουν επίσης μικρό ποσοστό επιτυχούς αντιμετώπισης, με βασικότερη αιτία το ότι σημαντικό ποσοστό τους ποτέ δεν αναζητούν ψυχιατρική βοήθεια. Τέλος η θεραπευτική αντιμετώπιση των εξαρτήσεων επίσης υπολείπεται σε αποτελεσματικότητα στις μέρες μας. Έτσι από τα παραπάνω προκύπτει ότι η «λαική εντύπωση» στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε πραγματικά δεδομένα. Τελειώνει όμως το θέμα εδώ?

Συνεχίζοντας, είναι σημαντικό να διευκρινήσουμε τον όρο θεραπεία. Αν με τον όρο αυτόν εννοούμε την πλήρη εξάλειψη του παθολογικού παράγοντα, την ίαση, τότε ατυχήσαμε στην πλειοψηφία των περιπτώσεων. Βέβαια εδώ πρέπει να αναγνωριστεί το εξής σημαντικό θέμα.Σε σημαντικό ποσοστό των ψυχικών διαταραχών η συνεχιζόμενη λήψη φαρμακευτικής αγωγής για συνήθως μεγάλα διαστήματα προσφέρει αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Θεωρείται αυτό θεραπεία? Αν όχι, τότε το ίδιο μπορούμε να πούμε για την πλειοψηφία των ασθενειών ανεξαρτήτως ειδικότητας. Για παράδειγμα στο σακχαρώδη διαβήτη η διακοπή λήψης της αγωγής δεν είναι επικίνδυνη για τη ζωή του ασθενή?Το ίδιο δεν ισχύει για τις θυρεοειδοπάθειες, την καρδιαγγειακή νόσο, για διάφορες νευρολογικές παθήσεις κ.α.?Ίαση του διαβήτη θα μπορούσε να επιτευχθεί εάν υπήρχε τρόπος οριστικής επιδιόρθωσης της παθολογικής λειτουργίας των κυττάρων του παγκρέατος. Ίαση στην ψυχιατρική αντίστοιχα θα μπορούσε να σημαίνει οριστική επιδιόρθωση των νευρικών κυττάρων και κυκλωμάτων του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην εκάστοτε διαταραχή.Έτσι λοιπόν θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος ότι η μοναδική ειδικότητα που σε ορισμένες περιπτώσεις (και όχι σε όλες) μπορεί να προσφέρει ίαση είναι η χειρουργική, γιατί παρέχει τη δυνατότητα αφαίρεσης του παθολογικού παράγοντα. Άρα αν υιοθετήσουμε τη λιγότερη αυστηρή ερμηνεία του όρου θεραπεία, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι οι διαφορές της ψυχιατρικής θεραπείας από αυτές άλλων ειδικοτήτων δεν είναι τόσο μεγάλες όσο φαινομενικά θεωρείται.

Υποχρεωτικά βάσει των παραπάνω, θα πρέπει να αφήσουμε προς το παρόν την έννοια ίαση και να ορίσουμε τη θεραπεία ως την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων μιας νόσου.Στην ψυχιατρική η φαρμακευτική θεραπεία στοχεύει στην επιδιόρθωση μιας σειράς από νευρωνικές διασυνδέσεις στον εγκέφαλο, η δυσλειτουργία των οποίων θεωρείται υπεύθυνη για συμπτώματα όπως οι παραληρητικές ιδέες, οι ακουστικές ψευδαισθήσεις, το καταθλιπτικό, το ευφορικό, το δυσφορικό συναίσθημα, η απάθεια, το υπερβολικό άγχος, η συμπεριφορά εξάρτησης κ.α. Η συσχέτιση αυτή βασίζεται σε ισχυρότατες ενδείξεις που προκύπτουν από έρευνες στη νευροανατομία/νευροφυσιολογία του εγκεφάλου, όπου με απεικονιστικές μεθόδους (CT,MRI,fMRI,SPECT,PET) αναγνωρίζονται τόσο αυξομειώσεις στο μέγεθος όσο και στη δραστηριότητα διακριτών εγκεφαλικών περιοχών στις διάφορες ψυχιατρικές διαταραχές.Επιπλέον σε νευροβιολογικό επίπεδο η έρευνα στο επίπεδο των νευροδιαβιβαστών και των υποδοχέων τους παρέχει ολοένα και αυξανόμενες ενδείξεις ότι η φαρμακευτική τροποποίηση της λειτουργίας τους προσφέρει θεραπευτικό αποτέλεσμα. Παθολογικά επίπεδα μεταβολιτών διαφόρων νευροδιαβιβαστών ( π.χ. το 5HIAA μεταβολίτης της σεροτονίνης) σε εργαστηριακούς ελέγχους βιολογικών υγρών, αλλά και σε νεκροτομικές έρευνες, επίσης υποστηρίζουν τη θεώρηση αυτή. Η διερεύνηση της επίδρασης ψυχοδραστικών ναρκωτικών ουσιών στον εγκέφαλο συνεπικουρούν αυτό το πλαίσιο, με κορυφαίο παράδειγμα το κύκλωμα της ντοπαμίνης και πώς η διαταραχή του κατά τη χρήση ουσιών δημιουργεί εθισμό. Προκύπτει λοιπόν ότι εκτός από τον εθισμό η δυσλειτουργία ντοπαμινεργικών νευρώνων σε τμήματα του μεταιχμιακού συστήματος και του προμετωπιαίου φλοιού ευθύνεται για την παραγωγή ψυχωτικών συμπτωμάτων, διότι γνωρίζουμε ότι η λήψη κοκαίνης και αμφεταμίνης, ναρκωτικών που διεγείρουν κατά πολύ την παραγωγή ντοπαμίνης πολύ συχνά προκαλεί ψυχωτικα συμπτώματα. Τέλος η μοριακή γενετική είναι άλλος ένας τομέας που τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να εντοπίζει συγκεκριμένα τμήματα του ανθρώπινου γονιδιώματος με παθολογικό υπόβαθρο και σχετίζονται με διαταραχές όπως η κατάθλιψη και η σχιζοφρένεια. Παραδείγματα αποτελούν το γονίδιο της διαμεμβρανικής πρωτείνης μεταφορέα της σεροτονίνης. Άτομα που φέρουν το κοντό αλλήλιο του γονιδίου σε ομόζυγη κατάσταση, παρουσιάζουν τη λεγόμενη γενετική ευαλωτότητα σε καταθλιπτικά επεισόδια υπό το βάρος των εκάστοτε ψυχοπιεστικών γεγονότων. Επιπλέον, μεταλλάξεις στα γονίδια του κυτοχρώματος P450 ,το οποίο αποτελεί ηπατικό σύστημα ενζύμων μεταβολισμού (CYP2D6,CYP2C19,CYP2C9,CYP1A2,CYP3A4) δύναται να επηρεάσουν τη δραστικότητα των περισσότερων ψυχιατρικών φαρμακευτικών παραγόντων, με πιθανό αποτέλεσμα τη μη ανταπόκριση στη θεραπεία.Η έρευνα στα πεδία αυτά είναι σε «οργασμό» στις προηγμένες χώρες του εξωτερικού, με τις ξένες κυβερνήσεις όπως η αμερικανική (βλέπε εδώ) να αποδίδουν μεγάλη σημασία στη διερεύνηση του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Παράγοντες ανεπαρκούς ανταπόκρισης στη θεραπεία

Η ανταπόκριση στη φαρμακευτική θεραπεία στην ψυχιατρική επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Έστω κι ένας από τους παράγοντες αυτούς να υφίσταται, μπορεί η θεραπεία να μην αποδώσει. Ακολουθεί μια ανάλυση των γνωστών εώς τώρα παραγόντων :

  • Το φάρμακο να μην «πιάνει» το συγκεκριμένο ασθενή. Αίτια του φαινομένου αυτού είναι όπως αναφέρθηκαν παραπάνω ζητήματα μεταβολισμού των φαρμάκων,αλληλεπιδράσεων διαφόρων φαρμάκων μεταξύ τους και παράγοντες που ο περισσότερος κόσμος υποτιμά όπως το κάπνισμα και ο καφές. Για παράδειγμα, η νικοτίνη έχει την ιδιότητα να επάγει το ένζυμο CYP1A2, δηλαδή να αυξάνει τη δραστικότητά του με συνέπεια τον ταχύ μεταβολισμό κάποιων αντιψυχωτικών φαρμάκων και άρα μείωση των επιπέδων τους στην κυκλοφορία του αίματος και άρα μείωση της δράσης τους στον εγκέφαλο. Άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν είναι αλλαγές σε επίπεδο νευροδιαβιβαστών και υποδοχέων π.χ. ανοχή, υπορρύθμιση (downregulation), υπερρύθμιση (upregulation) οι οποίες επηρεάζουν τη φαρμακοδυναμική ενός φαρμάκου, η χρονιότητα της νόσου και η μακρά περίοδος νόσου χωρίς θεραπεία.
  • Σε ορισμένες περιπτώσεις αιτία της μη ανταπόκρισης είναι η ατυχής ψυχιατρική πρακτική, που ευτυχώς δε συναντάται συχνά στις μέρες μας. Αυτή αφορά είτε την υποθεραπευτική δοσολογία, είτε στο άλλο άκρο την πολυφαρμακία. Με απλά λόγια αν η δόση ενός φαρμάκου είναι χαμηλή, αυξάνεται η πιθανότητα να μην επιδράσει επαρκώς ή και καθόλου. Αντίθετα η στρατηγική χορήγησης υψηλών δοσολογικών σχημάτων από παράπάνω από 1-2 φαρμακευτικούς παράγοντες,ειδικά στα πρώτα στάδια μιας νόσου, επίσης αντενδείκνυται διότι αφενώς ενέχει τον υψηλό κίνδυνο εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών, αφετέρου οι αλληλεπιδράσεις μπορεί να μην επιφέρουν το επιθυμητό θεραπευτικό αποτέλεσμα και να «ακυρώσουν» για το μέλλον κάποιες φαρμακευτικές επιλογές.
  • Σχετικό με το προηγούμενο είναι και το «διάσημο» θέμα των «παρενεργειών των ψυχοφαρμάκων». Τα πράγματα εδώ είναι ξεκάθαρα, αλλά επειδή η σύγχυση των προτεραιοτήτων, ειδικά σε ψυχιατρικούς πληθυσμούς και συγγενείς, είναι πολύ συχνό φαινόμενο, οι ανεπιθύμητες ενέργειες εξυψώνονται σε αδικαιολόγητα δραματικό επίπεδο. Έτσι λοιπόν δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα ψυχιατρικά φάρμακα έχουν ποικίλλο βαθμό εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών. Όμως α) δε συμβαίνουν σε όλους β) κάποιες από αυτές αντιμετωπίζονται είτε με άλλα φάρμακα είτε με άλλες παρεμβάσεις όπως δίαιτα για την αύξηση βάρους κ.α. γ) κάποιες είναι παροδικές δ) στη ζυγαριά μεταξύ κάποιων σχετικά ανεκτών ανεπιθύμητων ενεργειών και της δυσμενούς για διάφορες παραμέτρους της ζωής του ασθενή εξέλιξης της ψυχικής του υγείας βαραίνει περισσότερο το δεύτερο! Ένα ακόμη σχετικό επιχείρημα είναι και φάρμακα άλλων ειδικοτήτων δύναται να εμφανίσουν παρενέργειες, όμως η διακοπή τους είναι απαγορευτική. Για παράδειγμα όποιος έχει δει τις θορυβώδεις εκδηλώσεις της νόσου Parkinson ή της επιληψίας δε μπορεί να διανοηθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Η κορτιζόνη, απαραίτητο φάρμακο για δεκάδες παθήσεις διαφόρων ειδικοτήτων, δύναται να επιφέρει πολλές παρενέργειες, συνάμα και ψυχιατρικού τύπου συμπτωματολογία. Και φυσικά δε συζητάμε για την καρδιαγγειακή νόσο, την υπέρταση, το σακχαρώδη διαβήτη και άλλες σοβαρές παθολογικές οντότητες. Επιπλέον και με όπλο τα σύγχρονα φάρμακα που έιναι γενικώς πιο καλά ανεκτά, ο ειδικός ψυχίατρος έχει τη δυνατότητα να ρυθμίζει τη βέλτιστη δόση ελέγχοντας το θεραπευτικό παράθυρο και εύρος του κάθε φαρμάκου. Η σύγχρονη ψυχιατρική πρακτική, η οποία εφαρμόζεται κυρίως από τις νεότερες γενιές ψυχιάτρων, δίνει μεγάλη βάση στην  ποιότητα της ζωής του ασθενούς. Η τελευταία επηρεάζεται και από τις ανεπιθύνητες ενέργειες και άρα αυτές λαμβάνονται σοβαρά υπ’όψιν. Πάντοτε υπάρχει για παράδειγμα το ενδεχόμενο της αλλαγής ενός φαρμάκου, ασχέτως εάν αυτό είναι αποτελεσματικό, σε περίπτωση εμφάνισης κάποιας σοβαρής ανεπιθύμητης ενέργειας.
  • Κάτι που ο κόσμος ξεχνά όταν χαρακτηρίζει τις ψυχιατρικές διαταραχές μη θεραπεύσιμες είναι ότι σε μεγάλο ποσοστό η συμμόρφωση των ασθενών με τη φαρμακευτική θεραπεία είναι προβληματική. Υπάρχουν αρκετά σενάρια : άρνηση λήψης, ταχεία διακοπή ή διακοπή νωρίτερα από το συνιστώμενο, παράλειψη δόσεων, λήψη με διαφορετικό τρόπο από τις ιατρικές οδηγίες, διακοπή παρακολούθησης από τον ειδικό μετά από την πρώτη επίσκεψη με αποτέλεσμα τη μη σωστά συνεχιζόμενη ρύθμιση της φ.αγωγής κ.α. Βέβαια πρέπει να σημειωθεί ότι μέρος της ανεπαρκούς συμμόρφωσης οφείλεται στην ίδια τη φύση των ψυχιατρικών διαταραχών, καθώς σε σημαντικό ποσοστό εξ’ αυτών παραβλάπτεται η ορθή κρίση του ασθενή σχετικά με την πορεία της υγείας του και ακόμη το φαινόμενο της έλλειψης εναισθησίας (μη αναγνώρισης και παραδοχής του προβλήματος) κυρίως στις ψυχωτικού τύπου διαταραχές. Έχει παρατηρηθεί δε σε ουκ ολίγες περιπτώσεις ότι ακόμη και το συγγενικό περιβάλλον που θεωρητικά και κυριολεκτικά (συνήθως) δε νοσεί, δε συμβάλλει όσο θα μπορούσε στη βελτίωση της συμμόρφωσης του ασθενή. Εδώ για πολλοστή φορά επεισέρχεται η αρνητική επίδραση του στίγματος! Έτσι το σημείο αυτό θα μπορούσε να είναι στόχος κατάλληλων ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων από τη μεριά του θεραπευτή, παράμετρος που ομολογουμένως υποτιμάται από μερίδα των ειδικών ακόμα και στις μέρες μας. Συμπερασματικά η «ευλαβική» συμμόρφωση με τις ιατρικές συστάσεις είναι αναγκαία και η ανεπαρκής συμμόρφωση αποτελεί από τους κυριότερους λόγους της ύπαρξης χαμηλών ποσοστών θεραπείας κάποιων ψυχιατρικών διαταραχών.
  • Η συννοσηρότητα είναι μια ακόμη παράμετρος που μπορεί να περιπλέξει τα πράγματα. Καταρχήν η συνύπαρξη δύο ή και περισσότερων ενίοτε ψυχιατρικών διαταραχών στο ίδιο άτομο δυσχεραίνει τη φαρμακευτική παρέμβαση. Παραδείγματα αποτελούν οι μεικτές αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές, η αλληλοεπικάλυψη συναισθηματικών και ψυχωτικών διαταραχών μεταξύ τους και βέβαια η ταυτόχρονη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών σε συνδυασμό με την ύπαρξη ψυχωτικής,καταθλιπτικής,μανιακής συμπτωματολογίας. Σε τέτοιες περιπτώσεις φαρμακοδυναμικές και νευροβιολογικές επιδράσεις γίνονται συχνά «γόρδιος δεσμός» ή αλλιώς «σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες»!
  • Η συννοσηρότητα με σωματικές παθήσεις είναι άλλο ένα περίπλοκο κεφάλαιο και συναντάται ιδιαίτερα συχνά σε ηλικιωμένους. Καρδιαγγειακές ανεπιθύμητες ενέργειες όπως υπέρταση και διαταραχές ρυθμού σε έναν ηλικιωμένο άρρωστο με ήδη υπάρχον καρδιολογικό πρόβλημα, συνιστούν λόγο τροποποίησης της αγωγής. Οι εξωπυραμιδικές εκδηλώσεις σε ασθενή με προυπάρχουσα εγκεφαλική βλάβη θα είναι πιθανότατα βαρύτερες. Ασθενής με ηπατική βλάβη θα πρέπει να λάβει χαμηλές δόσεις φαρμάκων ή να επιλεχθούν κάποια με μικρό ή μηδενικό ηπατικό μεταβολισμό. Υπάρχουν πολλαπλά ακόμα παραδείγματα σε αυτό τον τομέα, που αποδεικνύουν ότι η ψυχιατρική έχει περισσότερους συνδετικούς κρίκους με τη «βιολογική» ιατρική απ’ότι ο κόσμος πιστεύει. Η διασυνδετική ψυχιατρική είναι ο «αρμόδιος» κλάδος της ψυχιατρικής που ασχολείται με το θεραπευτικό αυτό κομμάτι σε κλινικό επίπεδο, όμως δε λείπουν καθόλου σχετικές «προκλήσεις» και στην ιδιωτική ψυχιατρική πράξη.
  • Λίγο πριν το τέλος θα πρέπει να αναφερθεί η σημασία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης του ασθενή από τον ειδικό ψυχίατρο. Αυτό μεταφράζεται στο εξής : Λήψη πλήρους ιστορικού, ΑΣΧΕΤΩΣ εάν χρειάζεται παραπάνω χρόνο, συνεκτίμηση βιολογικών, ψυχολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων στη θεραπευτική απόφαση, ενσυναίσθηση (βλέπε εδώ) στην προσέγγιση του ασθενή, συμβουλευτική ενθάρρυνση και ψυχολογική υποστήριξη όπου χρειάζεται, ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις τόσο στον ίδιο όσο και στην οικογένεια (και στην κοινότητα όταν αυτό είναι εφικτό) και ρεαλιστική ενημέρωσή τους (ψυχοεκπαίδευση). Αυτό ΔΕ μεταφράζεται στο εξής : Τι έχετε, αυτό εκείνο και το άλλο, α μάλιστα πάρτε αυτό και όλα θα πάνε καλά, τα ξαναλέμε σε 20 μέρες, να περάσει ο επόμενος. Κανείς δεν μπορεί να είναι τόσο υψηλή ιατρική αυθεντία ώστε να «θεραπεύει» μέσα σε 20 λεπτά. Είναι γεγονός ότι ο κόσμος έχει την τάση να εντυπωσιάζεται από το «φαίνεσθαι» και αυτό ισχύει ευρύτερα στις ανθρώπινες σχέσεις, όμως πολλές φορές από το πολύ φαίνεσθαι χάνεται η ουσία, αυτή που τελικά έχει ανάγκη ο ασθενής. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση μπορεί επίσης να σημαίνει ότι για κάποιους ασθενείς ενδείκνυται να εφαρμοστεί ψυχοθεραπευτική μέθοδος και καθόλου φαρμακευτική αγωγή ή συνδυασμός των δύο.

Ως επίλογος, η αποτελεσματικότητα των ψυχιατρικών θεραπειών σίγουρα δεν έχει φτάσει στο επίπεδο που θα ήθελαν σήμερα τόσο επιστήμονες όσο και ασθενείς. Η αλματώδης εξέλιξη των νευροεπιστημών, σε συνδυασμό με ένα μεγαλύτερο έλεγχο των προαναφερόμενων παραμέτρων που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα μιας θεραπείας και τη συμμόρφωση των ασθενών σε αυτή , είναι ο δρόμος που μπορεί να προδιαγράψει ένα πιο ευοίωνο μέλλον για τη θεραπεία  των ψυχικών παθήσεων.

 

*Περισσότερες πληροφορίες για θέματα που άπτονται ψυχιατρικών θεραπειών και των μηχανισμών δράσης τους στον εγκέφαλο μπορούν να βρεθούν στα παρακάτω λινκ

Ψυχιατρική Θεραπεία

Ψυχιατρική & Νευροεπιστήμες

 

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Brain book

Ψυχιατρική και φάρμακο

Από το πολύ ενδιαφέρον σαιτ Psychiatros Online ένα ακόμη κείμενο προβληματισμού σχετικά με την ψυχιατρική πρακτική στις μέρες μας :

Με αφορμή μια «διαμάχη» στην οποία συμμετείχα,σε κάποιο τοίχο σελίδας του facebook,όπου το θέμα ήταν σχετικά με την υπόσταση της ψυχιατρικής επιστήμης και παρά το γεγονός ότι ήδη έχω αναφερθεί σχετικά σε προηγούμενα κείμενα,εν τούτοις θα ήθελα να συμπληρώσω κάποια πρόγματα. Δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει την πρόοδο της ψυχιατρικής στον τομέα της φαρμακευτικής αντιμετώπισης.Κάποτε τα πράγματα ήταν πραγματικά άγρια στα διάφορα ψυχιατρικά ιδρύματα.Με την ανακάλυψη νέων φαρμάκων οι συνθήκες έχουν κατά πολύ βελτιωθεί.

Είναι λυτρωτικό για έναν ασθενή που κατακλύζεται από ακουστικές ψευδαισθήσεις να μπορεί να ζει ελεύθερος από αυτές.Όποιος ελαφρά την καρδία μιλά για μη αναγκαιότητα των φαρμάκων στην ψυχιατρική,μάλλον έχει βγάλει αυτό το συμπέρασμα από την άνεση του καναπέ του σπιτιού του. Παρ’όλα αυτά,δεν μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι δε γίνονται υπερβολές.Όντως συχνά η φαρμακευτική αντιμετώπιση ξεπερνά την αναγκαιότητα.Αυτό δε σημαίνει όμως ότι το φάρμακο δε χρειάζεται.Τέτοιοι γενικευτικοί αφορισμοί δε βοηθούν σε τίποτε.Όλα τα μέσα σε αυτή τη ζωή, έχουν δύο όψεις ανάλογα με τον τρόπο που χρησιμοποιούνται.Μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι το αυτοκίνητο δεν είναι απαραίτητο,επειδή το χρησιμοποιούν και άνθρωποι ανεύθυνοι που προκαλούν ατυχήματα?Οπωσδήποτε όχι.Δεν τίθεται θέμα ως προς το αν είναι η ψυχιατρική επιστήμη καλή ή κακή.Για το αν οι ειδικοί ψυχικής υγείας είναι καλοί ή κακοί.Όλα τα υποσύνολα μιας κοινωνίας,σε ένα γενικότερο σύνολο υπάγονται.Όταν πάσχει το σύνολο,πάσxoυν και τα υποσύνολα.Σε μια χώρα σαν τη δική μας,όπου κυριαρχεί η προχειρότητα και δίνεται μεγαλύτερη σημασία στο τι φαίνεται,παρά στο τι πραγματικά υπάρχει,γιατί να ξεχώριζε η ψυχιατρική ως κάτι το ιδανικό?Σίγουρα ο κρίκος με τη μικρότερη ευθύνη,είναι ο ψυχιατρικός ασθενής.Σίγουρα δεν πρέπει κανείς να δέχεται αβίαστα τη δήλωση ενός ειδήμονος,απλά επειδή αυτός φέρει έναν τίτλο.Είπαμε.Ζούμε σε μια χώρα,όπου η ανευθυνότητα κυριαρχεί και έχει διαποτίσει τα πάντα.Αλλά από αυτό το σημείο,μέχρι να φτάσουμε να λέμε ότι απλά το φάρμακο δε χρειάζεται υπάρχει τεράστια απόσταση.Και ίσως κάτι τέτοιο να είναι μια κορυφαία πράξη ανευθυνότητας.Αυτό όμως δε σημαίνει από την άλλη ότι και οι ειδικοί ψυχικής υγείας δεν πρέπει να προβληματιστούμε για τον τρόπο που παρέχουμε τις υπηρεσίες μας.Θεός δεν είναι κανείς.Και όποιος αυτοπροσδιορίζεται στους άλλους ως τέτοιος,μάλλον θα πρέπει να ψάξει πρώτα τα δικά του ναρκισσιστικά πλήγματα,πριν αποφασίσει να ασχοληθεί με τα ψυχικά προβλήματα άλλων ανθρώπων…

Πηγή : Ψυχιατρική & Φάρμακο

Λεπτομέρειες σχετικά με φαρμακευτικές θεραπευτικές επιλογές στην ψυχιατρική σήμερα στους παρακάτω συνδέσμους του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ :

Φάρμακα & Ψυχιατρική (Μέρος Α’)

Φάρμακα & Ψυχιατρική (Μέρος Β’)

Γιατρέ εδώ και 6 μήνες ο μπαμπάς μου νομίζει οτι μπαίνουν κλέφτες στο σπίτι, τι έχει?

Ψυχωτικές εκδηλώσεις στην 3η ηλικία

Ψυχωτικά συμπτώματα εμφανίζονται σε αρκετά υψηλό ποσοστό των ψυχιατρικών περιστατικών που καλείται να αντιμετωπίσει ο ψυχίατρος είτε σε ιδιωτικό είτε σε κλινικό επίπεδο. Αυτά ανήκουν στις εξής μεγάλες κατηγορίες:

·         Διαταραχές αντίληψης : Ψευδαισθήσεις, παραισθήσεις, ψευδοψευδαισθήσεις που μπορεί να προέρχονται από όλα τα αισθητήρια συστήματα του οργανισμού, δηλαδή ακουστικές, οπτικές, απτικές, οσφρητικές, γευστικές και κιναισθητικές.

·         Διαταραχές περιεχομένου σκέψης : Παραληρητικές ιδέες, υπερτιμημένες ιδέες π.χ. καταδίωξης συνωμοσίας, μεγαλομανίας

·         Διαταραχές λόγου : ρυθμού, ροής, οργάνωσης π.χ. χάλαση συνειρμού

·         Διαταραχές ψυχοκινητικότητας : π.χ. διέγερση, εμβροντησία, κατατονία, στερεοτυπίες

·         Διαταραχές συναισθήματος : π.χ. συναισθηματική απροσφορότητα, δηλαδή καταφανής ασυμφωνία μεταξύ περιεχομένου σκέψης και συναισθηματικής απάντησης όπως εκδήλωση χαράς επί κάποιας απώλειας συγγενικού προσώπου

Η εμφάνιση των ψυχωτικών συμπτωμάτων στην 3η ηλικία μπορεί να είναι είτε αιφνίδιας έναρξης είτε σταδιακής, σε κάθε περίπτωση όμως προκαλεί έντονο στρες στο οικογενειακό περιβάλλον του ηλικιωμένου και ταχεία κινητοποίηση για την αντιμετώπισή τους. Η αιτιολογία των ψυχωτικών εκδηλώσεων είναι συνήθως ένα κυρίαρχο ερώτημα και με αυτό θα ασχοληθούμε παρακάτω.

Ψυχωτικές εκδηλώσεις στους ηλικιωμένους οφείλονται στην πλειοψηφία των περιπτώσεων σε οργανική βλάβη του νευρικού συστήματος ή και άλλων συστημάτων του ανθρώπινου οργανισμού. Οι οργανικές βλάβες διαφοροποιούνται ανάλογα με την παράμετρο του χρόνου εκδήλωσής τους. Όταν η εκδήλωση είναι οξεία, δηλαδή ώρες ή μέρες, τίθεται η διάγνωση «ντελίριο». Το ντελίριο είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων μεταξύ των οποίων μπορεί να είναι ψυχωτικά όπως ψευδαισθήσεις, δ/χη λόγου, διέγερση και παροδικές παραληρητικές ιδέες. Συνήθως η αντιμετώπιση της αιτίας του ντελιρίου οδηγεί σε εξαφάνιση των ψυχωτικών εκδηλώσεων. Οι συνηθέστερες αιτίες του ντελιρίου είναι

                     ΚΝΣ: επιληψία, εγκεφαλίτιδα, εγκεφαλικό τραύμα, όγκος, αιμορραγία,  απόστημα, Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο

                     Μεταβολικές διαταραχές: Διαταραχές ηλεκτρολυτών, υπερ- ή υπογλυκαιμία, αφυδάτωση ή φόρτωση υγρών, διαταραχή οξεοβασικής ισορροπίας

                     Ενδοκρινολογικές: Υπερθυρεοειδισμός, παραθυρεοειδοπάθειες, κρίση υπεραλδοστερονισμού, επινεφριδιακή ανεπάρκεια.

                     Αιματολογικές: αναιμία, λευχαιμία

                     Καρδιολογικές: έμφραγμα, καρδιακή ανεπάρκεια, αρρυθμία, καρδιοχειρουργική επέμβαση

                     Αναπνευστικές: ΧΑΠ, υποξία

                     Ηπατικές: ηπατική ανεπάρκεια, ηπατική εγκεφαλοπάθεια

                     Νεφρικές: Νεφρική ανεπάρκεια, ουραιμία, SIADH,

                     Νεοπλάσματα: κυρίως εγκεφαλικά, παρανεοπλασματικό σύνδρομο

                     Λοιμώξεις (AIDS, σύφιλη, νόσος Lyme, ερυσίπελας, αποστήματα),

                     Φάρμακα: αντιχολινεργικά, αναλγητικά, στεροειδή, αντιβιοτικά, αναισθησία, καρδιολογικά και αντιυπερτασικά, αντινεοπλασματικά κ.α. Ουσιαστικά, οποιαδήποτε ουσία έχει λάβει ή έχει διακόψει πρόσφατα ο ασθενής

                     Ναρκωτικές ουσίες: τοξίκωση και στερητικό σύνδρομο

                     Ψυχιατρικά: κακόηθες νευροληπτικό σύνδρομο, κακόηθες σεροτονινεργικό σύνδρομο

                     Έκθεση σε περιβαλλοντικές συνθήκες: Τραυματισμοί, εγκαύματα, θερμοπληξία, αυξημένο υψόμετρο

Στη 2η περίπτωση η εγκατάσταση των ψυχωτικών συμπτωμάτων είναι σταδιακή με κυριότερα τις παραληρητικές ιδέες και τις ψευδαισθήσεις π.χ. σε ένα διάστημα μηνών εμφανίζονται παράπονα και αιτιάσεις για ξένα άτομα μέσα στο σπίτι, για ανεξήγητες κλοπές αντικειμένων , για απιστία του ηλικιωμένου συντρόφου κ.α. Η συνηθέστερη διάγνωση εδώ είναι η άνοια. Υπάρχουν πάρα πολλά αίτια και τύποι άνοιας με συχνότερη στο ~60% την άνοια τύπου Alzheimer και ξεφεύγει από τους σκοπούς του παρόντος άρθρου η ανάλυσή τους.

Είτε πρόκειται για ντελίριο είτε για άνοια, ο ασθενής χρειάζεται εκτεταμένη ιατρική διερεύνηση και φροντίδα , ώστε αφενώς να εντοπιστεί ο αιτιολογικός παράγοντας και αφετέρου να γίνει προσπάθεια άρσης αυτού. Συχνά η διερεύνηση γίνεται στα πλαίσια νοσοκομείου, σε κάποιες περιπτώσεις βέβαια μπορεί να γίνει σε εξωτερική βάση. Δεν είναι ασυνήθιστο να ανευρίσκεται μια απροσδόκητη, αλλά αντιμετωπίσιμη αιτία μιας ψυχωτικής εκδήλωσης. Σχετικό παράδειγμα αποτελούν οι οπτικές ψευδαισθήσεις, που θα μπορούσαν να είναι αποτέλεσμα οφθαλμικής διαταραχής! Η αντιμετώπιση των ψυχωτικών εκδηλώσεων της άνοιας είναι κυρίως φαρμακευτική. Χρησιμοποιούνται χαμηλές δόσεις αντιψυχωτικών , των οποίων η ρύθμιση αποτελεί πολύπλοκη υπόθεση, καθώς θα πρέπει να  διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ αντιμετώπισης των συμπτωμάτων, αλληλεπίδρασης με τη λοιπή φαρμακευτική αγωγή του ασθενούς και ελαχιστοποίησης των ανεπιθύμητων ενεργειών. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι ηλικιωμένοι για διάφορους λόγους (εγκεφαλικές αλλοιώσεις, επιβράδυνση μεταβολισμού κ.α.) είναι περισσότερο ευάλωτοι σε ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων. Έτσι η παροχή κατάλληλης φροντίδας από ειδικούς ψυχιάτρους και ενδεχομένως και ιατρούς άλλων ειδικοτήτων καθίσταται απολύτως αναγκαία.

Σε μια μειοψηφία ηλικιωμένων η αιτιολογία των ψυχωτικών συμπτωμάτων δεν είναι καθαρά οργανική. Όταν μετά από μια σειρά εξετάσεων νευροψυχολογικών, αιματολογικών, απεικονιστικών (CT, MRI ,PET), και πιθανώς άλλων (ηλεκτροκαρδιογράφημα, ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, οσφυονωτιαία παρακέντηση) δεν ανευρεθεί παθολογία, τότε η διαγνωστική κατεύθυνση είναι η λεγόμενη όψιμης έναρξης  πρωτοπαθής ψυχική διαταραχή:

                             Κατάθλιψη με ψυχωτικά συμπτώματα

                             Μανία με ψυχωτικά συμπτώματα

                             Σχιζοφρένεια όψιμης έναρξης

                             Παραληρητική διαταραχή

Η διαφορική διάγνωση με τις οργανικές ψυχωτικές διαταραχές μπορεί να είναι αρκετά δύσκολη. Μια λεπτή διαφορά που θα μπορούσε να αναφερθεί είναι η απουσία ή η χαμηλότερη ύπαρξη γνωστικών συμπτωμάτων (π.χ. διαταραχή μνήμης) στις όψιμες ψυχώσεις.

Σε άλλες περιπτώσεις οι ψυχωτικές διαταραχές στην 3η ηλικία διαμορφώνονται στο πλαίσιο ενός συνεχούς που ξεκινάει σε μικρότερη ηλικία. Για παράδειγμα μια παραληρητική διαταραχή με έναρξη το 40ο έτος της ηλικίας που δεν έγινε κατορθωτό να αντιμετωπιστεί, θα συνεχιστεί για δεκαετίες. Σε κάποιες περιπτώσεις υποβόσκει ψυχοπαθολογία μη θορυβώδης, που διαλάθει της προσοχής του στενού περιβάλλοντος και κάποια στιγμή σε μεγάλη πλέον ηλικία πυροδοτούμενη ενδεχομένως από περιβαλλοντικό ψυχοπιεστικό ερέθισμα, παράγει το ψυχωτικό σύμπτωμα. Σχετικό παράδειγμα αποτελούν οι παρανοειδείς , σχιζοειδείς και σχιζότυπες διαταραχές προσωπικότητας. Περιγραφές όπως : «Ο μπαμπάς μου πάντοτε ήταν υπερβολικά ιδιότροπος και τσακωνόταν συνέχεια» ή «η μητέρα μου ήταν πάντα καχύποπτη και με το παραμικρό δημιουργούσε εντάσεις στην οικογένεια» προσανατολίζουν προς σχετικές διαγνώσεις. Τέλος καθόλου σπάνια αντιμετωπίζονται μεικτές καταστάσεις όπου συνυπάρχει ο οργανικός και ο «χρονίως ψυχοπαθολογικός» παράγοντας.

 

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις ψυχωτικές, συναισθηματικές (διπολική διαταραχήκατάθλιψη) και αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

elderly 

 

Γνωστικές Λειτουργίες & Σχιζοφρένεια

 

Οι γνωστικές λειτουργίες φέρονται εις πέρας από την αλληλεπίδραση διαφόρων περιοχών του εγκεφάλου και είναι :

  • ο λόγος (προφορικός και γραπτός)
  • η μνήμη (με όλες τις υποδιαιρέσεις της, βλέπε εδώ)
  • η προσοχή και η συγκέντρωση
  • η βούληση
  • η αντίληψη

Οι παραπάνω λειτουργίες οδηγούν σε πιο σύνθετες δεξιότητες όπως :

  • η διαμόρφωση σχεδίων
  • η διαμόρφωση προτεραιοτήτων
  • η διατήρηση στόχων
  • η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων
  • η μάθηση από την εμπειρία
  • η κριτική ικανότητα
  • η αφαιρετική ικανότητα
  • η κοινωνική συμπεριφορά
  • η λήψη αποφάσεων
  • η παραγωγή ιδεών-δημιουργικότητα

Στη σχιζοφρένεια, αλλά και γενικά στην ευρύτερη κατηγορία των ψυχωτικών διαταραχών, εντοπίζονται σε σημαντικό ποσοστό ελλείμματα στις παραπάνω γνωστικές λειτουργίες.Τα ελλείμματα αυτά είναι δυνατόν να ξεκινούν:

  • ·        ΠΡΙΝ την εμφάνιση της ψυχωτικής συνδρομής αποτελώντας επιβαρυντικό παράγοντα για την εκδήλωσή της,
  • ·        κατά τη διάρκεια της οξείας φάσης,
  • ·        αλλά και στη λεγόμενη υπολλειμματική φάση της νόσου που συνήθως έπεται μήνες εώς χρόνια μετά την αντιμετώπιση της οξείας ψυχωτικής συνδρομής .

Στην πρώτη περίπτωση μιλάμε για το πρόδρομο στάδιο της ψύχωσης το οποίο εγκαθίσταται σταδιακά σε νεαρή ή εφηβική ηλικία, μέρος του οποίου αποτελούν δυσχέρειες σε ορισμένες από τις γνωστικές λειτουργίες. Το αποτέλεσμα είναι εμφανείς ή λιγότερο εμφανείς αλλαγές στη συμπεριφορά του ασθενούς.Οι αλλαγές μπορεί να αφορούν κοινωνική απόσυρση, απώλεια ενδιαφέροντος για σχολείο/εργασία, μείωση σχολικής/εργασιακής  απόδοσης, έναρξη παράξενης συμπεριφοράς.

Η έγκαιρη αναγνώριση τέτοιων αλλαγών από το οικογενειακό περιβάλλον είναι ΥΨΙΣΤΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ, καθώς όσο νωρίτερα ξεκινήσει η θεραπεία, η οποία στο πρόδρομο στάδιο δε θα είναι απαραίτητα φαρμακευτική ή μόνο φαρμακευτική, αλλά και ψυχοθεραπευτική και εργοθεραπευτική, τόσο καλύτερη είναι η πρόγνωση της ψυχωτικής διαταραχής. Βέβαια στην πράξη υφίσταται ένα ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΕΜΠΟΔΙΟ: το ΣΤΙΓΜΑ (βλέπε εδώ & εδώ). Λόγω του στίγματος συχνά σημειώνεται τέτοια χρονική καθυστέρηση στην αναζήτηση εξειδικευμένης βοήθειας που η ψύχωση καθίσταται πλέον ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστεί (βλέπε εδώ).

Οι σχιζοφρενείς έχουν χαμηλές επιδόσεις σε νευροψυχολογικά τεστ που μετρούν τη μνήμη εργασίας, τη σημασιολογική μνήμη, τη λεκτική και οπτική μάθηση και μνήμη, την προσοχή και συγκέντρωση, την οπτική αντίληψη αλλά και πιο σύνθετες δεξιότητες όπως η αφαιρετική ικανότητα, την επίλυση προβλημάτων, την εκτελεστική ικανότητα, τη στοχοκατευθυνόμενη συμπεριφορά κ.α. Σε ένα ποσοστό εντοπίζονται ανάλογες επιδόσεις σε συγγενείς ασθενών, γεγονός με σημασία στη διερεύνηση της κληρονομικότητας της νόσου (βλέπε εδώ). Τα γνωστικά ελλείμματα αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία συμπτωμάτων της σχιζοφρένειας και συσχετίζονται σε κάποιο βαθμό με τα λεγόμενα αρνητικά συμπτώματα.

Οι γνωστικές δυσλειτουργίες νευροανατομικά αφορούν κυρίως την προμετωπιαία,προκινητική και κροταφική υποδιαίρεση του εγκεφάλου. Πιο συγκεκριμένα έχουν ανευρεθεί οι εξής αλλοιώσεις :

•             Φλοιώδης ατροφία

•             Μειωμένη συμμετρία σε διάφορες εγκεφαλικές περιοχές, όπως ο μετωπιαίος και ο κροταφικός λοβός.

•             Ατροφία σκώληκα παρεγκεφαλίδας

•             Κοιλίες: Διάταση πλάγιων κοιλιών εγκεφάλου κατά ~25%

•             Μεταιχμιακό σύστημα: ατροφία ιππόκαμπου και άλλων κροταφικών δομών κατά ~25%. Επιπλέον, ο ιππόκαμπος εμφανίζει δυσλειτουργία και αποδιοργάνωση της αρχιτεκτονικής των νευρώνων του. Το μέγεθος της ατροφίας σχετίζεται με τη βαρύτητα της νόσου.

•             Θάλαμος: μείωση μεγέθους και απώλεια νευρώνων σε ορισμένους πυρήνες

Οι αλλοιώσεις ανευρίσκονται συνήθως εξ αρχής στους ασθενείς, και δεν είναι σαφές αν επιδεινώνονται με την πάροδο της νόσου. Επιπλέον ανευρίσκονται και σε υγιείς συγγενείς τους, καθώς και σε άτομα υψηλού κινδύνου. Πιθανότατα αποτελούν τα αποτυπώματα της γενετικής προδιάθεσης και οφείλονται μάλλον στη διαταραχή νευρωνικής δικτύωσης του υπό ωρίμανση εγκεφάλου.

Η βελτίωση των γνωστικών λειτουργιών στη σχιζοφρένεια αποτελεί επίκεντρο της ψυχιατρικής έρευνας και πρακτικής τα τελευταία χρόνια. Ίσως αποτελεί κομβικό σημείο στη θεραπεία της σχιζοφρένειας, καθώς στοχεύει στην ανόρθωση της χαμηλής λειτουργικότητα των ασθενών σε σημαντικούς τομείς : κοινωνική ζωή, εργασία, οικογένεια. Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν έχει αποδειχθεί βελτίωση στις γνωστικές λειτουργίες με την αντιψυχωτική φαρμακευτική αγωγή.Έτσι η εστίαση μεταπίπτει σε γνωσιακές-συμπεριφορικές μεθόδους όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και η γνωσιακή αναδόμηση και ψυχοκοινωνικές και εργοθεραπευτικές παρεμβάσεις. Εν πάσει περιπτώσει η έρευνα στο συγκεκριμένο πεδίο είναι διαρκώς εξελισσόμενη.

Σπύρος Καλημέρης

 schizo cognition

Τρόποι πρόληψης της άνοιας

 

Το διάβασμα είναι για πολλούς το σήμα-κατατεθέν του καλοκαιριού, αφού βρίσκουν τον χρόνο και την ψυχική διάθεση να ασχοληθούν με κάτι που ταξιδεύει το μυαλό. Νέα ευρήματα, ωστόσο, δείχνουν ότι κάνει κάτι περισσότερο: θωρακίζει τη μνήμη και προστατεύει από την άνοια αργότερα στη ζωή.

Η νευρολόγος – ψυχίατρος Παρασκευή Σακκά, πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών, εξηγεί τι σημαίνουν τα νέα ευρήματα και ποιες άλλες συνήθειες του καλοκαιριού παρέχουν ανάλογα οφέλη.

Τι έδειξε η νέα μελέτη;

Σε πολυετή μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Neurology» στις 3 Ιουλίου 2013, ερευνητές από το Κέντρο Νόσου Alzheimer του Πανεπιστημίου Rush, στο Σικάγο, διαπίστωσαν πως όσοι ασχολούνται συστηματικά, από την παιδική κιόλας ηλικία, με πνευματικές δραστηριότητες όπως το διάβασμα, το γράψιμο και τα σταυρόλεξα, έχουν μειωμένες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια όταν γεράσουν.

Στη μελέτη συμμετείχαν 294 εθελοντές ηλικίας άνω των 55 ετών όταν άρχισε που υποβάλλονταν σε τεστ μνήμης συστηματικά και απάντησαν σε ερωτηματολόγια τα οποία μετρούσαν τις νοητικές ενασχολήσεις τους από την παιδική μέχρι την τρίτη ηλικία.

Πού αποδίδονται τα παρατηρούμενα οφέλη;

Μελέτες τόσο σε πειραματόζωα όσο και σε ανθρώπινους εγκεφάλους έχουν δείξει ότι η νοητική άσκηση διεγείρει τους νευρώνες του εγκεφάλου, δημιουργώντας νέες συνάψεις (ενώσεις) μεταξύ τους και ίσως και νέα κύτταρα.

Το σίγουρο είναι ότι η άσκηση του μυαλού από την παιδική ηλικία μέχρι τα βαθιά γεράματα ενισχύει τη μνήμη και πιθανώς προλαμβάνει τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Ποιες άλλες δραστηριότητες προστατεύουν από το Αλτσχάιμερ;

Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η συστηματική γυμναστική ωφελεί ιδιαιτέρως τον εγκέφαλο και το καλοκαίρι είναι η κατ’ εξοχήν εποχή της αυξημένης φυσικής δραστηριότητας, όχι μόνο με το κολύμπι, αλλά και τις περισσότερες ώρες σε υπαίθριους χώρους, το περπάτημα, το ποδήλατο, τα θαλάσσια σπορ, το ψάρεμα κ.τ.λ.

Πρόσφατες έρευνες απέδειξαν ότι η γυμναστική μπορεί να λειτουργήσει τόσο προληπτικά όσο και θεραπευτικά σε σχέση με την άνοια. Σε πρόσφατη μελέτη από την Ουάσιγκτον, στην οποία συμμετείχαν 1.740 άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, διαπιστώθηκε ότι όσοι γυμνάζονταν τρεις ή περισσότερες φορές την εβδομάδα, είχαν 30% έως 40% λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν νόσο Αλτσχάιμερ σε σύγκριση με αυτούς που ασκούνταν λιγότερο από 3 φορές την εβδομάδα.

Αλλες έχουν αποδείξει την ευεργετική επίδραση της άσκησης σε άτομα που πάσχουν ήδη από άνοια, καθώς βελτιώνει τις γνωστικές λειτουργίες και την ποιότητα ζωής τους και ταυτοχρόνως καταπολεμά την καταθλιπτική συμπτωματολογία, η οποία αποτελεί παράγοντα κινδύνου για τη νόσο.

Τι σημαίνουν πρακτικά τα νέα ευρήματα;

Δεκάδες είναι πλέον οι μελέτες που αποδεικνύουν ότι η ενασχόληση με σύνθετες δραστηριότητες που απαιτούν να βάζουμε συνεχώς το μυαλό μας να δουλεύει συνδέεται άμεσα με μειωμένη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι μία ανασκόπηση 22 τέτοιων μελετών έδειξε ότι οι ηλικιωμένοι που είτε είχαν υψηλό μορφωτικό επίπεδο, είτε ασκούσαν το μυαλό τους συστηματικά με όλους τους πιθανούς και απίθανους τρόπους είχαν κατά 46% λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια.

Τα αποτελέσματα των ερευνών, λοιπόν, ενθαρρύνουν όλους μας, ανεξαρτήτως ηλικίας, να μην αφήνουμε στιγμή το μυαλό μας να τεμπελιάζει. Πρόσφατες έρευνες ανέδειξαν τα οφέλη ειδικά σχεδιασμένων προγραμμάτων νοητικής ενδυνάμωσης που εφαρμόζονται μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών, όπως το πρόγραμμα Sociable.

Τι άλλο πρέπει να κάνει κάποιος για να μειώσει τον κίνδυνο της νόσου Αλτσχάιμερ;

Η προσεγμένη διατροφή και η δραστήρια κοινωνική ζωή επίσης διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προστασία της μνήμης. Ψάρια, φρούτα και λαχανικά ωφελούν ιδιαιτέρως τον εγκέφαλο, ενώ οι συχνές επισκέψεις και δραστηριότητες με φίλους επίσης είναι απαραίτητες.

Διάβασμα

Το καθημερινό διάβασμα από την παιδική ηλικία ελαττώνει τον κίνδυνο άνοιας, ενώ κι αν ακόμα την παρουσιάσει κάποιος, η εξέλιξή της είναι βραδύτερη απ’ ό,τι σε όσους δεν άνοιξαν βιβλίο στη ζωή τους

* 48% βραδύτερος ο ρυθμός εκφύλισης της μνήμης σε όσους διαβάζουν και γράφουν καθημερινά

* 32% βραδύτερος ο ρυθμός εκφύλισης της μνήμης σε όσους διαβάζουν και γράφουν μερικές φορές την εβδομάδα

* 15% βραδύτερος ο ρυθμός εξέλιξης της άνοιας σε όσους διαβάζουν και γράφουν μια ζωή

Άσκηση

Κολύμπι, περπάτημα, χορός, θαλάσσια σπορ, ποδήλατο και γενικότερα κάθε είδους φυσική δραστηριότητα φαίνεται ότι προστατεύει από τη νοητική εκφύλιση

* 40% μικρότερος ο κίνδυνος άνοιας σε όσους γυμνάζονται τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα

Διατροφή

Η μεσογειακή διατροφή και κυρίως τα ψάρια, τα φρούτα και τα λαχανικά κάνουν καλό στην λειτουργία του εγκεφάλου και «θωρακίζουν» τη μνήμη

* Να τρώτε τουλάχιστον 2-3 μερίδες ψάρι (κατά προτίμηση παχύ, όπως ο τόνος, ο σολομός, το σκουμπρί, η σαρδέλα) την εβδομάδα

* Να τρώτε καθημερινά φρούτα και σαλάτες (ωμά ή ψημένα λαχανικά), με ποικιλία χρωμάτων

* Να ακολουθείτε διατροφή με λίγα λιπαρά

* Να τρώτε κυρίως υδατάνθρακες ολικής αλέσεως (ψωμί, δημητριακά, φρυγανιές κ.τ.λ.)

* Να τρώτε όσπρια

* Περιορίστε την κατανάλωση κόκκινου κρέατος και προϊόντων κρέατος, γαλακτοκομικών με πολλά λιπαρά, τηγανητών, γλυκών, πρόχειρων φαγητών, τυποποιημένων φαγητών

Δραστήρια κοινωνική ζωή

Όσοι έχουν ευρύ κοινωνικό κύκλο αποδίδουν καλύτερα σε τεστ μνήμης και νοητικών λειτουργιών, ενώ πιθανώς μειώνεται και ο κίνδυνος άνοιας αργότερα στη ζωή

Τι αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας

* Σακχαρώδης διαβήτης

* Υπέρταση

* Δυσλιπιδαιμία (αυξημένη χοληστερόλη, τριγλυκερίδια)

* Παχυσαρκία στην μέση ηλικία

* Καθιστική ζωή

* Έλλειψη κοινωνικής ζωής

* Κατάθλιψη στη μέση ηλικία

Για να «γυμνάσετε» το μυαλό σας:

* Να διαβάζετε καθημερινά ποικιλία θεμάτων – από εφημερίδες και λογοτεχνικά βιβλία μέχρι περιοδικά με εκλαϊκευμένα επιστημονικά θέματα

* Να κρατάτε ημερολόγιο

* Να παίζετε επιτραπέζια παιχνίδια, να λύνετε σταυρόλεξα και γρίφους, να φτιάχνετε παζλ

* Να βλέπετε «έξυπνα» τηλεόραση (λ.χ. κυρίως εκπαιδευτικές εκπομπές,ντοκιμαντέρ, ιστορικές και ιατρικές εκπομπές κ.τ.λ.)

* Να επισκέπτεστε μουσεία, πινακοθήκες, θέατρα, κινηματογράφους

* Να δηλώσετε συμμετοχή σε ποικίλες δραστηριότητες (λ.χ. του Δήμου σας)

* Να συμμετέχετε σε ψυχαγωγικές δραστηριότητες με τα παιδιά και τα εγγόνια σας.

* Να επιστρέψετε στα θρανία (αρχίστε λ.χ. μαθήματα κομπιούτερ και ξένων γλωσσών).

Tip

Μη διστάσετε να δοκιμάσετε πράγματα με τα οποία δεν είχατε ασχοληθεί ποτέ στο παρελθόν – αυτά είναι που «γυμνάζουν» ακόμα πιο έντονα το μυαλό.

Πηγή : Ένα βιβλίο την ημέρα προστατεύει από την άνοια

 

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις ψυχωτικές, συναισθηματικές (διπολική διαταραχήκατάθλιψη) και αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Άγχος και επιληψία: Νέα ευρήματα

Epilepsy Portal

Παιδιά με συνυπάρχουσα επιληψία και αγχώδη διαταραχή έχουν ογκομετρικές αλλαγές στον εγκέφαλο παρόμοιες με αυτές που παρατηρούνται σε μη επιληπτικούς ασθενείς με αγχώδεις διαταραχές, δείχνει μια νέα έρευνα.

«Συχνά, το άγχος στην επιληψία θεωρείται αποτέλεσμα του απροβλέπτου των κρίσεων και δεν αντιμετωπίζεται», δήλωσε στο Medscape Medical News η Jana Jones, PhD, αναπληρωτής καθηγήτρια της Σχολής Ιατρικής και Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin στο Madison. «Αλλά τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής υποστηρίζουν ότι υπάρχει μια υποκείμενη μη φυσιολογική νευρική βιολογία που μπορεί να επηρεάζει ορισμένες υποφλοιώδεις και φλοιϊκές περιοχές που σχετίζονται με το άγχος. Η κλινική συνέπεια του ευρήματος αυτού είναι πως οι κατάλληλες θεραπείες για τις αγχώδεις διαταραχές θα πρέπει να χρησιμοποιούνται στα παιδιά με επιληψία και άγχος, ειδικά αν η νευροβιολογία είναι παρόμοια με άτομα με άγχος, ανεξαρτήτως του αν αυτά πάσχουν από επιληψία».

Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο 30ο Διεθνές Συνέδριο Επιληψίας.

Πολλαπλές Αγχώδεις Διαταραχές

Η μελέτη…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 793 επιπλέον λέξεις

Επιγενετική & Εγκέφαλος

Η μεθυλίωση του DNA είναι ένας τύπος επιγενετικής τροποποίησης που αφορά ενεργοποίηση ή απενεργοποίηση γονιδίων και που θα μπορούσε να εξηγήσει αλλαγές στη συμπεριφορά αλλά και ψυχικές διαταραχές που εμφανίζονται κατά τη μετάβαση από τη βρεφική ηλικία στην ενήλικη ζωή.

Αυτό είναι το συμπέρασμα της τελευταίας έρευνας του Salk Institute for Biological Studies, η οποία επικεντρώθηκε στη DNA μεθυλίωση νευρώνων του μετωπιαίου λοβού του εγκεφάλου.

Ένα ακόμη «λιθαράκι» στο γιγάντιο οικοδόμημα  των Νευροεπιστημών (βλέπε σύνδεσμο για περισσότερες λεπτομέρειες)

Unique epigenomic code identified during human brain development

neuron

Αρέσει σε %d bloggers: