Προέλευση ψυχικής διαταραχής και στίγμα

Κατά μεγάλο ποσοστό το νέο άτομο θα αναπτύξει ψυχική διαταραχή εξαιτίας μεμονωμένων γεγονότων ή διαρκών ψυχοπιεστικών αλληλεπιδράσεων με την οικογένεια και τον ευρύτερο κοινωνικό περίγυρο. Το ίδιο ισχύει και για το ενήλικο άτομο αναλόγως και με την προσωπικότητα που έχει διαμορφώσει. Η άλλη συνιστώσα είναι η βιολογική-γενετική που έχει να κάνει σε ποικίλο ποσοστό ανάλογα με το είδος του προβλήματος. Είναι γνωστό πλέον οτι οι δύο αυτές συνιστώσες επιδρούν η μία στην άλλη αμφίδρομα και δεν είναι ανεξάρτητες.

Ο ίδιος ο ευρύτερος περίγυρος αργότερα θα είναι αυτός που θα χαρακτηρίσει «τρελό», αδύναμο, ανίκανο, άρρωστο, παράξενο, καθυστερημένο κ.α. στιγματίζοντας και περιθωριοποιώντας το άτομο αυτό. Ουσιαστικά αν υπάρχουν άτομα που κατορθώνουν να διέλθουν αλώβητα τις πιθανές βιολογικές ή περιβαλλοντικές πιέσεις που θα υποστούν μεγαλώνοντας, αυτά μάλλον συγκροτούν τη μειοψηφία και όχι το αντίθετο.

Το ίδιο συμπέρασμα προκύπτει πλέον και από τελευταίες μεγάλες ερευνες που επανατοποθετούν πολύ ψηλότερα τα ποσοστά των ανθρώπων που κάποια στιγμή στη ζωή τους θα εμφανίσουν οποιαδήποτε κλινικά διαγνώσιμη ψυχική διαταραχή μικρής είτε μεγάλης βαρύτητας. Με αντίστοιχο τρόπο μπορούμε να θεωρήσουμε την ύπαρξη μεμονωμένων ή «υποουδικών» ψυχολογικών δυσκολιών ως ένα γενικευμένο φαινόμενο που αφορά τους πάντες. Πρόκειται για την επιβεβαίωση μιας εμπειρικά διαμορφωμένης εκτίμησης που προυπήρχε.

Η επανατοποθέτηση της ψυχικής διαταραχής σε αυτό το πλαίσιο υπογραμμίζει με τον πιο εμφατικό τρόπο οτι ο ψυχισμός και η φροντίδα του δεν μπορεί να αποτελεί μια ξεχωριστή απρόσιτη «ταμπού» παράμετρο που αφορά μια μικρή μειοψηφία «προβληματικών».  Όπως το σώμα χρειάζεται την ιατρική του φροντίδα, έτσι και το ψυχικό όργανο χρήζει ισότιμης φροντίδας. Εξάλλου αν το ψυχικό όργανο δεν είναι καλά, τότε δυνητικά επηρεάζεται και το σώμα. Αντίστοιχα σοβαρές σωματικές παθήσεις μπορεί να επιβαρύνουν το ψυχικό όργανο. Αυτά αφορούν υπό συνθήκες τη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων.

Ο ίδιος ο στιγματισμός από μόνος του επιδεινώνει ή και προκαλεί ψυχική διαταραχή. Η πλειοψηφία του κόσμου, είτε ως άτομα είτε ως σύνολο και παρά τις όποιες προόδους σε σχέση με το παρελθόν, είναι τυφλή απέναντι στη συμβολή της στην πρόκληση ψυχικής δ/χής ταυτόχρονα ως αιτία και ως διαχείριση του αποτελέσματος.

Άρα αποτελεί διαρκής ανάγκη η προσπάθεια ανάδειξης και αναστροφής του φαινομένου από την πλευρά των ειδικών ψυχικής υγείας και ατομικά και θεσμικά. Το τελευταίο σημαίνει οτι ίσως χρειάζεται μια ανανεωμένη ματιά στην προσβασιμότητα της ψυχιατρικής και ψυχολογίας ως επιστήμες σε διάφορους τομείς της κοινωνίας.

 

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις ψυχωτικές, συναισθηματικές (διπολική διαταραχή - κατάθλιψη) και αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Η ψυχική διαταραχή είναι πολύ πιο συνηθισμένη απ’ότι ξέραμε

Πάνω από το 80% του πληθυσμού θα εμφανίσει κάποια στιγμή στη ζωή του ψυχική διαταραχή που θα εμπίπτει σε επίσημα διαγνωστικά κριτήρια και η οποία ως επί το πλείστον θα είναι παροδική!
Πληροφορίες που πρέπει να αλλάξουν και να αποκαταστροφοποιήσουν τον τρόπο σκέψης μας περί του τι σημαίνει πρόβλημα ψυχικής υγείας!

Credit: Gary Waters Getty Images

Most of us know at least one person who has struggled with a bout of debilitating mental illness. Despite their familiarity, however, these kinds of episodes are typically considered unusual, and even shameful.

New research, from our lab and from others around the world, however, suggests mental illnesses are so common that almost everyone will develop at least one diagnosable mental disorder at some point in their lives. Most of these people will never receive treatment, and their relationships, job performance and life satisfaction will likely suffer. Meanwhile the few individuals who never seem to develop a disorder may offer psychology a new avenue of study, allowing researchers to ask what it takes to be abnormally, enduringly, mentally well.

Epidemiologists have long known that, at any given point in time, roughly 20 to 25 percent of the population suffers from a mental illness, which means they experience psychological distress severe enough to impair functioning at work, school or in their relationships. Extensive national surveys, conducted from the mid-1990s through the early 2000s, suggested that a much higher percentage, close to half the population, would experience a mental illness at some point in their lives.

These surveys were large, involving thousands of participants representative of the U.S. in age, sex, social class and ethnicity. They were also, however, retrospective, which means they relied on survey respondents’ accurate recollection of feelings and behaviors months, years and even decades in the past. Human memory is fallible, and modern science has demonstrated that people are notoriously inconsistent reporters about their own mental health history, leaving the final accuracy of these studies up for debate. Of further concern, up to a third of the people contacted by the national surveys failed to enroll in the studies. Follow-up tests suggested that these “nonresponders” tended to have worse mental health.

Our new study, published earlier this year in the Journal of Abnormal Psychology (whose very name suggests an outdated understanding of the prevalence of mental illness), took a different approach to estimating disease burden. Rather than ask people to think back many years in the past, we instead closely followed one generation of New Zealanders, all born in the same town, from birth to midlife. We conducted in-depth check-ins every few years to assess for evidence of mental illness occurring during the preceding year.

We found that if you follow people over time, and screen them regularly using simple, evidence-based tools, the percentage of people who develop a diagnosable mental illness at any point in their lives jumps to well over 80 percent. In our cohort only 17 percent of study members did not develop a disorder, at least briefly, by middle age. Because we can’t be certain these individuals remained disorder-free in the years between assessments, the true proportion that never experienced a mental illness may be even smaller.

Put another way, our study shows that you are more likely to experience a bout of mental illness than you are to develop diabetes, heart disease or any kind of cancer whatsoever—combined. These findings have been corroborated by data from other similar cohorts in New Zealand, Switzerland and the U.S.

If you ever develop a psychological disorder, many assume you will have it for life. The newest research suggests, for the most common psychological complaints, this is simply not true. “A substantial component of what we describe as disorder is often short-lived, of lesser severity or self-limiting,” says John Horwood, a psychiatric epidemiologist and director of the longitudinal Christchurch Health and Development Study in New Zealand. (Horwood has found that close to 85 percent of the Christchurch study members develop a diagnosable mental illness by midlife).

This may be a useful message to spread. According to Jason Siegel, a professor of social psychology at Claremont Graduate University, people tend to be more sympathetic and helpful when they believe that a friend or co-worker’s health problems are temporary.

And individuals with mental illness need support. Even short-lived or self-limiting disorders can wreak havoc on a person’s life. To be classified as having a disorder, “an individual typically has to meet fairly stringent symptom criteria,” Horwood says. “There needs to be substantial impairment of functioning.”

To some, though, the new statistics on mental illness rates can sound a lot like the overmedicalization of “normal” human experience. Advocates for individuals with mental health concerns tend to disagree with this perspective. “I’m not at all surprised by these findings,” commented Paul Gionfriddo, president of Mental Health America, a national advocacy group. His organization views mental illnesses as common, “though not always enduring.” Three years ago Mental Health America launched a Web-based tool to allow individuals to discreetly screen themselves for possible psychological disorders. Since then over two million people have used the tool, with over 3,000 people a day now logging on to determine if they may have a condition that could benefit from treatment.

The widespread nature of mental illness unearthed by careful longitudinal research holds some implications for the way we study and treat disease in this country. To Gionfriddo, a former lawmaker who watched his son end up homeless and incarcerated following undiagnosed childhood schizophrenia, “one implication of these new studies is that we as a society will get tremendous benefit out of ubiquitous mental health screening.”

Although the U.S. Preventive Services Task Force currently recommends mental health screening on a regular basis for everyone over age 11, such screening is still far from routine. “At a time when we have recognized the importance of early intervention for cancer or for diabetes or heart disease, why would we say, ‘Okay, for mental illness we aren’t going to screen or do early intervention’?” Gionfriddo says. “This should be as common for adults as blood pressure screening. Putting our head in the sand and waiting for a catastrophe is not a health care plan.”

Another implication stems from the fact that individuals who never develop a mental illness—those who experience what we call “enduring mental health”—are actually quite remarkable. These people may be the mental health equivalents of healthy centenarians: individuals who somehow manage to beat the odds and enjoy good health for much longer than we’d expect. It’s possible that studying the mentally robust more closely could provide insight into how we can help more people to enjoy lives like theirs.

Who are these extraordinary people? In our New Zealand cohort we found that those with enduring mental health tended to have two things going for them: First, they had little to no family history of mental illness and, second, they tended to have what we called “advantageous” personalities. As early as age five, individuals who would make it to midlife without an episode of mental disorder tended to display fewer negative emotions, get along better with their peers, and have greater self-control. Perhaps just as striking, we found that these individuals were not any richer, smarter or physically healthy than their peers, at least in childhood.

Ultimately, the most important suggestion from the newest research is that mental health concerns may be nearly universal. As a result, society should begin to view mental illnesses like bone breaks, kidney stones or common colds—as part of the normal wear and tear of life. Acknowledging this universality may allow us to finally devote adequate resources to screening, treating and preventing mental illnesses. It may also help us go easier on ourselves and our loved ones when we, inevitably, hit our own rough patches in the road.

Πηγή : Mental Illness Is Far More Common Than We Knew

13 Reasons Why

Το «13 Reasons Why» είναι μια φετινή ξένη σειρά που πραγματεύεται με εξαιρετικό τρόπο το δύσκολο θέμα του σχολικού εκφοβισμού. Προτείνεται ανεπιφύλακτα σε όσους ενδιαφέρονται να καταλάβουν «εκ των έσω» ποιές συμπεριφορές μπορεί να συνιστούν εκφοβισμό, αλλά κυρίως πόσο βαρύ συναισθηματικό αντίκτυπο έχει στον έφηβο.

Το «13 Reasons Why» δεν είναι μια καθόλου βαρετή σειρά. Εκτυλίσσεται με επίκεντρο το σχολείο μιας μικρής σύγχρονης αμερικανικής κοινωνίας και πρωταγωνιστές έφηβους νέους με διάφορα προβλήματα. Ο τρόπος αφήγησης είναι πρωτότυπος και οι απαντήσεις προκύπτουν επεισόδιο ανά επεισόδιο. Νεαροί «bullies», νεαροί «θύματα», νεαροί που που διαφέρουν και πληρώνουν τίμημα γι’ αυτό, αλκοόλ και ναρκωτικά, παραπλανημένοι γονείς, αδιάφοροι γονείς, προβληματικοί γονείς, σχολείο που νοιάζεται πιο πολύ να συγκαλύψει, αποτυγχάνοντας να βοηθήσει τα ίδια τα παιδιά, είναι μόνο μερικά από τα στοιχεία που διαπλέκονται αριστοτεχνικά σε μια πλοκή που δεν μπορεί παρά να συγκινήσει το θεατή.

Το μήνυμα της σειράς είναι οτι ο σχολικός εκφοβισμός αποτελεί ένα τεράστιο πρόβλημα που μπορεί να εκδηλωθεί με πολλούς τρόπους, κάποιοι από τους οποίους είναι ύπουλοι και κάποιοι όχι και δεν πρέπει ποτέ να υποτιμάται. Σήμερα άτομα και κοινωνίες κάνουν τα αδύνατα δυνατά να εμφανίσουν μια «άσπιλη» εικόνα, ενώ η «κρυμμένη» πραγματικότητα μπορεί να καταστρέφει κυριολεκτικά ζωές νέων ανθρώπων. Απαιτείται στροφή στη στάση όλων μας ώστε να περιορίζεται το φαινόμενο όσο περισσότερο γίνεται.

Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής

13 Reasons Why

Οι περισσότεροι άνθρωποι βιώνουν προβλήματα ψυχικής υγείας κάποια στιγμή στη ζωή τους

ΣΤΙΓΜΑ ΟΧΙ

It can be scary to deal with mental health problems — for many who are afflicted, there’s a sense of a loss of control, of not feeling like oneself. And since anxiety and depression appear to be on a long-running upswing, more and more people are dealing with these feelings, at least in the United States. In fact, a growing body of research capped off by a new study suggests that a majority of people experience at least one bout of mental illness over their lifespan.

Writing for Science News, Bruce Bowler sums up the result of the study, which examined the mental health of New Zealanders born in one town between April 1972 and March 1973. The participants were administered eight mental health assessments between the ages of 11 and 38. “Only 171 of 988 participants, or 17 percent, experienced no anxiety disorders, depression or other mental ailments from late childhood to middle age, researchers report in the February Journal of Abnormal Psychology,” writes Bowler. “Of the rest, half experienced a transient mental disorder, typically just a single bout of depression, anxiety or substance abuse by middle age.” That is, 83 percent of participants dealt with at least one episode of mental illness.

Normally, this is where I’d say that it’s important not to over-extrapolate from such a specific population. But as it turns out, the 83 percent figure “coincides with recent estimates from four other long-term projects. In those investigations — two in the United States, one in Switzerland and another in New Zealand — between 61 percent and 85 percent of participants developed mental disorders over 12- to 30-year spans.” In this latest study, the small minority of participants who never experienced mental health problems reported “more education, better jobs, higher-quality relationships and more satisfaction with their lives than their peers did.” This is a classic case of correlation and causation being hard to untangle, though — it’s easy to see how, for example, experiencing significant mental illness might make it harder to form close relationships, but also how an absence of close social relationships could cause or exacerbate mental illness.

Part of what this research suggests is simply that mental illness, as society currently defines it, is quite common and can hit just about anyone. But there’s also a practical takeaway, especially given how discomfiting an experience it can be to endure mental health struggles: If you hit a psychological rough patch for the first time, you should know that it’s very, very common, and that it may well be a one-time thing. That doesn’t mean you should ignore it or not seek help if need be — you’ll better the odds that it is fleeting if you address it head on — but it’s also important to understand just how common this sort of thing is.

Ατεκνία: Γιατί η κοινωνία φοβάται τόσο τις γυναίκες που δεν έχουν παιδιά;

Μέσα στα τόσα αφιερώματα για την παγκόσμια ημέρα της γυναίκας, από τα οποία άλλα ήταν γεμάτα ευχές για εκείνη που είναι μάνα, αδερφή, σύντροφος, σύζυγος αλλά όχι μόνο γυναίκα, γιατί η αξία της άλλωστε έγκειται στον ποιο ρόλο έχει κι άλλα που υπήρξαν πράγματι ουσιώδη δίνοντας αφορμή για συζήτηση και προβληματισμό, έτυχε να πέσω πάνω στο παρακάτω βίντεο.
Επέλεξα να το υποτιτλίσω και να το μοιραστώ γιατί αγγίζει μια ιδιαίτερα ευαίσθητη χορδή της υποκριτικής κοινωνίας μέσα στην οποία ζούμε.

Αν και η ίδια έχω παιδιά και θα μπορούσε κάποιος /α να σκεφτεί ότι μιλάω εκ του ασφαλούς, όπως έχω άλλωστε ακούσει αρκετές φορές αγγίζοντας το συγκεκριμένο θέμα, θυμάμαι ακόμη εκεί γύρω στα 30 τις αγωνιώδεις ερωτήσεις του οικογενειακού αλλά και κοινωνικού μου περιγύρου, για το πότε σκοπεύω να κάνω παιδιά, θυμάμαι ακόμη το ενδόμυχο και απροσδιόριστο άγχος, όταν μάθαινα ότι γνωστές συνομιλήκες μου είχαν ήδη αποκτήσει παιδί. Κι ενώ κάθε μου λογική σκέψη απείχε και αντιδρούσε σε αυτά τα στερεότυπα, προσπαθώντας να αποτινάξει την επί έτη γαλούχηση ότι ο τελικός σκοπός μιας γυναίκας είναι μόνο η μητρότητα, μια αυθόρμητη εσωτερική ανησυχία συχνά πυκνά έβρισκε έδαφος επιβεβαιώνοντας πόσο ριζωμένες μέσα μας είναι οι στερεοτυπικές προσταγές της κοινωνίας ως προς το φύλο μας.

Βλέποντας το βίντεο σκέφτηκα αρκετές φίλες και γνωστές που δεν έχουν παιδιά, άλλες που προσπαθούν απεγνωσμένα να αποκτήσουν χωρίς να ξέρουν οι ίδιες, αν όντως το επιθυμούν, αλλά προσαρμόζονται και θεωρούν δικό τους θέλω, τα θέλω μιας κοινωνίας  που μας διαμορφώνει με τέτοιο τρόπο, ώστε να θεωρούμαστε μη ολοκληρωμένες γυναίκες, μισοί άνθρωποι, αν τυχόν επιλέξουμε ή δεν μπορεσουμε ν’αποκτήσουμε παιδιά. Μέσα στο άγχος και την ανασφάλεια, τη ντροπή πολλές φορές, να ξεστομίσεις όταν είσαι 40 χρονών την απλή φράση «όχι δεν έχω παιδιά».

Με το βιολογικό ρολόι να χτυπαει πάνω από το κεφάλι μας όταν πατήσουμε τα 30, με γονείς, γνωστούς, συντρόφους, φίλους, να επιμένουν άλλοι απροκάλυπτα και προσβλητικά, άλλοι ψιθυρίζοντας με συνωμοτικό ύφος, ότι δεν έχουμε πολύ χρόνο ακόμη να βιώσουμε την ολοκλήρωση ως γυναίκες. «Βρες κάποιον να κάνεις παιδιά, μη ζητάς πολλά».

Έχω δει γυναίκες να πέφτουν σε κατάθλιψη, επειδή δεν κατάφεραν να κάνουν παιδί, έχω δει γυναίκες να κάνουν απίστευτους συμβιβασμούς και εκπτώσεις στην προσωπική τους ζωή μόνο και μόνο για να αποκτήσουν ταίρι, ώστε να μπορέσουν να κάνουν παιδιά. Έχω συναντήσει γυναίκες που ενώ επιλέγουν συνειδητά ότι δεν θελουν να γίνουν μητέρες να αντιμετωπίζουν τις πιο σκληρές κριτικές, τα πιο ευτελή σχόλια.

Το παρακάτω βίντεο αφιερωμένο στις γυναίκες που πέρασαν ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής τους σε κρεβάτια νοσοκομείων προσπαθώντας με εξωσωματικές να κάνουν παιδιά νιώθοντας τη σπάθα της κοινωνίας πάνω από τα κεφάλια τους. Βλέποντας το σώμα τους ν’αλλάζει έχοντας υποστεί κάθε πιθανή ιατρική παρέμβαση, ορμόνες επί ορμόνων να μπαίνουν στο σώμα τους και να θεωρείται όλη αυτή η διαδικασία απολύτως φυσιολογική.

Σ’εκείνες που πέρασαν βράδια κλαίγοντας προσπαθώντας να συνταιριάξουν τα πρέπει μιας κοινωνίας με τα θέλω τους, σ’εκείνες που τελικά στάθηκαν όρθιες και είπαν όχι στην κοινωνική αυτή προσταγή εφόσον δεν την επιθυμούσαν, αλλά και σ’εκείνες που πιθανόν υπέκυψαν για να ικανοποιήσουν συντρόφους και γονείς.

Σε εκείνες που επέλεξαν ελεύθερα να κάνουν παιδιά χωρίς να τα θεωρούν συμπλήρωμά τους, αποφεύγοντας να τα κάνουν δεκανίκια τους, μα κυρίως σε εκείνες που δεν έχουν παιδιά και παλεύουν καθημερινά για να μην θεωρούνται κατώτερες, άκληρες, ανολοκλήρωτες, μισές.

Σύλβια Βαρνάβα

Πατήστε στο σύνδεσμο : Ατεκνία: Γιατί η κοινωνία φοβάται τόσο τις γυναίκες που δεν έχουν παιδιά; να μπείτε στο αρχικό άρθρο όπου ο σχολιασμός από πολλές γυναίκες παρουσιάζει τεράστιο ενδιαφέρον!

Να πας για θεραπεία; Τρελάθηκες;

Να πας για θεραπεία; Τρελάθηκες; Αυτοί θα πάρουν τα λεφτά σου και θα σε κάνουν χειρότερα.

Μια φίλη μου , μίσησε τους γονείς της και δεν τους μιλάει πια. Καλύτερα να το σκεφτείς καλά.

Από τότε που πήγες «εκεί» άλλαξες. Κουβέντα δεν σηκώνεις πια. Είσαι σίγουρος ότι σου κάνει καλό;

–          Άσε καλέ, αυτή χώρισε το ζευγάρι , δεν είχαν πρόβλημα όταν αποφάσισαν να την επισκεφτούν.

Ένας  ξάδελφος πήγε σε έναν από αυτούς και άρχισε να παίρνει φάρμακα και τώρα δεν μπορεί να τα κόψει.

Έχουν κλείσει σπίτια … Από τη δυστυχία του κοσμάκη ζουν

Μόδα έγινε τώρα, να πηγαίνεις για θεραπεία, άσε μας καλέ.

  •  

Οι παραπάνω φράσεις είναι μόνο λίγες από τις μομφές που έχουν ακουστεί για τους   επαγγελματίες που δουλεύουν στο χώρο της ψυχικής υγείας. Στην Ελλάδα επικρατεί σύγχυση και φόβος γύρω από αυτά τα επαγγέλματα και στους ανθρώπους που τα εξασκούν αποδίδονται είτε μυθικές δυνάμεις είτε οι υπηρεσίες τους  αντιμετωπίζονται με υποτίμηση και χλευασμό. Για ποιους λόγους όμως συμβαίνει κάτι τέτοιο;

Στερεότυπα, φόβος και άγνοια

Η τηλεόραση με την πανίσχυρη δύναμη της  – αλλά και την τεράστια άγνοια της  – παρουσιάζει πολλές φορές τους επαγγελματίες της ψυχικής υγείας σαν τους ειδικούς που θα πουν στον πελάτη τους «τι να κάνει και πώς να ζήσει». Ο ειδικός παρουσιάζεται να  δίνει συμβουλές και κατευθύνσεις . Συνταγογραφεί φάρμακα. Χειραγωγεί και «κάνει πλύση εγκεφάλου». Αποφασίζει για τη ζωή ενός άλλου ανθρώπου. Παρακολουθώντας μια ταινία παρατηρούμε  ότι συνήθως στους υπότιτλους η μετάφραση στη φράση: «Κάνω θεραπεία» μεταφράζεται στα ελληνικά με τη φράση: «Κάνω ψυχανάλυση». Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που επηρεασμένοι από τις ταινίες αναζητούν το «ντιβάνι» για να ξαπλώσουν  ή σχολιάζουν λέγοντας κάτι σαν:  «Α, έχετε χαρτομάντιλα όπως και στις ταινίες» ή «Όπως έχω δει σε μια ταινία εσείς θα ρωτάτε και εγώ θα απαντάω».

Στον πραγματικό κόσμο οι επαγγελματίες της ψυχικής υγείας δεν λένε στον πελάτη τους τι να κάνει και  δεν  δίνουν συμβουλές.  Δεν κάνουν πλύση εγκεφάλου, δεν κάνουν  θαύματα, δεν διαβάζουν τη σκέψη του,  δεν προβλέπουν το μέλλον και δεν αναφέρονται στα ζώδια. Δεν συνταγογραφούν φάρμακα.  (Ο ψυχίατρος είναι ο μόνος  υπεύθυνος για την συνταγογράφηση φαρμάκων επειδή έχει σπουδάσει ιατρική και έχει εξειδικευτεί στην ψυχιατρική).

Η θεραπευτική διαδικασία αφορά την επαφή δύο ανθρώπων που σταδιακά χτίζουν μια σχέση εμπιστοσύνης ώστε  να βοηθηθεί ο πελάτης να δει από διαφορετική οπτική τα θέματα που τον απασχολούν.  Παρόλα τα στερεότυπα που επικρατούν και την παραπληροφόρηση είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε ότι η θεραπευτική διαδικασία είναι μια διαδικασία οριοθετημένη με σεβασμό προς τον πελάτη. Τον βοηθά  να κάνει  τις αλλαγές που ο ίδιος έχει επιλέξει και ο θεραπευτής δεν έχει καμία γνώμη πάνω στα ζητούμενα του πελάτη του. Τον υποστηρίζει στη διαδικασία της αυτογνωσίας.

Επίρριψη ευθυνών στους άλλους

Είναι λογικό να υποθέσουμε ότι όταν κάποιος άνθρωπος επισκέπτεται έναν επαγγελματία της ψυχικής υγείας το κίνητρο του είναι η αλλαγή. Θέλει να αλλάξει πράγματα στον εαυτό του ή στη ζωή του που δεν λειτουργούν πλέον για αυτόν. Με τη βοήθεια του θεραπευτή  του οι αλλαγές που ο ίδιος επιλέγει – άλλοτε αργά και άλλοτε με πιο γρήγορους ρυθμούς – επιτυγχάνονται. Αυτές οι αλλαγές δεν είναι πάντα καλοδεχούμενες από το περιβάλλον του ατόμου και δεν είναι λίγες οι φορές που οι οικείοι του θεωρούν υπεύθυνο για την αλλαγή του αγαπημένου τους,  τον θεραπευτή του. Τότε ξεκινούν οι συγκρούσεις : «Πριν πας εκεί, δεν είχαμε προβλήματα», « Σου κάνει πλύση εγκεφάλου , δεν το βλέπεις;» «Σταμάτα να πηγαίνεις αλλιώς…»  Μοιάζει σαν να αρνούνται  να δεχτούν το γεγονός ότι άνθρωπος τους αλλάζει, διεκδικεί τη ζωή του και αυτό το κάνει με τη δική του θέληση. Δεν είναι ένα άβουλο πλάσμα χωρίς κρίση και δύναμη που άγεται και φέρεται από τις επιθυμίες κάποιου άλλου.

Η πραγματικότητα είναι ότι  οι περισσότεροι άνθρωποι συνοδεύουν με χαρά τον αγαπημένο τους στο ταξίδι της αλλαγής. Αφού περάσουν από τα  άβολα συναισθήματα που συνοδεύουν κάθε καινούρια αρχή όπως για παράδειγμα το φόβο και το άγχος  διαπιστώνουν με έκπληξη ότι αυτή η διαδικασία ωφελεί όχι μόνο τον άνθρωπο τους αλλά και την ίδια τη  σχέση. Μάλιστα δεν είναι λίγες οι φορές που παροτρύνουν τον αγαπημένο τους,  χαριτολογώντας: «Άντε πότε έχεις τη συνεδρία σου να πας να ηρεμήσεις και εσύ και εγώ;» Κάποιες φορές μάλιστα οδηγούνται και οι ίδιοι στην διαδικασία της αυτογνωσίας βλέποντας το θετικό αντίκτυπο που έχει η επιλογή του συντρόφου τους στη δικιά του ζωή.

Μια δύσκολη πραγματικότητα

Φυσικά δεν μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια μπροστά σε μια πραγματικότητα. Μικρή μερίδα των επαγγελματιών της ψυχικής υγείας έχει δημιουργήσει προβλήματα σε ανθρώπους οι οποίοι αναζήτησαν βοήθεια. Σε κάθε επαγγελματικό κλάδο υπάρχουν άτομα τα οποία μπορεί να βλάψουν με τη στάση τους και τη συμπεριφορά τους.  Για την αποφυγή αυτών των καταστάσεων συνιστάται ένθερμα να μην διστάζουμε να  θέτουμε ερωτήσεις όταν αποφασίζουμε να συνεργαστούμε με κάποιον επαγγελματία της ψυχικής υγείας . Σε κοινή θέα μέσα στο γραφείο τους,  οι επαγγελματίες αναρτούν τις πιστοποιήσεις τους και απαντούν χωρίς κανένα απολύτως πρόβλημα σε ερωτήσεις όπως: « Που έχετε σπουδάσει»; «Ποια είναι η εμπειρία σας»;  « Έχετε κάνει προσωπική θεραπεία ο ίδιος;»  «Αναφέρεστε σε κάποιον επόπτη;» «Τι λέει ο κώδικας δεοντολογίας τους επαγγέλματος σας», «Που μπορώ να απευθυνθώ αν αντιμετωπίσω πρόβλημα μαζί σας;», «Τι ακριβώς θα κάνουμε εδώ;»

Όλες οι παραπάνω ερωτήσεις βοηθούν στο να πάρουμε τις κατάλληλες πληροφορίες και να αισθανθούμε όσο το δυνατόν πιο σίγουροι για την επιλογή μας. Επιπρόσθετα είναι καλό να θυμόμαστε ότι η θεραπευτική διαδικασία βελτιώνει την ποιότητα της ζωή μας, μας επανασυνδέει με τη χαρά  και  χαρακτηρίζεται από σεβασμό προς τα θέλω και τις επιθυμίες μας.

Όλο και περισσότεροι άνθρωποι ζητούν βοήθεια και επιθυμούν να γνωρίσουν τον εαυτό τους. Αυτή η εμπειρία μπορεί να είναι μια από τις πιο σημαντικές στη ζωή του  αφού βοηθά σε πολλά επίπεδα. Ένας άνθρωπος που ακολουθεί το μονοπάτι της  αυτογνωσία,  υπερβαίνει τα άγχη και τους φόβους τους κάνοντας μια πράξη γενναιότητας. Σίγουρα θα είναι προς όφελος του ίδιου αλλά και των αγαπημένων του να βρει αποδοχή και στήριξη σε αυτή την επιλογή του  η οποία μπορεί να φέρει χαρά και ευτυχία όχι μόνο στον ίδιο αλλά και στις σχέσεις του με την προϋπόθεση ότι αυτές οι σχέσεις έχουν σαν βάση τον σεβασμό και την εκτίμηση ανάμεσα στα μέλη της.

Βιβλία για περεταίρω μελέτη

Bukai J, Να σου πω μια ιστορία

De Board Robert, Ο Βάτραχος στο ντιβάνι

Linder R, Η ώρα των πενήντα λεπτών

Yalom Ι, Όταν έκλαψε ο Νίτσε

 

Από : Να πας για θεραπεία; Τρελάθηκες;

Η κοινωνία μας πρέπει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ψυχικής υγείας σαν πρόβλημα όλων

Η πρωθυπουργός της ΒρεταννίαςTheresa May ανέβασε το παρακάτω άρθρο για την προτεραιότητα της ψυχικής υγείας! Πρόκειται για αξιοσημείωτο γεγονός απλά και μόνο λόγω της θέσης της! Αξίζει να διαβαστεί με προσοχή και να αποτελέσει παράδειγμα για τους πολιτικούς παγκοσμίως!

Είναι τραγικό το γεγονός ότι ένα στα δέκα παιδιά σε αυτή τη χώρα πάσχει από ένα πρόβλημα ψυχικής υγείας που δύναται να διαγνωσθεί.

Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες μπορεί να είναι καίριες: παιδιά με συμπεριφορικές διαταραχές έχουν τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να αποκτήσει εξάρτηση από τα ναρκωτικά, έξι φορές περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν πριν τα 30 τους και 20 φορές περισσότερες πιθανότητες να καταλήξουν στη φυλακή.

Παρότι αυτή η κυβέρνηση νομοθέτησε υπέρ της ισότητας στην υγεία -ώστε αν πάσχεις είτε από φυσική, είτε ψυχική ασθένεια, να έχεις την ίδια μεταχείριση- πολύ συχνά η αντιμετώπιση για τα άτομα με ψυχική ασθένεια είναι ανεπαρκής.

Για χρόνια το μεγάλο βάρος είχε αναλάβει η κοινωνία, οι φιλανθρωπικές οργανώσεις και τα ΜΜΕ -και επικροτώ όλη τη δουλειά που έχει κάνει η Huffington Post για να ενημερώσει την κοινή γνώμη μέσα από την ενότητα Young Minds Matter.

Είναι όμως η ώρα να κάνει περισσότερα και η κυβέρνηση – να ενώσει τις δυνάμεις με τη Huffington Post και άλλες εκστρατείες στην καταπολέμηση ενός φαινομένου που διαλύει τις ζωές τόσων πολλών νέων ανθρώπων.

Η ανάγκη είναι επείγουσα: για παράδειγμα, ο αριθμός των κοριτσιών που λένε πως αυτοτραυματίζονται έχει τουλάχιστον τριπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια.

Για αυτό τόνισα το θέμα της ψυχικής υγείας στη διάρκεια της ομιλίας μου στη Downing Street, την πρώτη μου φορά ως Πρωθυπουργός.

Για αυτό και σήμερα ανακοινώνω μια αλλαγή στρατηγικής στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε αυτά τα θέματα.

Θέλω να δω να γίνεται πράξη η αντιμετώπιση της ψυχικής υγείας όχι μόνο στα νοσοκομεία μας, αλλά στις τάξεις των σχολείων μας και τις κοινότητές μας. Θέλω να φτάσουμε στο σημείο να εξαφανίσουμε το στίγμα, ώστε κανείς σε αυτή τη χώρα να μη νιώθει ότι δεν έχει τη βοήθεια να μιλήσει για το τι περνάει ή να ζητήσει βοήθεια.

Θέλω να δω μια στόχευση τόσο στην πρόληψη όσο και στη θεραπεία, κυρίως αφού τόσα πολλά θέματα ψυχικής υγείας που αντιμετωπίζουμε ως ενήλικες -και που ένας στους τέσσερις από εμάς θα αντιμετωπίσει ούτως ή άλλως στο μέλλον – ξεκινούν από την παιδική ηλικία.

Είναι θέμα ευρύτερης προσέγγισης το να το αντιμετωπίσουμε τις τρομερές αδικίες που αντιμετωπίζουμε σαν κοινωνία και να χτίσουμε μια πιο ισχυρή και πιο δίκαιη Βρετανία, που θα τους ικανοποιεί όλους.

Διότι κανένας γονέας δε θα πρέπει να νιώθει αβοήθητος όταν βλέπει το παιδί του να υποφέρει. Κανένας εκπαιδευτικός δε θα πρέπει να νιώθει ότι δεν έχει τα μέσα να αντιμετωπίσει ένα μαθητή που αντιμετωπίζει προβλήματα. Κανένας έφηβος δε θα πρέπει να αφήνει την περιοχή του προς αναζήτηση της κατάλληλης αντιμετώπισης. Δεν πρέπει να αφήουμε κανένα παιδί να νιώθει πως η ζωή του δεν έχει κανένα νόημα.

Τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι προβλήματα όλων. Σαν κοινωνία πρέπει να το καταλάβουμε. Και οι ανακοινώσεις που κάνω σήμερα, θα διασφαλίσουν ότι θα το πετύχουμε.

*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στη Huffington Post UK και μεταφράστηκε στα ελληνικά.

Η κοινωνία μας πρέπει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ψυχικής υγείας σαν πρόβλημα όλων

Perception TV Series

perception

Η σειρά Perception προβλήθηκε για 3 σεζόν στην Αμερική από το 2012 μέχρι και φέτος. Με την ευκαιρία της προβολής της και στην Ελλάδα από το ΣΚΑΪ θεώρησα καλή χρονική στιγμή να γράψω μία μικρή κριτική καθώς πρόκειται για ψυχολογική/αστυνομική/κοινωνική περιπέτεια διαφορετική από ό,τι έχει κυκλοφορήσει.
Η σειρά έχει κεντρικό πρωταγωνιστή ένα νευροεπιστήμονα καθηγητή σε πανεπιστήμιο του Σικάγο, ο οποίος πάσχει από σχιζοφρένεια! Ο άνθρωπος αυτός βέβαια δεν αντιστοιχεί σε καμία περίπτωση στην εικόνα που έχει ο μέσος άνθρωπος σήμερα για έναν σχιζοφρενή συνάνθρωπό μας. Καταρχήν ο Daniel Pierce, όπως λέγεται, μπορεί όχι μόνο να ανταποκριθεί στο ρόλο του διδάσκοντα καθηγητή ενός πανεπιστημίου, αλλά και να θεωρείται διακεκριμένος στο πεδίο του. Το πεδίο αυτό όπως προαναφέρθηκε, είναι οι Νευροεπιστήμες. Τις γνώσεις του αυτές ο καθηγητής τις χρησιμοποιεί όμως και σε ένα άλλο πιο δύσκολο τομέα. Στην εξιχνίαση εγκλημάτων ως σύμβουλος του FBI σε συνεργασία με μία συγκεκριμένη πράκτορα, παλιά του μαθήτρια και φίλη.
Τα επεισόδια συνήθως αρχίζουν με μια σκηνή από τον Pierce δίνει μια διάλεξη στους φοιτητές του για μια πτυχή του ανθρώπινου εγκεφάλου που γίνεται σημαντική κατά την πλοκή του επεισοδίου. Τα επεισόδια είναι συνήθως αυτοτελή και επικεντρώνονται σε κάποιο έγκλημα στο οποίο ο καθηγητής προσφέρει καίριες παρατηρήσεις και συμβουλές πάνω σε διάφορες ψυχοπαθολογικές καταστάσεις των εμπλεκόμενων όπως και διαφόρων σχετικών ψυχιατρικών παραμέτρων που τελικά συμβάλλουν στην εξιχνίαση. Τα επεισόδια, επίσης, συνήθως καταλήγουν με παρατηρήσεις που κάνει ο ίδιος στους μαθητές σχετικά με τα παράδοξα της ανθρώπινης αντίληψης (perception).
Τα στοιχεία που θα ήθελα να σταθώ λίγο παραπάνω είναι τα εξής :
• Αν ρωτάτε για το αν ο καθηγητής παρουσιάζει συμπτωματολογία, η απάντηση είναι ναι. Ο Pierce έχει συστηματικά οπτικές ψευδαισθήσεις, δηλαδή βλέπει και συνομιλεί με πρόσωπα που δεν υπάρχουν. Μάλιστα έχει μια «μόνιμη» ψευδαίσθηση, μια πρώην φίλη του και πολλές παροδικές δηλαδή άσχετα πρόσωπα που η συνομιλία μαζί τους συνήθως του δίνει κάποιο αδιόρατο στους υπόλοιπους ίχνος-κλειδί για κάθε υπόθεση. Το ζήτημα είναι ότι ο άνθρωπος αυτός συνεχίζει και είναι σχεδόν πλήρως λειτουργικός και ουσιαστικά έχει μάθει να ζει με τις ψευδαισθήσεις του. Έχει μάθει να διαχειρίζεται σχετικά γρήγορα το αρχικό στρες που του προκαλούν. Επίσης έχει αποδιώξει σε πολύ καλό βαθμό τον αυτοστιγματισμό του λόγω του προβλήματος αυτού. Πρόκειται για χαρακτηριστικά ανυπολόγιστα σημαντικά στη διαχείριση της σοβαρής αυτής πάθησης, που λέγεται σχιζοφρένεια, τα οποία μέσω της σειράς διαφαίνεται πώς στην πράξη θα μπορούσαν κάποιοι ασθενείς να τα εφαρμόσουν. Να σημειωθεί ότι στη σειρά ο καθηγητής δε λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, αν και αυτό είχε συμβεί στο παρελθόν. Φυσικά ο καθηγητής είναι αρκετά εκκεντρικός, αντισυμβατικός, μη κοινωνικός και δύσκολος άνθρωπος στο σημείο που θα μπορούσε κάλλιστα να θεωρηθεί ότι έχει σχιζοειδή και παρανοϊκά στοιχεία προσωπικότητας. Ενίοτε τα συμπτώματά του υποτροπιάζουν και ουκ ολίγες φορές τον καθιστούν δυσλειτουργικό, ενώ σε 1-2 περιστάσεις φτάνει να νοσηλευτεί. Αυτές όμως οι περιστάσεις δεν αρκούν για να τον ρίξουν στα βάραθρα. Βέβαια σε αυτό το σημείο έχει το πολύ σημαντικό ατού της συμπαράστασης, έμπρακτης και μη, από κοντινά του πρόσωπα, όπως ένα διδακτορικό φοιτητή, με τον οποίο συγκατοικεί και ο οποίος τον φροντίζει σε βάρος συχνά της προσωπικής του ζωής, αλλά και τη πράκτορα του FBI, με την οποία συνεργάζεται.
• Κάτι αρκετά βασικό είναι ότι το επιστημονικό υπόβαθρο της σειράς είναι αξιόπιστο. Πρόκειται για πραγματικά επιστημονικά στοιχεία της ψυχιατρικής, ψυχολογίας και νευροψυχιατρικής και σπάνια εντοπίζει κανείς μεγαλοποίηση κάποιων θεμάτων για λόγους τηλεθέασης. Φυσικά θα μπορούσε να κριτικάρει κανείς ότι το ίδιο το σενάριο είναι κάτι πολύ τραβηγμένο για τα δεδομένα της πραγματικής ζωής. Θα έλεγα όμως ότι εφόσον το Perception δεν είναι ντοκυμαντέρ, το ίδιο το σενάριο συνεισφέρει στην ενίσχυση της πλοκής και άρα στην πιο χαλαρή παρακολούθησή της. Επίσης είναι μείζονος σημασίας η συμβολική ή διδακτική σκοπιά μέσω της οποίας μπορεί κανείς να δει τη συγκεκριμένη σειρά.
• Σημαντικό στοιχείο που χρήζει προσοχής είναι το ότι ένα αμερικανικό πανεπιστήμιο δέχεται να έχει ως καθηγητή έναν άνθρωπο με σχιζοφρένεια. Γενικά σε όλη τη σειρά προβάλλεται μια ιδιαίτερα ανεκτική στάση της κοινωνίας απέναντι στις ψυχικές παθήσεις, σε σημείο που φαντάζει ασύμβατη με τη ρεαλιστική πραγματικότητα : Οι άνθρωποι αυτοί δεν αντιμετωπίζονται ως υποδεέστεροι. Αυτό μπορεί σε κάποιους να μοιάζει αρκετά ουτοπικό ή fictional, αλλά δεν αποτελεί και μια καλή ιδέα του πώς θα μπορούσε να είναι?
• Η σειρά προσεγγίζει με τρόπο κατανοητό και προσιτό ανθρώπινες λειτουργίες και χαρακτηριστικά, τα οποία λίγο πολύ ως τώρα, η πλειοψηφία του κόσμου έχει πλήρη άγνοια ή τα θωρεί με δέος. Για παράδειγμα ο καθηγητής στο πλαίσιο των διαλέξεών του, αλλά και ης δραστηριότητάς του ως «ντετέκτιβ» συνδέει συγκεκριμένες ανθρώπινες λειτουργίες με συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου, βάσει μελετών και παρατηρήσεων που έγιναν στο πλαίσιο των Νευροεπιστημών. Επίσης γίνονται σχόλια πάνω σε απλές ή σύνθετες καθημερινές καταστάσεις που μπορούν να δώσουν απρόσμενες και πιο πραγματιστικές απαντήσεις στους τηλεθεατές για σκέψεις, συναισθήματα και συμπεριφορές που τον απασχολούν. Να προκύπτει τέτοιο όφελος από τηλεοπτική σειρά μάλλον δεν είναι τόσο συνηθισμένο.
• Αξίζει επίσης να σχολιαστεί το πόσα πράγματα μπορεί κανείς να μάθει από μια πιο προσεκτική παρατήρηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και μάλιστα ειδικότερα τόσο του λεκτικού περιεχομένου της γλώσσας, όσο και της γλώσσας του σώματος! Ο συνδυασμός του εκπληκτικού αυτού προσόντος με την επιστημονική γνώση καθιστά τον πρωταγωνιστή άριστο ερευνητή, ο οποίος δεν αρκείται στο φαίνεσθαι, αλλά διεισδύει βαθύτερα με υψηλή αποτελεσματικότητα.
• Μη φανταστείτε ότι η σειρά είναι βαριά και δυσκολοχώνευτη. Δεν απουσιάζει το χιουμοριστικό στοιχείο (με το χαρακτηριστικό αμερικανικό touch), καθώς και το στοιχείο της αστυνομικής περιπέτειας. Επίσης δε λείπει η εστίαση σε χαρακτήρες και καθημερινά προβλήματα της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας. Πρόκειται για ακόμη ένα ατού της συγκεκριμένης παραγωγής, που τη καθιστά άνετη στην παρακολούθηση οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Εν κατακλείδι η συγκεκριμένη σειρά την προσοχή σας γιατί φέρνει στο σπίτι του καθενός σοβαρή γνώση και στοιχεία που μπορούν να βοηθήσουν τον οποιοδήποτε είτε αντιμετωπίζει κάποια ψυχική διαταραχή είτε όχι.
Ακολουθούν σε συνδέσμους η περιγραφή της σειράς στο Wikipedia , καθώς και η σελίδα της στο δικτυακό τόπο του καναλιού ΣΚΑΪ :

http://en.wikipedia.org/wiki/Perception

http://www.skai.gr/tv/show/?showid=66048

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Είναι δυνατόν να κλείσει το ΨΝΑ?

Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας
Στις 10 Οκτωβρίου κάθε έτους γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας. Αν και πρόκειται για ένα ευχάριστο γεγονός, στην πολύπαθη χώρα μας δεν έχουμε και πολλούς λόγους να νιώθουμε χαρούμενοι υπό τις παρούσες συνθήκες. Καθώς η αποδόμηση της δημόσιας υγείας συνεχίζεται, ο τομέας της ψυχικής υγείας δε θα μπορούσε να παραμείνει αλώβητος. Μέσα στα πολλά και διάφορα που συμβαίνουν προς την διαλυτική αυτή πορεία, φαίνεται να δρομολογείται η παύση ενός πολύ νευραλγικού ψυχιατρικού νοσοκομείου, του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής (ΨΝΑ). Παραθέτω μικρό απόσπασμα από παλαιότερη ανακοίνωση εργαζομένων στο νοσοκομείο ενδεικτικό του όγκου των ψυχιατρικών περιστατικών που καλύπτει το ΨΝΑ : «Το Ψυχιατρείο που έχει 80 χρόνια ιστορίας και λειτουργίας έχει αυτή τη στιγμή 1200 λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας, από τους οποίους οι 800 περίπου διαβιούν σε στεγαστικές δομές ( Οικοτροφεία, Ξενώνες και προστατευόμενα διαμερίσματα ) σε όλη την Αττική, οι υπόλοιποι είναι σε ψυχιατρικές κλινικές,, χρόνιοι και περιστατικά με το άρθρο 69. Η πληρότητα του Νοσοκομείου μας είναι στο 130 % και εισάγονται κάθε χρόνο 2.500 περιστατικά. Το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής σήμερα έχει 2 Κέντρα ψυχικής υγείας Αγ. Ανάργυρων και Περιστεριού, όπου εξυπηρετούνται 26.000 περιστατικά τον χρόνο. Στα εξωτερικά ιατρεία παρακολουθούνται 12.000 άνθρωποι το έτος».
Η λέξη «αποασυλοποίηση» είναι αυτή που χρησιμοποιείται κατά κόρον από όλους τους… ενδιαφερόμενους και κοπτόμενους για το καλό των ψυχικά ασθενών και παπαγαλίζεται ασταμάτητα για να δικαιολογεί μια κατεύθυνση που όχι μόνο μεταρρυθμιστική δεν είναι, αλλά είναι άξιον απορίας και δέους που θα οδηγήσει τους παραπάνω ασθενείς… Ένα ερώτημα που ίσως θα έχρηζε κάποιας σκέψης είναι αν η ασυλοποίηση έχει να κάνει με τα κτίρια και τα οικόπεδα ή είναι ένα φαινόμενο απόρροια ανθρώπινων πρακτικών και πολιτικών. Δηλαδή πώς δημιουργήθηκε το φαινόμενο της ασυλοποίησης των βαρέως πασχόντων εδώ και δεκαετίες στα διάφορα ψυχιατρικά ιδρύματα? Μήπως γιατί υπήρξε σε τεράστιο βαθμό και φυσικά συνεχίζει να υπάρχει το «στίγμα»?
Οι ενδιαφερόμενοι να μεταρρυθμίσουν και να αποασυλοποιήσουν έχουν ξεχάσει να κάνουν κάποια πράγματα. Πρώτο και βασικότερο και αυτονόητο είναι από πού θα εξυπηρετούνται όλοι αυτοί οι ασθενείς. Με τι θα αντικατασταθεί λοιπόν το ψυχιατρείο? Θα πρέπει να γίνει σαφές σε αυτούς που ή δε γνωρίζουν ή επιλέγουν να μην το βλέπουν ότι οι υπάρχουσες ψυχιατρικές κλινικές των δημοσίων γενικών νοσοκομείων είναι ήδη υπερπληρωμένες, σε κάποιες περιπτώσεις σε απίστευτο βαθμό όπως στον Ευαγγελισμό. Βλέπε εδώ για την τελευταία ανακοίνωση απελπισίας των εργαζομένων στην κλινική αυτή. Μιλάμε για απαράδεκτες συνθήκες νοσηλείας για ανθρώπους ήδη σοβαρά ταλαιπωρημένους από το πρόβλημά τους. Και μιλάμε για το τώρα! Τι γίνεται λοιπόν γι’ αυτό από τους ενδιαφερόμενους? Σύμφωνα με αυτό εδώ το πολύ ενδιαφέρον άρθρο : «Οι υπάρχουσες υπηρεσίες καλύπτουν μόλις το 25 – 30% των αναγκών της χώρας ενώ από πλευράς παιδοψυχιατρικής περίθαλψης καλύπτεται μόνο το 10%». Και μιλάμε για το τώρα! Όχι αν κλείσουν και τα 3 μεγάλα ψυχιατρικά νοσοκομεία της χώρας. Αντί να δημιουργούνται περισσότερες εξωνοσοκομειακές κοινοτικές δομές, ώστε να μπορεί να μιλάει κάποιος που ξέρει στοιχειωδώς τι του γίνεται για αποασυλοποίηση, ακόμη και οι ανεπαρκείς υπάρχουσες δομές πλέον δεν υποστηρίζονται οικονομικά, όπως για παράδειγμα φαίνεται εδώ, με αποτέλεσμα τον κίνδυνο κλεισίματός τους.
Επίσης κάτι που κάποιοι επιλέγουν να μην απασχολήσει τον εγκέφαλό τους είναι η βαρύτητα των περιστατικών που καλύπτει το ΨΝΑ. Μιλάμε για πληθώρα βαριών ψυχώσεων που εισάγονται με τη διαδικασία της αναγκαστικής νοσηλείας, μια διαδικασία που αρκετά συχνά δε γίνεται και με τις πιο ήρεμες συνθήκες. Η πραγματικότητα είναι αυτή και αν κάποιοι επιλέγουν να την αρνούνται και να αυταπατώνται ότι τέτοια περιστατικά μπορούν να αντιμετωπιστούν αυτονόητα στις ήδη γεμάτες κλινικές των γενικών νοσοκομείων, πλανώνται πλάνην οικτρά.
Στο ιδιαίτερα περιεκτικό και κατατοπιστικό άρθρο ενός από τους διευθυντές ψυχιάτρους του ΨΝΑ που μπορείτε να βρείτε εδώ, προκύπτει αβίαστα το γιατί εδώ και πολλά χρόνια το νοσοκομείο δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται πλέον ως «άσυλο». Απεναντίας, η πλειοψηφία των εγκαταστάσεων είναι σύγχρονες, ενώ το φυσικό περιβάλλον στο οποίο εδράζονται τις καθιστά ιδανικές για τη νοσηλεία ψυχικά ασθενών συνανθρώπων μας. Μάλιστα, κάποιος που θα επέμενε να σκέφτεται διαφορετικά, δηλαδή μακριά από τα στεγανά της περιρρέουσας νοοτροπίας «δεν υπάρχει χρηματοδότηση», θα μπορούσε να ονειρευτεί το ΨΝΑ όχι μόνο ως ένα κατάλληλο και επαρκώς στελεχωμένο θεραπευτικό ψυχιατρικό νοσοκομείο στην Αθήνα, αλλά και ως ένα υποψήφιο μελλοντικό κέντρο άνθισης της έρευνας των Νευροεπιστημών στην Ελλάδα! Η έκταση του ΨΝΑ είναι τόσο μεγάλη που επιτρέπει χωροταξικά ένα τέτοιο σχεδιασμό και θα μπορούσε άνετα να φιλοξενήσει ένα μαγνητικό τομογράφο, ειδικά εργαστήρια π.χ. γενετικών ή φαρμακογονιδιωματικών μελετών και γενικά οποιοδήποτε άλλο σύγχρονο μέσο έρευνας που στο εξωτερικό θεωρείται αυτονόητο. Προφανώς αντιλαμβάνομαι ότι επί του παρόντος κάτι τέτοιο έχει τις ίδιες πιθανότητες να συμβεί με τις πιθανότητες που έχει ο ήλιος να βγει από τη δύση, όμως θεωρώ ότι οι νοοτροπίες του φόβου και του «πάλι καλά που μας πληρώνουν» που μας «μαθαίνουν» τα τελευταία χρόνια, θα πρέπει να αρχίσουν να αμφισβητούνται.
Οι άνθρωποι που καταλαμβάνουν τις καρέκλες είναι προφανές ότι είτε δε γνωρίζουν είτε δεν τους ενδιαφέρει για όλα αυτά. Οι υπόλοιποι άνθρωποι που δεν καταλαμβάνουν καρέκλες είναι αυτοί που εντέλει θα πρέπει να κάνουν τη διαφορά. Στρουθοκαμηλισμός, άρνηση, αδράνεια, βόλεμα, ατομικό μικροσυμφέρον πλέον δεν αρκούν. Απαιτούνται πράξεις.
 

Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος & πρώην Ειδικευόμενος Ψυχιατρικής στο ΨΝΑ

Μια εμπειρία ζωής ενός ανθρώπου με σχιζοφρένεια

 

Το να έχει κάποιος σχιζοφρένεια, δε σημαίνει οτι δεν μπορεί να προσεγγίσει μια όσο το δυνατόν πιο φυσιολογική ζωή που να περιέχει γάμο, οικογένεια, εργασία, καριέρα, εξέλιξη.

Χρειάζεται όμως προσπάθεια, αποδοχή τόσο από τον ίδιο όσο και από το στενό και ευρύτερο περιβάλλον και ολοκληρωμένη θεραπευτική αντιμετώπιση.

Σύνδεσμος : Έλιν Σακς: Μια ιστορία ψυχασθένειας — εκ των έσω

Πηγαίνω σε θεραπευτή (άρα και σε ψυχίατρο)

Στην Ελλάδα είναι γνωστό τοις πάσει ότι η πληροφορία ότι κάποιος βλέπει ψυχίατρο είναι αρκετή για να πυροδοτήσει μια σειρά από αρνητικές – ειρωνικές σκέψεις και σχόλια στην πλειοψηφία του κόσμου. Οι τελευταίες έχουν τη ρίζα τους σε διαχρονικές προκαταλήψεις περί της ψυχικής νόσου, δηλαδή το ΣΤΙΓΜΑ. Η αρνητική επίδραση του στίγματος είναι ανυπολόγιστη τόσο για την κοινωνία, όσο και για τους ίδιους τους ψυχικά ασθενείς (ανεξαρτήτως της βαρύτητας της διαταραχής τους).

Η ειρωνεία της υπόθεσης είναι οτι τα τελευταία χρόνια της κρίσης έχει διαδοθεί ευρύτατα η ιδέα-φήμη ότι «όλοι κάποια στιγμή χρειαζόμαστε ψυχίατρο». Η ατάκα αυτή με διάφορες παραλλαγές έχει γίνει καραμέλα στο στόμα πολύ κόσμου, ο οποίος ταυτόχρονα όμως (στην πλειοψηφία του) δε θα κάνει το βήμα, το οποίο με ευκολία ξεστομίζει : όντως να απευθυνθεί σε ψυχίατρο για να αντιμετωπίσει το/τα προβλήματά του. Οι λόγοι γι’αυτό ποικίλλουν και καταραχήν έχουν να κάνουν με την προκατάληψη και τον φόβο για τον ψυχίατρο, την ψυχική νόσο και τα ψυχιατρικά φάρμακα. Το φαινόμενο αυτό είναι τόσο σοκαριστικά ενεργό που υπάρχουν περιπτώσεις με χρόνια και έκδηλα στοιχεία ψυχωτικής συνδρομής, οι οποίες καθυστερούν ανεπίτρεπτα να φτάσουν στον ψυχίατρο και όταν αυτό γίνει εντέλει, το άτομο που νοσεί να είναι διαλυμένο και η θεραπεία του ιδιαίτερα δύσκολη.

Πολλοί άνθρωποι μεταφράζουν μια ψυχιατρική συμπτωματολογία ως «αδυναμία χαρακτήρα» ή ως «ευαισθησία χαρακτήρα». Με αυτό τον τρόπο υποεκτιμούν τη βαρύτητα και τις συνέπειες της σχετικής κατάστασης και όχι μόνο αυτό. Υιοθετούν απρόσκοπτα υποτιμητική και επικριτική στάση απέναντι στο άτομο που πάσχει με αποτέλεσμα να επιδεινώνουν την κατάστασή του! Με άλλα λόγια οι ενοχές, η αίσθηση ανικανότητας και κατωτερότητας, η θλίψη και ο θυμός που βιώνει το άτομο λόγω της εγκληματικά ακατάλληλης αντιμετώπισης από τους οικείους του δυσχεραίνουν το πρόβλημα.

Ακόμη, δε γίνεται να μην αναφερθούν οι μηχανισμοί άμυνας της άρνησης, της απώθησης, της προβολής κ.α. οι οποίοι»κάνουν υπερωρίες» θα λέγαμε στον ψυχισμό του ατόμου. Έτσι κάποιος μπορεί να έχει έντονο και διαρκές άγχος στην καθημερινότητά του, αλλά επειδή έχει μάθει να ζει με αυτό, νομίζει οτι είναι αυτονόητο ή οτι το αντιμετωπίζει χωρίς επιπτώσεις άμεσες ή μακροπρόθεσμες. Οι επιπτώσεις του άγχους έχουν να κάνουν τόσο με την ψυχική οσο και με τη σωματική υγεία. Είτε λοιπόν αρνείται οτι έχει πρόβλημα και θυμώνει μάλιστα όταν δέχεται σχετικές επισημάνσεις, είτε το αναγνωρίζει σε βαθύτερο, υποσυνείδητο ενεδεχομένως επίπεδο, αλλά το απωθεί. Επιπλέον ο πολύς κόσμος νομίζει οτι μπορεί εύκολα από μόνος του να αντιμετωπίσει τα ψυχικά του θέματα, διατηρώντας σημαντικές αυταπάτες για τις προσωπικές του δυνατότητες. Αυτό ισχύει ακόμα και σε περιπτώσεις που η διάρκεια και η ένταση των συμπτωμάτων είναι εμφανώς μεγάλη, πόσο μάλλον σε ηπιότερες περιπτώσεις. Εκείνο επίσης που κάποιοι εύκολα δεν υπολογίζουν είναι οι επιπτώσεις των προβλημάτων τους όχι στους ίδιους πλέον αλλά σε άλλους κοντινούς τους ανθρώπους, όπως για παράδειγμα τα παιδιά τους! Τα παιδιά μεγαλώνουν και χρησιμοποιούν ως βασικό τρόπο μάθησης τη μίμηση και την ταύτιση. Οι πρώτοι που θα ταυτιστούν είναι οι γονείς τους. Όταν οι γονείς τους δυσλειτουργούν είτε π.χ. γιατί πάσχουν από δυσθυμία, ή επειδή λόγω ποικίλλων πεποιθήσεων όπως π.χ. «πρώτα η δουλειά» ή «τώρα θα κουραστώ που είμαι νέος» έχουν φτάσει σε κρίσεις πανικου ή σε έκδηλο γενικευμένο άγχος, τα παιδιά μην έχοντας την ωριμότητα να διαχωρίσουν το φυσιολογικό από το παθολογικό δε θα μείνουν ανεπηρέαστα. Και ύστερα ακολουθούν οι ενοχές..

Τέλος δεν μπορεί να παραγνωριστεί το γεγονός ότι η Ελλάδα όπως και σε άλλα θέματα έτσι και στην στάση απέναντι στην ψυχική υγεία, έχει μείνει αρκετά πίσω από χώρες του εξωτερικού, κυρίως της Ευρώπης και της Αμερικής. Ειδικότερα, τα μεγαλύτερα ποσοστά αδιάγνωστων περιπτώσεων από ψυχίατρο παρατηρούνται στην επαρχία, ενώ στις μεγαλύτερες πολεις όπως η Αθήνα, τα πράγματα φαίνεται οτι «δειλά δειλά» καλυτερεύουν.

Ο πολύς κόσμος συνεχίζει να έχει άγνοια τόσο για τις αιτίες του υπερβολικού του άγχους ή της κατάθλιψής του, όσο και για τις συνέπειές τους. Συχνά τα προβλήματα που έχουν να κάνουν με τις συνθήκες ζωής συσσωρεύονται τόσο που το άτομο αδυνατεί να ανταπεξέλθει :

  • ανατροφή παιδιών,
  • εργασιακές συνθήκες,
  • ενδοοικογενειακά προβλήματα,
  • προβλήματα υγείας προσωπικά ή συγγενικών προσώπων,
  • καθημερινές υποχρεώσεις,
  • οικονομική δυσπραγία κ.α.

Για ποιό λόγο λοιπόν το άτομο συνεχίζει να αρνείται οτι μια βοήθεια θα τη χρειαζόταν εκτός από τα λόγια και στην πράξη?

Παρά την ύπαρξη των προαναφερόμενων λόγων, το ερώτημα αυτό συνεχίζει να επιδέχεται μεγάλης διερεύνησης.

Ο παρακάτω σύνδεσμος είναι ένα ξένο (τι άλλο θα ήταν) website που επιδιώκει να προωθήσει την ιδέα ότι δεν είναι ντροπιαστικό ή αφύσικο να βλέπει κανείς ψυχίατρο ή ψυχολόγο , θεραπευτή γενικώς. Στο website αυτό μπορεί κάποιος να μπει και να γράψει την σύντομη προσωπική του μαρτυρία για τη θεραπεία του. Παραθέτω μια ενδεικτική περίπτωση :

At first, I thought I could cope with my shit all by myself. I did not want to take help, I did not want to show weakness. But as time went by, I saw myself feeling worse and worse. I realized that I was in too deep and could not manage my life on my own. When I finally found a therapist I could easily get on with, my friends and family told me how glad they were for me. They made me feel like I did something important and brave for myself. And it did help me. A lot. I don’t know if I would not have committed suicide if I hadn’t found my therapist.

 Mental health is as important as physical health. You would not let your teeth rot or your broken leg “get better my itself”, would you? Why wouldn’t you go and ask for help if you have depressions or are bipolar then?

– See more at: http://ihaveatherapist.com

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

At first, I thought I could cope with my shit all by myself. I did not want to take help, I did not want to show weakness. But as time went by, I saw myself feeling worse and worse. I realized that I was in too deep and could not manage my life on my own. When I finally found a therapist I could easily get on with, my friends and family told me how glad they were for me. They made me feel like I did something important and brave for myself. And it did help me. A lot. I don’t know if I would not have committed suicide if I hadn’t found my therapist.

Mental health is as important as physical health. You would not let your teeth rot or your broken leg “get better my itself”, would you? Why wouldn’t you go and ask for help if you have depressions or are bipolar then?

– See more at: http://ihaveatherapist.com/#sthash.VeHXGuXD.dpuf

At first, I thought I could cope with my shit all by myself. I did not want to take help, I did not want to show weakness. But as time went by, I saw myself feeling worse and worse. I realized that I was in too deep and could not manage my life on my own. When I finally found a therapist I could easily get on with, my friends and family told me how glad they were for me. They made me feel like I did something important and brave for myself. And it did help me. A lot. I don’t know if I would not have committed suicide if I hadn’t found my therapist.

Mental health is as important as physical health. You would not let your teeth rot or your broken leg “get better my itself”, would you? Why wouldn’t you go and ask for help if you have depressions or are bipolar then?

– See more at: http://ihaveatherapist.com/#sthash.VeHXGuXD.dpuf

Μια μέρα…

One day our descendants will think it incredibleΜια μέρα οι απόγονοί μας θα το βρίσκουν απίστευτο οτι ΔΙΝΑΜΕ ΤΟΣΗ ΠΡΟΣΟΧΗ σε πράγματα όπως η ποσότητα της μελανίνης του δέρματός μας, το σχήμα των ματιών μας ή το γένος μας αντί για τις μοναδικές ιδιότητες του καθενός μας ως πολύπλοκου ανθρώπινου όντος!  Franklin Augustine Thomas δισεκατομμυριούχος εξαίρεση του κανόνα (βλέπε εδώ για βιογραφία).

Σχόλιο : Ελπίζω οι άμεσοι απόγονοι… αλλά μάλλον χλωμό!

Γνωστικές Λειτουργίες & Σχιζοφρένεια

 

Οι γνωστικές λειτουργίες φέρονται εις πέρας από την αλληλεπίδραση διαφόρων περιοχών του εγκεφάλου και είναι :

  • ο λόγος (προφορικός και γραπτός)
  • η μνήμη (με όλες τις υποδιαιρέσεις της, βλέπε εδώ)
  • η προσοχή και η συγκέντρωση
  • η βούληση
  • η αντίληψη

Οι παραπάνω λειτουργίες οδηγούν σε πιο σύνθετες δεξιότητες όπως :

  • η διαμόρφωση σχεδίων
  • η διαμόρφωση προτεραιοτήτων
  • η διατήρηση στόχων
  • η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων
  • η μάθηση από την εμπειρία
  • η κριτική ικανότητα
  • η αφαιρετική ικανότητα
  • η κοινωνική συμπεριφορά
  • η λήψη αποφάσεων
  • η παραγωγή ιδεών-δημιουργικότητα

Στη σχιζοφρένεια, αλλά και γενικά στην ευρύτερη κατηγορία των ψυχωτικών διαταραχών, εντοπίζονται σε σημαντικό ποσοστό ελλείμματα στις παραπάνω γνωστικές λειτουργίες.Τα ελλείμματα αυτά είναι δυνατόν να ξεκινούν:

  • ·        ΠΡΙΝ την εμφάνιση της ψυχωτικής συνδρομής αποτελώντας επιβαρυντικό παράγοντα για την εκδήλωσή της,
  • ·        κατά τη διάρκεια της οξείας φάσης,
  • ·        αλλά και στη λεγόμενη υπολλειμματική φάση της νόσου που συνήθως έπεται μήνες εώς χρόνια μετά την αντιμετώπιση της οξείας ψυχωτικής συνδρομής .

Στην πρώτη περίπτωση μιλάμε για το πρόδρομο στάδιο της ψύχωσης το οποίο εγκαθίσταται σταδιακά σε νεαρή ή εφηβική ηλικία, μέρος του οποίου αποτελούν δυσχέρειες σε ορισμένες από τις γνωστικές λειτουργίες. Το αποτέλεσμα είναι εμφανείς ή λιγότερο εμφανείς αλλαγές στη συμπεριφορά του ασθενούς.Οι αλλαγές μπορεί να αφορούν κοινωνική απόσυρση, απώλεια ενδιαφέροντος για σχολείο/εργασία, μείωση σχολικής/εργασιακής  απόδοσης, έναρξη παράξενης συμπεριφοράς.

Η έγκαιρη αναγνώριση τέτοιων αλλαγών από το οικογενειακό περιβάλλον είναι ΥΨΙΣΤΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ, καθώς όσο νωρίτερα ξεκινήσει η θεραπεία, η οποία στο πρόδρομο στάδιο δε θα είναι απαραίτητα φαρμακευτική ή μόνο φαρμακευτική, αλλά και ψυχοθεραπευτική και εργοθεραπευτική, τόσο καλύτερη είναι η πρόγνωση της ψυχωτικής διαταραχής. Βέβαια στην πράξη υφίσταται ένα ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΕΜΠΟΔΙΟ: το ΣΤΙΓΜΑ (βλέπε εδώ & εδώ). Λόγω του στίγματος συχνά σημειώνεται τέτοια χρονική καθυστέρηση στην αναζήτηση εξειδικευμένης βοήθειας που η ψύχωση καθίσταται πλέον ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστεί (βλέπε εδώ).

Οι σχιζοφρενείς έχουν χαμηλές επιδόσεις σε νευροψυχολογικά τεστ που μετρούν τη μνήμη εργασίας, τη σημασιολογική μνήμη, τη λεκτική και οπτική μάθηση και μνήμη, την προσοχή και συγκέντρωση, την οπτική αντίληψη αλλά και πιο σύνθετες δεξιότητες όπως η αφαιρετική ικανότητα, την επίλυση προβλημάτων, την εκτελεστική ικανότητα, τη στοχοκατευθυνόμενη συμπεριφορά κ.α. Σε ένα ποσοστό εντοπίζονται ανάλογες επιδόσεις σε συγγενείς ασθενών, γεγονός με σημασία στη διερεύνηση της κληρονομικότητας της νόσου (βλέπε εδώ). Τα γνωστικά ελλείμματα αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία συμπτωμάτων της σχιζοφρένειας και συσχετίζονται σε κάποιο βαθμό με τα λεγόμενα αρνητικά συμπτώματα.

Οι γνωστικές δυσλειτουργίες νευροανατομικά αφορούν κυρίως την προμετωπιαία,προκινητική και κροταφική υποδιαίρεση του εγκεφάλου. Πιο συγκεκριμένα έχουν ανευρεθεί οι εξής αλλοιώσεις :

•             Φλοιώδης ατροφία

•             Μειωμένη συμμετρία σε διάφορες εγκεφαλικές περιοχές, όπως ο μετωπιαίος και ο κροταφικός λοβός.

•             Ατροφία σκώληκα παρεγκεφαλίδας

•             Κοιλίες: Διάταση πλάγιων κοιλιών εγκεφάλου κατά ~25%

•             Μεταιχμιακό σύστημα: ατροφία ιππόκαμπου και άλλων κροταφικών δομών κατά ~25%. Επιπλέον, ο ιππόκαμπος εμφανίζει δυσλειτουργία και αποδιοργάνωση της αρχιτεκτονικής των νευρώνων του. Το μέγεθος της ατροφίας σχετίζεται με τη βαρύτητα της νόσου.

•             Θάλαμος: μείωση μεγέθους και απώλεια νευρώνων σε ορισμένους πυρήνες

Οι αλλοιώσεις ανευρίσκονται συνήθως εξ αρχής στους ασθενείς, και δεν είναι σαφές αν επιδεινώνονται με την πάροδο της νόσου. Επιπλέον ανευρίσκονται και σε υγιείς συγγενείς τους, καθώς και σε άτομα υψηλού κινδύνου. Πιθανότατα αποτελούν τα αποτυπώματα της γενετικής προδιάθεσης και οφείλονται μάλλον στη διαταραχή νευρωνικής δικτύωσης του υπό ωρίμανση εγκεφάλου.

Η βελτίωση των γνωστικών λειτουργιών στη σχιζοφρένεια αποτελεί επίκεντρο της ψυχιατρικής έρευνας και πρακτικής τα τελευταία χρόνια. Ίσως αποτελεί κομβικό σημείο στη θεραπεία της σχιζοφρένειας, καθώς στοχεύει στην ανόρθωση της χαμηλής λειτουργικότητα των ασθενών σε σημαντικούς τομείς : κοινωνική ζωή, εργασία, οικογένεια. Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν έχει αποδειχθεί βελτίωση στις γνωστικές λειτουργίες με την αντιψυχωτική φαρμακευτική αγωγή.Έτσι η εστίαση μεταπίπτει σε γνωσιακές-συμπεριφορικές μεθόδους όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και η γνωσιακή αναδόμηση και ψυχοκοινωνικές και εργοθεραπευτικές παρεμβάσεις. Εν πάσει περιπτώσει η έρευνα στο συγκεκριμένο πεδίο είναι διαρκώς εξελισσόμενη.

Σπύρος Καλημέρης

 schizo cognition

Ανεργία & ψυχική υγεία

ανεργια

Η σχέση ανεργίας & ψυχικής υγείας είναι διττή :

1. Από τη μία η μακροπρόθεσμη ανεργία μπορεί να έχει ψυχικές επιπτώσεις που να εκδηλώνονται ως κλινικά σημαντικές διαταραχές

2. και από την άλλη οι ψυχικές διαταραχές μπορεί να έχουν ως συνέπεια την ανεργία. Αυτό μπορεί να συμβαίνει με δύο τρόπους. Αφενώς μέσω της μείωσης της λειτουργικότητας του ατόμου και αφετέρου λόγω του στίγματος.

 Για να κατανοήσουμε την πρώτη περίπτωση θα ήταν βοηθητικό να φανταστούμε τον εαυτό μας στη θέση ενός άνεργου.Το μεγαλύτερο ποσοστό των ανέργων σίγουρα θα βρίσκεται σε μια διαρκή αναζήτηση ευκαιριών εργασίας, κάτι που από μόνο του προκαλεί άγχος και μάλιστα αυξανόμενο όσο η αναζήτηση αποβαίνει άκαρπη. Παράλληλα ο άνεργος αντιμετωπίζει (συνήθως) οικονομικό πρόβλημα διαβίωσης. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να δυσκολεύεται ακόμα και να εζυπηρετήσει βασικές ανάγκες όπως το φαγητό. Ενδέχεται να υπάρχει οικονομική εξάρτηση από τους γονείς του, κάτι αρκετά συχνό όπως είναι διαμορφωμένη η ελληνική οικογένεια σήμερα. Η αδυναμία του να τα βγάλει πέρα μόνος του είναι διαρκής στρεσσογόνος παράγοντας και χτύπημα στην αυτοπεποίθησή του. Ο άνεργος έχει την πεποίθηση ότι όσο δεν εργάζεται,δεν έχει την επιλογή να ξεκινήσει δική του οικογένεια.

 Η παρατεταμένη ανεργία ενδέχεται να προκαλέσει μείωση της ενεργητικότητας, των κινήτρων, των ενδιαφερόντων, της κοινωνικότητας και ουσιαστικά να οδηγήσει σε μια καταθλιπτική ή δυσθυμική διαταραχή. Ο άνεργος δεν απολαμβάνει ίσως το κυριότερο όφελος της εργασίας: την παραγωγή και συνεισφορά έργου σε συνδυασμό με μια αίσθηση προσωπικής αξίας και την ανάπτυξη της δημιουργικότητάς του. Η επίπτωση αυτή ελαττώνει ακόμη περισσότερο τις πιθανότητες εξεύρεσης εργασίας, καθώς επεισέρχεται πλέον ο παράγοντας της έλλειψης ζήτησης αυτής εκτός από την έλλειψη προσφοράς. Η πιθανότητα για έναν άνεργο να αναζητήσει παράνομους τρόπους άντλησης εσόδων είναι πολύ μεγαλύτερη, καθώς έχει νιώσει την απελπισία και το αδιέξοδο. Επίσης πολύ μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα για έναν άνεργο να αναζητήσει νόημα και ικανοποίηση στο φαύλο δρόμο της χρήσης ναρκωτικών ουσιών και αλκοόλ. Η ξαφνική απώλεια της εργασίας μπορεί να οδηγήσει στη διάλυση μιας οικογένειας (διαζύγιο). Η απότομη επιδείνωση των συνθηκών ζωής ενός ατόμου, που ενδέχεται να προκαλέσει η απώλεια της εργασίας, αποτελεί παράγοντα κινδύνου για αυτοκτονική συμπεριφορά (αυτοκτονία ή απόπειρα), ειδικά εάν χαρακτηρίζεται από παρορμητική συμπεριφορά ή/ και μειωμένες αντοχές στο στρες.

 Εξετάζοντας τη δεύτερη περίπτωση πρέπει να πούμε ότι μια ψυχική διαταραχή ενδέχεται να περιορίσει την εργασιακή λειτουργικότητα του ατόμου συνήθως ανάλογα με τη βαρύτητά της. Παρ’ ολ’ αυτά κάποια στιγμή η πλειοψηφία των ασθενών μέσω μιας πολυεπίπεδης θεραπείας θα παρουσιάζει ικανότητα για εργασία. Μάλιστα η εργασιακή απασχόληση των ψυχικά ασθενών αποτελεί παράγοντα σταθεροποίησης και βελτίωσης της ποιότητας της ζωής τους. Ακούγεται ως φυσικό επακόλουθο σε μια κοινωνία που τα ποσοστά ανεργίας ειδικά στους νέους έχουν «πιάσει ταβάνι», να μην μπορεί να βρει δουλειά κάποιος με ιστορικό ψυχικής διαταραχής. Γιατί όμως? Λόγω του στίγματος. Η προκατάληψη και η εργασιακή απόρριψη που βιώνουν οι ψυχικά ασθενείς είναι διαχρονικό και όχι πρόσφατο λόγω της κρίσης φαινόμενο και συμβάλλει αρνητικά στην ομαλή διαβίωσή τους, ενώ αποτελεί παράγοντα υποτροπής της νόσου.

 Τα παραπάνω στοιχεία επιβεβαιώνονται από έρευνες σε παγκόσμιο επίπεδο. Η αλληλεπίδραση ανεργίας και ψυχικής υγείας είναι διαρκής δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο, η διέξοδος από τον οποίο δεν πρέπει να θεωρείται εύκολη. Αποτελεί κοινοτυπία να τονιστεί η ισχυρή ανάγκη καταπολέμησης της ανεργίας. Ίσως όμως δεν είναι και τόσο κοινότυπο να επισημανθεί ότι μια αλλαγή της νοοτροπίας που κυριάρχησε στον ελληνικό πληθυσμό τις τελευταίες δεκαετίες θα μπορούσε, είτε βραχυπρόθεσμα είτε μακροπρόθεσμα, να επιφέρει θετικά αποτελέσματα τόσο στον τομέα της ανεργίας όσο και σε άλλους πολύπαθους κοινωνικούς τομείς.

 

 

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις ψυχωτικές, συναισθηματικές (διπολική διαταραχήκατάθλιψη) και αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Τα ποσοστά ψυχοπαθολογίας στην Ελλάδα

Πολύ σημαντική έρευνα. Τα πραγματικά ποσοστά των ψυχιατρικών διαταραχών στον πληθυσμό κατά την ταπεινή μου άποψη είναι πολύ μεγαλύτερα. Αφενώς γιατί το 46% των ερωτηθεντων ΔΕΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕ! Το γεγονός αυτό αξιολογείται με πολλούς τρόπους. Για μένα επιβεβαιώνει για ακόμη μια φορά την επίδραση του στίγματος και της άγνοιας γύρω από την ψυχική υγεία. Επίσης μου είναι σαφές οτι ένας λόγος που κάποιοι επέλεξαν να μην απαντήσουν είναι η ντροπή και η φοβία να μην «μαθευτεί» οτι οι ίδιοι έχουν κάποιο πρόβλημα. Φοβία αβάσιμη βέβαια καθώς οι έρευνες αυτές δεν είναι ονομαστικές. Αφετέρου στην έρευνα δε μετρήθηκαν τα ποσοστά βαρύτερων διαταραχών όπως η σχιζοφρένεια και η διπολική διαταραχή. Κατά τα άλλα επιβεβαιώθηκε η μεγαλύτερη συχνότητα των διαταραχών που μετρήθηκαν σε γυναίκες και μεγάλες ηλικίες. Ακόμη τα ποσοστά συννοσηρότητας από 1+1 εώς 1+3 διαταραχές είναι υψηλά. Για περισσότερες πληροφορίες «χτυπήστε» τον παρακάτω σύνδεσμο, ενώ για όποιον ενδιαφέρεται υπάρχει και ολόκληρη η έρευνα στην αγγλική γλώσσα σε pdf.

Τα ποσοστά ψυχοπαθολογίας στην Ελλάδα | Ψυχολογείν.

 

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις ψυχωτικές, συναισθηματικές (διπολική διαταραχήκατάθλιψη) και αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Αντιμετωπίζεται η ψύχωση του παιδιού μου γιατρέ?

brain mechanism

Ένα πολύ συχνό ερώτημα το οποίο ανακύπτει κυρίως στις πρώτες επαφές με τις ψυχιατρικές υπηρεσίες και όταν έχει ήδη εκδηλωθεί το πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο. Οι γονείς του ασθενούς σοβαρά θορυβημένοι από την ένταση της συμπτωματολογίας, συνήθως υπό το κράτος στιγματιστικών αντιλήψεων, έχουν χάσει το έδαφος κάτω από τα πόδια τους και ψάχνουν να βρούν σανίδα σωτηρίας να κρατηθούν.

Ας φανταστούμε το εξής υποθετικό, αλλά κατασκευασμένο από πραγματικές συνηθισμένες (για τον ψυχίατρο) συνθήκες παράδειγμα: 20χρονος ασθενής προσέρχεται στο χώρο των επειγόντων ψυχιατρικών περιστατικών ενός νοσοκομείου, συνοδεία των γονέων του για εξέταση. Ο νεαρός βρίσκεται σε ψυχοκινητική ανησυχία και εκφράζει με δραματικό τρόπο παραλήρημα δίωξης, δηλαδή ότι έχει καταλάβει μια συνωμοσία στο κοντινό του περιβάλλον με στόχο να του κάνουν κακό. Ο λόγος του ανά διαστήματα χάνει τον ειρμό του, χωρίς ο ίδιος να το καταλαβαίνει. Τον τελευταίο μήνα έχει χάσει τον ύπνο του κυριευμένος από τις ομολογουμένως ιδιαίτερα στρεσσογόνες αυτές ιδέες και διαρκώς παρερμηνεύοντας διάφορα τυχαία περιστατικά ως ενδεικτικά του γεγονότος ο,τι παρακολουθείται και ελέγχεται. Έχει μειώσει την πρόσληψη τροφής, έχει χάσει βάρος και ενίοτε εξαφανίζεται για ώρες από το σπίτι χωρίς να ξέρουν οι δικοί του που πηγαίνει. Η έναρξη της κατάστασης αυτής εντοπίζεται πριν περίπου 2 χρόνια με το τέλος του σχολείου και ήταν σταδιακά επιδεινούμενη. Βέβαια ο ασθενής από μικρότερη ηλικία ήταν γενικώς εσωστρεφής, απομονωμένος, με ελάχιστες κοινωνικές επαφές, περνούσε το μέγιστο του χρόνου του κλεισμένος στο δωμάτιό του ακούγοντας μουσική, διαβάζοντας βιβλία και περιοδικά και ψάχνοντας στο ίντερνετ ή παίζοντας ηλεκτρονικά παιχνίδια. Οι γονείς του όπως αναφέρουν ποτέ πλην του τελευταίου χρονικού διαστήματος δε σκέφτηκαν ότι κάτι δεν πάει καλά.Είναι έντονα στρεσαρισμένοι και στη ροή του λόγου τους συχνά πυκνά περιλαμβάνεται η φοβία να μη μάθει η γειτονιά για το πρόβλημα, αν και μάλλον δεν το έχουν αποφύγει τελικά. Έχουν ρωτήσει διάφορους συγγενείς και φίλους να μάθουν πληροφορίες για την άσχημη κατάσταση του γιου τους και φοβούνται έντονα για την εξέλιξή του, αλλά και για τι θα του κάνει η φαρμακευτική αγωγή. Έτσι λοιπόν αφού γίνει η εκτίμηση και εν τέλει η εισαγωγή για νοσηλεία του ασθενούς, ακολουθεί η ενημέρωση των γονέων από τον ψυχίατρο.

Ισχύουν οι παρακάτω αρχές :

Όσο πιο νωρίς αντιμετωπιστεί η ψυχωτική διεργασία τόσο ευνοικότερη είναι η πρόγνωση της μελλοντικής πορείας.

Η σωστή αντιμετώπιση του πρώτου ψυχωτικού επεισοδίου είναι κομβικής σημασίας και περιλαμβάνει την ύφεση των οξέων παραγωγικών συμπτωμάτων με τη βέλτιστη φαρμακευτική αγωγή.

Η φαρμακευτική αγωγή είναι άκρως απαραίτητη.

Η φ.αγωγή μπορεί να έχει κάποιες ανεπιθύμητες ενέργειες (ΑΕ). Σε πρώτη φάση εκτιμάται από τον ψυχίατρο η έκτασή τους και στη συνέχεια γίνονται ενέργειες για την άρση τους. Στη ζυγαριά τι έχει προτεραιότητα η αντιμετώπιση της ψύχωσης ή η εξαφάνιση των ΑΕ, η απάντηση είναι το πρώτο.

Αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά το πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο η πρόγνωση γίνεται χειρότερη, καθώς η ύπαρξη υποτροπών γίνεται πιθανότερη. Η ύπαρξη 2ου , 3ου και ούτω καθεξής ψυχωτικού επεισοδίου αρχίζει και αφήνει γνωσιακά και λειτουργικά υπολείμματα στον ασθενή, δηλαδή υποσκάπτει λειτουργίες όπως η προσοχή,η συγκέντρωση και η μνήμη εργασίας (βραχύχρονη) που σε συνδυασμό με τη διαταραχή της σκέψης του (παραλήρημα) και της αντίληψής του (ψευδαισθήσεις) καθιστούν την αντιμετώπιση των υποτροπών αυτών όλο και δυσκολότερη, ατελέστερη και χρονικά διαρκέστερη. Επίσης πρέπει να σημειωθεί ότι σε αρκετές περιπτώσεις ψύχωσης οι λειτουργίες αυτές ήδη έχουν καταστεί προβληματικές στην προνοσηρή και πρόδρομη περίοδο (στο παράδειγμά μας σχολική περίοδος και ηλικία 18-20 ετών αντίστοιχα).

Σε ένα ποσοστό των ψυχωτικών επεισοδίων ο ασθενής είναι επιθετικός λεκτικά και σωματικά κατά οικογενειακών προσώπων ή και άλλων. Επιπλέον είναι πιθανό να προξενήσει βλάβη στον ίδιο του τον εαυτό είτε λόγω αυτοκτονικής συμπεριφοράς είτε επειδή έχει απωλέσει την ικανότητα να κρίνει το συμφέρον της υγείας του (π.χ. έχει σταματήσει να τρώει). Πιο συχνά ένας τέτοιος ασθενής δεν θα αποδέχεται να εξεταστεί από ψυχίατρο ή να λάβει φ.αγωγή στο σπίτι, καθώς δεν υφίσταται εναισθησία της νόσου, δηλαδή η επίγνωση ότι έχει κάποιο πρόβλημα που χρήζει ιατρικής αντιμετώπισης. Σε αυτές τις βαρύτερες περιπτώσεις που περιλαμβάνουν κάποιο ή κάποια από τα παραπάνω στοιχεία, είναι πιθανό ότι θα χρειαστεί η λεγόμενη αναγκαστική νοσηλεία του ασθενούς. Τίθεται σε κίνηση η διαδικασία της εισαγγελικής εντολής, η οποία προβλέπεται από το νόμο και ο ασθενής ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΛΟ ΤΟΥ μεταφέρεται σε ψυχιατρική κλινική όπου και ξεκινάει η θεραπεία του.

Εφόσον το οξύ ψυχωτικό επεισόδιο αντιμετωπιστεί, είναι απολύτως αναγκαία η μετανοσοκομειακή τακτική παρακολούθηση του ασθενή από ψυχίατρο για τουλάχιστον 2 έτη. Ο ψυχίατρος θα εκτιμά την ομαλή πορεία του ή όχι, θα ρυθμίζει τα φάρμακα και θα αξιολογεί πιθανά σημάδια υποτροπής, ένα κλασικό εκ των οποίων είναι η άνευ ιατρικής οδηγίας διακοπή των φαρμάκων. Όπου χρειάζεται θα πρέπει ο ψυχίατρος ή κάποιος συνεργάτης συναφούς ειδικότητας να παρεμβαίνει ψυχοκοινωνικά ώστε να διορθώνει ψυχοπιεστικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες (όσο αυτό είναι εφικτό). Πολύ σημαντική κρίνεται η ψυχοεκπαίδευση τόσο του ίδιου του ασθενούς, όσο και του στενού του περιβάλλοντος (βλέπε και εδώ). Το οικογενειακό περιβάλλον θα πρέπει να συνεργάζεται με τους ειδικούς και να μη βάζει εμπόδια στη θεραπεία λόγω των διαφόρων φοβικών και στιγματιστικών αντιλήψεων που μπορεί να υπάρχουν. Για παράδειγμα το θέμα των φαρμάκων θα πρέπει να είναι αποκλειστική αρμοδιότητα του ψυχιάτρου, το ίδιο και το πότε και πώς θα διακοπούν αυτά. Στα πλαίσια της ψυχοεκπαίδευσης είναι χρήσιμο να ενημερώνονται σε κάποιο βαθμό οι συγγενείς για ζητήματα που αφορούν τα φάρμακα και να διαλύονται οι όποιες αβάσιμες πεποιθήσεις σχετικά.

Ένα θέμα που συχνά απαιτεί διευκρίνιση είναι το θέμα του χρόνου στην αντιμετώπιση της ψύχωσης. Καταρχήν για κάθε ασθενή το διάστημα που θα χρειαστεί η θεραπεία του, η νοσηλεία του, η λήψη των φαρμάκων κ.α. είναι σχετικό. Παρ’ολ’αυτά συνήθως η αντιμετώπιση του πρώτου οξέως επεισοδίου θα γίνει μέσα σε 15-20 μέρες, εκτός και αν υπάρχουν ειδικοί παράγοντες όπως ας πούμε η επαφή με ψυχίατρο πολλά χρόνια μετά την έναρξη της ψύχωσης (και όμως υπάρχουν και αυτά!). Αν όλες οι παραπάνω αρχές εφαρμοστούν σε ικανοποιητικό βαθμό, υπάρχει η περίπτωση μέσα σε 2 χρόνια ο ασθενής να βρίσκεται σε καλή ψυχική και λειτουργική κατάσταση ώστε να μπορεί να διακόψει σταδιακά τα φάρμακα και πάντα υπό την επίβλεψη του θεράποντα. Ακόμα κι έτσι θα πρέπει να υπάρχει μια περιοδική πιο αραιή επαφή μαζί του στη συνέχεια, για να καλύπτεται το ενδεχόμενο υποτροπής. Αν μέσα στα επόμενα 5 χρόνια δεν υπάρξει υποτροπή , αυτό θεωρείται πολύ σημαντικό. Η επίδραση ψυχοπιεστικών παραγόντων θα πρέπει πάντοτε να λαμβάνεται πολύ σοβαρότερα υπ’όψιν σε αυτούς τους ασθενείς.

Το πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο συνήθως παραπέμπει διαγνωστικά στο φάσμα των ψυχώσεων όπως η σχιζοφρένεια, η σχιζοσυναισθηματική, η παραληρητική διαταραχή. Στην αρχή, η ονομασία της διαταραχής είναι κάτι που θορυβεί ιδιαίτερα κάποιους γονείς. Κάποιοι πέφτουν από τα σύννεφα, κάποιοι το είχαν ήδη υποψιαστεί, κάποιοι δεν ήθελαν να το πιστέψουν μέχρι να το ξεστομίσει ο ψυχίατρος. Σε κάποιες λιγότερες περιπτώσεις το επεισόδιο είναι μανιακό. Εδώ συνήθως υπάρχουν ομοιότητες με το ψυχωτικό, που ακόμη και στο μάτι του ειδικού δεν είναι πάντα εύκολο να διαφοροδιαγνωστεί. Το αρχικό διάστημα της θεραπείας σε συνδυασμό με την ολοκλήρωση του ιστορικού συνεισφέρει στο ξεκαθάρισμα της διάγνωσης. Αν το επεισόδιο είναι μανιακό η διάγνωση είναι η διπολική διαταραχή με συνήθως καλύτερη πρόγνωση από μια καθαρή ψύχωση. Και πάλι όμως αυτό είναι σχετικό και η περίπτωση κάθε ασθενούς εξατομικεύεται. Μια ειδική περίπτωση είναι το επεισόδιο να επήλθε στο πλαίσιο χρήσης ουσιών. Η περίπτωση αυτή είναι πιο περίπλοκη καθώς θα πρέπει να συμπεριληφθεί στη μακροπρόθεσμη θεραπεία και η απεξάρτηση.

Έχοντας υπ’όψιν όλα τα παραπάνω, η απάντηση στην ερώτηση του τίτλου δεν είναι εύκολη. Εάν εφαρμοστούν, η απάντηση είναι καταφατική. Στη ρεαλιστική πραγματικότητα όμως τα πράγματα δε γίνονται πάντοτε όπως θα τα θέλαμε. Η ευθύνη της οικογένειας σε αυτό είναι συνήθως το καίριο σημείο. Οι προκαταλήψεις, αλλά και τα ψυχικά φορτία των στενών συγγενών μπαίνουν εμπόδιο στη σωστή αντιμετώπιση της ψύχωσης. Και μιλάμε για ψυχικά φορτία όχι καινούρια, αλλά σε αρκετές των περιπτώσεων χρόνια. Ψυχικά φορτία που σε συνδυασμό και με άλλους παράγοντες ενδεχομένως να έχουν συμβάλλει στην εκδήλωση της ψυχωτικής διαταραχής.. Ψυχικά φορτία που συνεχίζουν ενίοτε και συμβάλλουν στη διαιώνιση της κατάστασης. Ψυχικά φορτία που έχουν την ιδιότητα να κάνουν το γονέα να μεταθέτει συνεχώς τις ευθύνες σε παράγοντες όπως οι ειδικοί, τα φάρμακα, το έτερον ήμισυ, οι φίλοι κ.α. Και πάλι θα πρέπει να τονίσω για να μην παρεξηγηθώ ότι αυτό ΔΕ συμβαίνει σε όλες τις περιπτώσεις, αλλά σε κάποιες. Επίσης θα πρέπει να τονιστεί ότι ακόμη και η ύπαρξη πολλών παραγόντων αρνητικής πρόγνωσης (βλέπε παρακάτω) δε προυποθέτει ότι σίγουρα το παιχνίδι είναι χαμένο. Εν πάσει περιπτώσει η συνεχής πρόοδος των νευροεπιστημών, η αύξηση της ενημέρωσης περί των ψυχικών διαταραχών και η αργή αλλά υπαρκτή καταπολέμηση του στίγματος στις μέρες μας αποτελούν ελπιδοφόρους παράγοντες για το μέλλον. Παρακάτω ακολουθεί μια σχηματική περίληψη των παραγόντων που δυνητικά μπορούν να επηρεάσουν την πορεία μιας ψύχωσης.

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη φαρμακευτική αντιμετώπιση της διαταραχής σε συνδυασμό με στοχευμένες ψυχοθεραπευτικές και ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις τόσο στον/στην ασθενή όσο και στο στενό, αλλά και ευρύτερο περιβάλλον του/της. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στο πεδίο των ψυχωτικών διαταραχών και της σχιζοφρένειας αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή. Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.
 Προγνωστικοί παράγοντες Καλοί Κακοί
φύλο
Οικογενειακό ιστορικό συναισθηματικές διαταραχές σχιζοφρένεια
Οικογενειακή κατάσταση Έγγαμος άγαμος, διαζευγμένος, χήρος
Δίκτυο υποστήριξης Καλό ανεπαρκές
Προνοσηρή προσωπικότητα και λειτουργικότητα Καλή κακή
Έναρξη Όψιμη πρώιμη
Εγκατάσταση συμπτωμάτων Οξεία ύπουλη (σταδιακή και χωρίς εμφανή σημάδια)
Προηγήθηκαν εκλυτικοί παράγοντες; Ναι όχι
Συμπτώματα Θετικά (παραλήρημα, ψευδαισθήσεις) αρνητικά (απάθεια, αβουλία, συναισθηματική άμβλυνση,μειωμένη αυτοφροντίδα)γνωσιακά ελλείμματα
Συμπτώματα διαταραχής διάθεσης έκδηλα, καταθλιπτικά όχι έκδηλα. Αποσυρμένη, αυτιστική συμπεριφορά
Λοιποί παράγοντες ιστορικό περιγεννητικής κάκωσης
απουσία ύφεσης μέσα σε 3 χρόνια
πολλές υποτροπές
ιστορικό επιθετικότηταςνευρολογικά σημεία

Ενσυναίσθηση

χέρια

Μια από τις κυριότερες αρνητικές πεποιθήσεις της πλειοψηφίας των ψυχικά ασθενών είναι ότι οι γύρω τους άνθρωποι, κοντινοί ή μη, δεν τους καταλαβαίνουν. Τα συμπτώματα που βιώνουν μπορούν να γίνουν τόσο ανυπόφορα και με τόση διάρκεια στο χρόνο, που όση συμπαράσταση και να επιδιώκει να δείξει η οικογένεια ή οι φίλοι, δεν μπορεί να είναι αρκετή. Βέβαια είναι και πολύ συχνό το φαινόμενο οι άνθρωποι αυτοί όχι μόνο να μην λαμβάνουν κάποιού είδους συμπαράσταση, αλλά πολύ χειρότερες αντιδράσεις… Ανεξάρτητα όμως από αυτό, η απουσία κατανόησης και συμπαράστασης είναι κάτι που μπορεί να συμβαίνει στις σχέσεις πολλών ανθρώπων χωρίς απαραίτητα να αντιμετωπίζουν ψυχικά προβλήματα. Παρατηρείται αυτό όλο και περισσότερο στις μέρες μας στις σχέσεις μεταξύ των δύο φύλων (π.χ. αύξηση των διαζυγίων), στις εργασιακές σχέσεις (π.χ. εργαζόμενοι και προϊστάμενοι), σε ένα διάχυτο κλίμα ατομισμού, αδιαφορίας και «ο στόχος αγιάζει τα μέσα» που διέπει τη νοοτροπία όλο και περισσότερων συνανθρώπων μας και σε πολλά παραδείγματα ακόμη. Με αυτά ως δεδομένα πόσο δύσκολο ακούγεται να μπορέσει κάποιος να συνειδητοποιήσει στην ολότητά του τον πόνο του ψυχικά ασθενούς.

Ο αγχώδης συνήθως γίνεται στόχος ειρωνίας ή του θυμού των γύρω του με αφορμή την τάση του να γκρινιάζει, να μεγαλοποιεί και να υπεραπασχολείται με διάφορα μικρής ενδεχομένως σημασίας ζητήματα. Ο καταθλιπτικός ούτε επιθυμεί, ούτε όμως και θα τον αναζητήσουν εύκολα για κοινωνικές σχέσεις. Και ο σχιζοφρενής…Η απομόνωση και ο στιγματισμός που βιώνουν αυτοί οι άνθρωποι στην πλειοψηφία τους είναι  εφιάλτης. Η επίδραση μιας παραληρητικής ιδέας ότι για παράδειγμα ο ασθενής είναι 24 ώρες το 24ωρο υπό παρακολούθηση από άγνωστες δυνάμεις που θέλουν το κακό του είναι καταλυτική. Η επίδραση μιας ακουστικής ψευδαίσθησης, μιας «φωνής» που κατηγορεί ασταμάτητα τον ασθενή για «τις αμαρτίες του» είναι κάτι το αδιανόητο. Η επίδραση μιας ερμηνείας όλων των ερεθισμάτων ως μάταια και μαύρα δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο που διαβρώνει τη ζωή του καταθλιπτικού. Η επίδραση μιας συνεχούς ανησυχίας για καθετί μέσα στην καθημερινότητα μπορεί να κάνει τον αγχώδη ένα ψυχικό ράκος. Οι παραπάνω συνέπειες κάποιων ψυχικών διαταραχών αναφέρονται ενδεικτικά και μόνο, καθώς η αναφορά στο  σύνολό τους χρειάζεται πιθανότατα τόμους ολόκληρους…

Ενσυναίσθηση (empathy) είναι η ικανότητα του θεραπευτή να βιώσει νοητικά και συναισθηματικά τα πράγματα από τη σκοπιά του ασθενή σα να ήταν αυτός, διατηρώντας όμως ταυτόχρονα τη δική του θέση ως θεραπευτής, επιστήμονας που κάνει ό,τι πρέπει για το καλό του ασθενή του. Μέσω της ενσυναίσθησης ο ψυχίατρος, ο ιατρός γενικά ή ο ψυχολόγος πλησιάζει, αν δεν φτάνει κιόλας, το στόχο του να κατανοήσει το βαρύ ψυχικό φορτίο του ασθενούς, να εναρμονιστεί με τους τρόπους επικοινωνίας του, να κερδίσει την εμπιστοσύνη του, να μεταβιβάσει στον ασθενή την αίσθηση ότι δεν είναι μόνος του, ότι κάποιος νοιάζεται να τον βγάλει από το αδιέξοδο. Αυτά τα στοιχεία συμβάλλουν ιδιαίτερα σε καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα. Βέβαια η ιδιότητα της ενσυναίσθησης δε συναντάται συχνά και δεν είναι εύκολο να αποκτηθεί σήμερα.

Ξεφεύγοντας από τα πιο στενά όρια της σχέσης θεραπευτή – θεραπευόμενου, η έννοια της ενσυναίσθησης θα μπορούσε να επεκταθεί και στις σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους. Θα μπορούσε να είναι το στοιχείο-κλεδί που θα βάλει ένα φρένο στον αχαλίνωτο συμφεροντολογισμό και ωχαδερφισμό της εποχής μας. Άλλωστε δε μας βοήθησαν και πολύ αυτά, έτσι δεν αποδεικνύουν τα γεγονότα?!

 

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ψυχίατρος & Ψυχοθεραπευτής. Είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Στο ιατρείο του στην Αθήνα ο ψυχίατρος Σπύρος Καλημέρης σας παρέχει την πιο σύγχρονη ψυχοθεραπευτική και φαρμακευτική αντιμετώπιση του συνόλου των ψυχικών διαταραχών. Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στις ψυχωτικές, συναισθηματικές (διπολική διαταραχήκατάθλιψη) και αγχώδεις διαταραχές αποτελεί το βασικό ατού της δουλειάς του. Η επιστράτευση νέων διαγνωστικών εξετάσεων που συνεισφέρουν στην επιλογή καταλληλότερης αγωγής, είναι άλλο ένα πλεονέκτημα στην υπηρεσία του ασθενή.

Επίκεντρο της προσέγγισής του είναι η ποιότητα ζωής του ασθενή, με τον οποίο θα ασχοληθεί σοβαρά, υπεύθυνα και όσο χρόνο χρειάζεται για να του δώσει τη βοήθεια που χρειάζεται. Η διακριτικότητα, η ειλικρίνεια, η συναισθηματική κατανόηση θα είναι βασικά χαρακτηριστικά της θεραπευτικής σχέσης μαζί του.

Η μητέρα μου,η ψυχική νόσος κι εγω..!

Πρόκειται για μια νέα γυναίκα η οποία μεγάλωσε με μητέρα που πάσχει από χρόνια ψυχική διαταραχή. Δημοσιοποιεί μια σύντομη και μεστή τοποθέτηση με απλά, αλλά σημαντικά μηνύματα στον ιστόχωρο «Time to Change» αφιερωμένο στην καταπολέμηση του στίγματος των ψυχικών διαταραχών στην Αγγλία. Τα βασικά συμπεράσματα από την «εξομολόγησή» της :

  1. Αναγνωρίζει την έντονη ψυχική επιβάρυνση που υπέστη καθώς μεγάλωνε και φυσικά που ακόμα βιώνει!
  2. Δεν έχει κανένα πρόβλημα να παραδεχθεί οτι και η ίδια έκανε ψυχοθεραπεία για κάποια χρόνια όταν ενηλικιώθηκε, στην προσπάθειά της να ελαττώσει τον αντίκτυπο της ψυχικής ασθένειας της μητέρας της στον εαυτό της!
  3. Αναγνωρίζει το πόσο σοβαρή ήταν η κατάσταση στο σπίτι της λόγω της μητέρας της, τόσο που δεν ήταν στο χέρι της να την αλλάξει!
  4. Επισημαίνει την αδιαφορία με την οποία αντιμετωπίστηκαν τα προβλήματά της στην εργασία της!
  5. Αναγνωρίζει την ανάγκη να αυξηθεί η δημόσια συνειδητοποίηση των συνεπειών των ψυχικών διαταραχών στο άτομο,στην οικογένεια,στην εργασία και στο κοινωνικό σύνολο γενικά!
  6. Προτρέπει τους ανθρώπους με παρόμοια προβλήματα να μη διστάσουν να ζητήσουν βοήθεια : Δεν είναι δικό τους λάθος,δε φταίνε αυτοί και να κάνουν κάτι για τον εαυτό τους!

Οι οικογένειες των ψυχικά ασθενών ανεβαίνουν ως επί το πλείστον ένα Γολγοθά ο οποίος συχνά παραγνωρίζεται! Τα ψυχικά φορτία που πέφτουν πάνω τους δεν είναι μόνο βαριά, έχουν και μεγάλη διάρκεια στο χρόνο. Είναι ακόμη μια σοβαρή επίπτωση των ψυχικών διαταραχών, η οποία προστίθεται στη μακρά λίστα με τους λόγους για τους οποίους πρέπει επιτέλους η κοινωνία να βάλει στην άκρη τα ταμπού και να αντιμετωπίσει την ψυχική υγεία στις σωστές της διαστάσεις!

Σπύρος Καλημέρης

Πηγή: My mum, mental illness and me

Η επένδυση στην ψυχική υγεία είναι οικονομικά επωφελής

Στις δυτικοευρωπαικές χώρες και κυρίως στην Αμερική η κατεύθυνση της πολιτικής της υγείας εδώ και πολλά χρόνια εστιάζεται στην έννοια του «cost-effective». Μετά από διεξαγωγή πλήθους σχετικών ερευνών για τις συνέπειες της αντιμετώπισης των συχνότερων ασθενειών σε κρατικούς και ιδιωτικούς προυπολογισμούς, λαμβάνονται μέτρα,τα οποία πολύ συνοπτικά επικεντρώνονται στην πρόληψη των διαταραχών, άρα στη μείωση της επίπτωσής τους και άρα στην ανάγκη μικρότερων κονδυλίων για την αντιμετώπιση τους.

Στην Ελλάδα βέβαια και δυστυχώς γι’αυτό οι κατευθύνσεις αυτές είναι επιστημονική φαντασία! Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν είναι η «κρίση» η αιτία της ανυπαρξίας τέτοιων πολιτικών, αλλά διαχρονικά φαινόμενα όπως η πολιτική προχειρότητα, η κοντόφθαλμες επιλογές και η διαφθορά. Τα τελευταία χρόνια όμως έχουν επιβληθεί μεγάλες περικοπές σε όλους τους κλάδους της υγείας, με δραματικά αποτελέσματα τόσο για την αύξηση της εμφάνισης διάφορων διαταραχών, όσο και για την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας. Οι τελευταίες σε κάποιες περιπτώσεις έχουν φτάσει σε τόσο χαμηλό επίπεδο που προκαλεί αλγεινή εντύπωση. Μια απλή αναζήτηση σχετικών δημοσιευμάτων στο διαδίκτυο και γενικά στα ΜΜΕ είναι αρκετή για να πείσει και τον πιο δύσπιστο για τη σκληρή αυτή πραγματικότητα. Η ψυχική υγεία δε θα μπορούσε να είναι έξω από το φαινόμενο της προκλητικά απαράδεκτης υποχρηματοδότησης. Η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία (ΕΨΕ) με συγκεκριμένα στοιχεία γνωστοποιεί στα «αρμόδια» υπουργεία το πρόβλημα και τον τρόπο αντιμετώπισης του,όπως φαίνεται στο σχετικό σύνδεσμο.

http://www.psych.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=546%3A2012-12-21-16-01-38&lang=el#.UNYsGERdiwQ.facebook

Πόσο πιθανό είναι να εισακουστεί !?!

Αρέσει σε %d bloggers: