σχιζοφρένεια

Τα αντιψυχωτικά φάρμακα χρησιμοποιούνται κυρίως για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της ψύχωσης (σχιζοφρένεια , σχιζοσυναισθηματική διαταραχή κ.α.), τη διπολική διαταραχή, την ψυχωτική κατάθλιψη, τις καταστάσεις που περιλαμβάνουν ψυχοκινητική διέγερση, στα οργανικά ψυχοσύνδρομα δηλαδή στις περιπτώσεις  οργανικής βλάβης του εγκεφάλου (π.χ. στις άνοιες) ή άλλων συστημάτων και σε αρκετές ακόμη περιπτώσεις.

Διακρίνονται στα παλαιότερα που η χρήση τους σταδιακά περιορίζεται και στα νεότερης γενιάς, τα οποία έχουν το σημαντικό πλεονέκτημα των λιγότερων ανεπιθύμητων ενεργειών. Κάποια από αυτά κυκλοφορούν και σε ενέσιμη μορφή, η οποία είναι θεραπεία εκλογής σε οξείες και επείγουσες καταστάσεις.

Τα νεότερα άτυπα αντιψυχωτικά (2ης γενιάς) είναι :

  • Ρισπεριδόνη (risperdal)
  • Ολανζαπίνη (zyprexa)
  • Κουετιαπίνη (seroquel)
  • Ασεναπίνη (sycrest)
  • Αριπιπραζόλη (aripiprazole)
  • Αμισουλπρίδη (solian)
  • Παλιπεριδόνη (invega)
  • Κλοζαπίνη (leponex)
  • Ζιπρασιδόνη (geodon)

Τα αντιψυχωτικά φάρμακα είναι απαραίτητα στη θεραπεία της σχιζοφρένειας και γενικά της ψύχωσης. Ο τρόπος χρήσης τους και η όλη θεραπευτική διαδικασία περιγράφεται στο ακόλουθο σύνδεσμο.

Τα αντιψυχωτικά φάρμακα μπορεί να έχουν παρενέργειες. Είναι οι εξής :

  • Εξωπυραμιδικό σύνδρομο (παρκινσονικό) : Τρόμος, δυσκαμψία, βραδυκινησία, σιελόρροια, υπομιμία είναι μερικά από τα σχετικά σημεία.
  • Οξεία δυστονία : Μυική σύσπαση βραχείας ή παρατεταμένης διάρκειας που επιφέρει μη φυσιολογικές κινήσεις ή στάσεις π.χ. βολβοστροφή, ραιβόκρανο κ.α.
  • Ακαθησία : Επίμονη παρόρμηση για συνεχή κίνηση σε συνδυασμό με έντονο αίσθημα ανησυχίας
  • Όψιμη δυσκινησία : Ακούσιες, ακανόνιστες χορειοαθετωσικές κινήσεις γλώσσας, χειλέων, γνάθου, προσώπου, άκρων
  • Κακόηθες νευροληπτικό σύνδρομο : Διαταραχή συνείδησης, διαταραχή του αυτόνομου συστήματος, υπερπυρεξία, μυόκλονος, υπερτονία κ.α.
  • Μεταβολικό σύνδρομο : Αύξηση βάρους, αύξηση χοληστερίνης, τριγλυκεριδίων, διαβήτης, παχυσαρκία
  • Καρδιαγγειακές : Παράταση QTc, υπόταση, ορθοστατική υπόταση, ταχυκαρδία
  • Καταστολή, υπνηλία
  • Υπερπρολακτιναιμία
  • Δυσκοιλιότητα
  • Σεξουαλική δυσλειτουργία

Για τις παραπάνω ανεπιθύμητες ενέργειες εδώ κάνουμε μια απλή αναφορά. Οι αντιδράσεις αυτές μπορεί να είναι ενίοτε σοβαρές, αν και είναι συνήθως αναστρέψιμες πλην ορισμένων περιπτώσεων. Η διαχείρισή τους αν εμφανιστούν χρειάζεται κατάλληλους χειρισμούς από ειδικό ψυχίατρο με εμπειρία στις ψυχωτικές διαταραχές. Για τα εξωπυραμιδικά συμπτώματα αποτέλεσμα έχει η χορήγηση βιπεριδένης (Akineton), ενός κεντρικώς δρώντα αντιχολινεργικού παράγοντα που τα αναστρέφει μέσω αποκλεισμού των Μ1 μουσκαρινικών υποδοχέων της ακετυλοχολίνης.

Η συχνότητά τους έχει μειωθεί ιδιαίτερα τις τελευταίες δεκαετίες με τη χρήση των νεότερων αντιψυχωτικών. Η πιθανότητα να εμφανιστούν είναι με τα παλαιότερα 1ης γενιάς αντιψυχωτικά, με βασικότερο εκπρόσωπο την αλοπεριδόλη (aloperidin). Άλλα κλασικά αντιψυχωτικά είναι η ζουκλοπενθιξόλη (clopixol), η τριφθοριοπεραζίνη ( stelazine), η λεβομεπρομαζίνη (nozinan) και η περφαιναζίνη που περιέχεται στο φάρμακο minitran , το οποίο περιέχει ως δεύτερο συστατικό το παλιό αντικαταθλιπτικό αμιτρυπτυλίνη (saroten) που πλέον δεν κυκλοφορεί.

Άλλη ευνοϊκή ιδιότητα των νεότερων «άτυπων» αντιψυχωτικών είναι η ταχύτερη αποδέσμευση από τους υποδοχείς ντοπαμίνης. Φαίνεται ότι το αντιψυχωτικό αποτέλεσμα δεν εξαρτάται από τη συνεχή δέσμευση των D2 υποδοχέων, εξαρτώνται όμως οι ανεπιθύμητες ενέργειες. Άρα η ταχεία αποδέσμευση σημαίνει πρακτικά λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.

Η διαφορά των άτυπων αντιψυχωτικών από τα κλασικά όσον αφορά και την αποτελεσματικότητα και τις παρενέργειες έχει να κάνει με την πρόσδεσή τους τόσο στους D2 υποδοχείς της ντοπαμίνης στο μεταιχμιακό σύστημα και τα βασικά γάγγλια, όσο και στους υποδοχείς σεροτονίνης 5HT2. Γενικά πρόκειται για σύνθετο μηχανισμό δράσης για τον οποίο όποιος ενδιαφέρεται να ενημερωθεί περισσότερο μπορεί να ακολουθήσει τον παρακάτω σύνδεσμο.

Ο ρόλος των αντιψυχωτικών φαρμάκων στην πρόληψη υποτροπών στη σχιζοφρένεια είναι πλήρως τεκμηριωμένος. Η διακοπή της αντιψυχωτικής αγωγής συνδέεται όχι μόνο με αυξημένο κίνδυνο υποτροπής αλλά και με φτωχότερη κοινωνική προσαρμογή, αυξημένο βαθμό αναπηρίας λόγω νόσου και αντίσταση στη θεραπεία. Σε μία προσπάθεια να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα αναπτύχθηκαν μία σειρά ενέσιμων αντιψυχωτικών μακράς δράσης και Depot σκευασμάτων. Από την εμφάνισή τους τη δεκαετία του 60 συχνά χρησιμοποιούνται για όσους δυσκολεύονται στην καθημερινή λήψη φαρμάκων ή για όσους ασθενείς δεν αποδέχονται την καθημερινή λήψη φαρμάκων. Τα Depot και ενέσιμα αντιψυχωτικά μακράς δράσης αποτελούν σημαντικά φαρμακοτεχνικά σκευάσματα για σημαντικό αριθμό ανθρώπων στην φάση συντήρησης μιας σοβαρής και χρόνιας νόσου όπως η σχιζοφρένεια.

Τα νεότερα (2ης γενιάς) αντιψυχωτικά που μπορούν να χορηγηθούν σε ενέσιμη μορφή μακράς δράσης είναι :

  • Ολανζαπίνη (zypadhera)
  • Ρισπεριδόνη (risperdal consta)
  • Παλιπεριδόνη (xeplion)
  • Αριπιπραζόλη (abilify maintena)

Υπάρχουν και παλαιότερα αντιψυχωτικά (1ης γενιάς) σε ενέσιμη μακράς δράσης μορφή, τα οποία είναι η αλοπεριδόλη και ζουκλοπενθιξόλη.

Η χορήγηση αντιψυχωτικής αγωγής μακράς δράσης πρέπει να γίνεται πάντα στο πλαίσιο παρακολούθησης από ειδικό ψυχίατρο. Η ίδια η διαδικασία μπορεί να γίνει σε ειδικά διαμορφωμένα κέντρα υπό την επίβλεψη εκπαιδευμένου νοσηλευτικού προσωπικού. Η ανάγκη για εξατομικευμένη φροντίδα και η χορήγηση των Depot και ενέσιμων αντιψυχωτικών μακράς δράσης να γίνεται με ασφάλεια, από εξειδικευμένο προσωπικό Ψυχικής Υγείας, οδήγησε στην δημιουργία των Depot Κλινικών.

Στην κλινική Depot ο ασθενής λαμβάνει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας με απώτερο στόχο τη βελτίωση της συμμόρφωσης στην φαρμακευτική αγωγή, την μείωση των υποτροπών αλλά και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος στη σχιζοφρένεια & τις ψυχωτικές διαταραχές στο πλαίσιο της ειδίκευσής του στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (Δαφνί).

rTMS room

rTMS

Τις τελευταίες δεκαετίες η εξέλιξη της ιατρικής επιστήμης και η εξέλιξη της τεχνολογίας έχουν υπάρξει στενοί συνοδοιπόροι, επιτρέποντας την ελπίδα σε εκατομμύρια ασθενείς για τη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής τους. Η ψυχιατρική δε θα μπορούσε παρά να αποτελεί μέρος αυτής της συμπόρευσης.

Παραδοσιακά στην ψυχιατρική επιστρατεύονται δύο βασικοί πόλοι στη θεραπεία των ψυχικών διαταραχών, η φαρμακευτική και η ψυχοθεραπεία. Υπάρχει ακόμη ένας πόλος, λιγότερο γνωστός, οι βιολογικές θεραπείες χωρίς φάρμακα, η πιο υποσχόμενη από τις οποίες είναι ο Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός (repetitive Transcranial Magnetic Stimulation ή rTMS). Πρόκειται για καινοτόμο μέθοδο, που εφαρμόζεται σε μεγάλα κέντρα του εξωτερικού τα τελευταία 30 χρόνια περίπου με αξιοσημείωτα αποτελέσματα και πάνω στην οποία υπάρχει εκτενέστατο και ελπιδοφόρο πεδίο έρευνας.

Το rTMS βασίζεται σε μια φυσική αρχή (Faraday 1831) βάσει της οποίας ένα ταχέως εναλλασσόμενο μαγνητικό πεδίο παράγει ηλεκτρικό ρεύμα. Το βιολογικό δεδομένο που επίσης μας ενδιαφέρει είναι οτι κάθε νευρικό κύτταρο φέρει ηλεκτρικό φορτίο στην κυτταρική του μεμβράνη. Η ιδέα είναι ότι εφαρμόζοντας ένα μαγνητικό πεδίο μικρής κλίμακας εξωτερικά του εγκεφάλου, θα επηρεάσουμε τα ηλεκτρικά φορτία των νευρικών κυττάρων, τροποποιώντας έτσι τη δραστηριότητά τους προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Στην ψυχιατρική η κατεύθυνση αυτή δεν είναι άλλη από την ύφεση των συμπτωμάτων. Και φαίνεται ότι αυτό επιτυγχάνεται σε πολύ καλό βαθμό, τοπικά και στοχευμένα σε συγκεκριμένα σημεία του εγκεφάλου, τα οποία γνωρίζουμε ότι αποτελούν κλειδιά σε διαταραχές, όπως ο προμετωπιαίος λοβός.

Ο Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός (rTMS) είναι λοιπόν μια νέα τεχνική που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένας νέος «τρίτος» τρόπος αντιμετώπισης των συμπτωμάτων μέσω εντοπισμένης μαγνητικής διέγερσης σε σύγκριση με τις προσεγγίσεις φαρμακοθεραπείας και ψυχοθεραπείας. Κάποιες από τις διαταραχές στις οποίες έχει εφαρμογή είναι

  • Κατάθλιψη
  • Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή
  • Γενικευμένη Αγχώδης Δ/χή
  • Δ/χή Μετατραυματικού Στρες
  • Διαταραχή Πανικού
  • Σχιζοφρένεια (Αρνητικά Συμπτώματα & Ακουστικές Ψευδαισθήσεις)
  • Ινομυαλγία
  • Εξαρτήσεις
  • Άνοιες & Πάρκινσον

Επίσης, το rTMS λόγω και του ιδιαιτέρως ευνοϊκού προφίλ παρενεργειών, θα μπορούσε να αξιολογηθεί ως επιλογή σε ασθενείς που δεν έχουν λάβει φαρμακευτική αγωγή και δεν μπορούν να ανεχθούν φαρμακολογική θεραπεία ή έχουν περιορισμένα οφέλη από τις προσεγγίσεις της ψυχοθεραπείας. Επιπλέον μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε ως κύρια, είτε συνδυαστικά ως θεραπεία ενίσχυσης των υπόλοιπων προσεγγίσεων.

Το βασικό πλεονέκτημα της θεραπείας rTMS είναι η ασφάλεια. Δεν ενέχει κάποια από τις παρενέργειες των φαρμακευτικών θεραπειών πέραν μιας ήπιας συνήθως εύκολα αναστρέψιμης κεφαλαλγίας.

Πρόκειται για μη παρεμβατική θεραπεία χωρίς φάρμακα που βάσει των μέχρι τώρα στοιχείων από τη διεθνή έρευνα μπορεί να αποτελέσει λύση για πολλούς ασθενείς με συμπτώματα κατάθλιψης και άλλων διαταραχών που υποφέρουν μην έχοντας λάβει ικανοποιητικά αποτελέσματα από προηγούμενες παρεμβάσεις είτε με αντικαταθλιπτικά φάρμακα, είτε με ψυχοθεραπεία.

Πιο ενδελεχή ενημέρωση για τον Επαναληπτικό Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισμό θα βρείτε στους ακόλουθους συνδέσμους.

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της καινοτόμου θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές rTMS (Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός).

Παγκόσμια Μέρα Ψυχικής Υγείας 2019

Παγκόσμια Μέρα Ψυχικής Υγείας 2019

Γεγονός : Οι ψυχικές διαταραχές σήμερα αντιμετωπίζονται πολύ καλύτερα σε σχέση με το παρελθόν μέσω της ψυχιατρικής και της ψυχοθεραπείας. Χρόνο με το χρόνο η… Περισσότερα »Παγκόσμια Μέρα Ψυχικής Υγείας 2019

Εναισθησία στην ψύχωση

  • από

Αξιοσημείωτη είναι η προσδοκία των συγγενών από τους ειδικούς ψυχιάτρους να «πείσουν τον ασθενή να πάει σε γιατρό, να παραδεχθεί το πρόβλημα και να λάβει θεραπεία». Στις περισσότερες περιπτώσεις και πόσο μάλλον στην οξεία φάση της διαταραχής αυτό είναι ανέφικτο. Η ψυχιατρική δεν έχει ικανοποιητική απάντηση ως τώρα στη διαχείριση της έλλειψης εναισθησίας, ούτε οι ψυχίατροι κάποιο μαγικό ραβδάκι που να πείθει. Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ψυχοπιεστικό για όλες τις πλευρές.

Ψυχιατρική Διάγνωση (Μέρος Α’)

  • από

Σήμερα η διάγνωση μιας ψυχικής διαταραχής από τον ειδικό ψυχίατρο βασίζεται στα λεγόμενα κατηγορικά ταξινομικά συστήματα. Αυτά είναι κυρίως δύο, το αμερικανικό DSM5 και το ευρωπαϊκό ICD10. Τα συστήματα αυτά είναι κατηγορικά και φαινομενολογικά, δηλαδή διακρίνουν τύπους ψυχικών διαταραχών στη βάση ομάδων κριτηρίων (συμπτωμάτων), οι οποίες και τις προσδιορίζουν. Ο τρόπος αυτός είναι ιδιαίτερα επωφελής γιατί έδωσε και δίνει τη δυνατότητα στους κλινικούς ψυχιάτρους να αναγνωρίζουν, να μελετούν, να επικοινωνούν και εντέλει να θεραπεύουν ανθρώπους με ψυχιατρικά προβλήματα. Επίσης συμβάλλει στην πρακτική διαχείρισή τους από γραφειοκρατικής και ασφαλιστικής πλευράς.

Βραχεία Ψυχωτική Διαταραχή

Το χαρακτηριστικό που διακρίνει τη συγκεκριμένη διάγνωση είναι η σύντομη έναρξη και η μικρή διάρκεια την οποία αδρά προσδιορίζουμε σε λιγότερο από μήνα. Μιλώντας για σύντομη έναρξη εννοούμε την εγκατάσταση κάποιας ψυχωτικής συμπτωματολογίας σε διάστημα περίπου 2 εβδομάδων. Η λειτουργικότητα συνήθως επιδεινώνεται για το διάστημα της διαταραχής.

Αντιψυχωτικά μακράς δράσης (long acting)

αντιψυχωτικά μακράς δράσης

Τα αντιψυχωτικά μακράς δράσης αποτελούν σημαντικά φαρμακοτεχνικά σκευάσματα για σημαντικό αριθμό ανθρώπων στην φάση συντήρησης μιας σοβαρής και χρόνιας νόσου όπως η σχιζοφρένεια. Η μη… Περισσότερα »Αντιψυχωτικά μακράς δράσης (long acting)

Θεραπεία σχιζοφρένειας & ψυχωτικών διαταραχών (Αντιμετωπίζεται η ψύχωση του παιδιού μου γιατρέ?)

Θεραπεία σχιζοφρένειας & ψυχωτικών διαταραχών (Αντιμετωπίζεται η ψύχωση του παιδιού μου γιατρέ?)

Ένα πολύ συχνό ερώτημα το οποίο ανακύπτει κυρίως στις πρώτες επαφές με τις ψυχιατρικές υπηρεσίες και όταν έχει ήδη εκδηλωθεί το πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο. Οι… Περισσότερα »Θεραπεία σχιζοφρένειας & ψυχωτικών διαταραχών (Αντιμετωπίζεται η ψύχωση του παιδιού μου γιατρέ?)

Νευρικά Κύτταρα που διαχωρίζουν πραγματικότητα από φαντασία

Νευρικά Κύτταρα που διαχωρίζουν πραγματικότητα από φαντασία

  Ορισμένοι νευρώνες που διαπιστώθηκε ότι δυσλειτουργούν στην ψύχωση παίζουν σημαντικό ρόλο στην ικανότητά μας να διακρίνουμε μεταξύ του πραγματικού ερεθίσματος και του τι γίνεται… Περισσότερα »Νευρικά Κύτταρα που διαχωρίζουν πραγματικότητα από φαντασία

Δύσκολες αποφάσεις στην ψυχική νόσο

Δύσκολες αποφάσεις στην ψυχική νόσο

Τα περιστατικά που παρατίθενται πιο κάτω είναι προιόντα της φαντασίας του συγγραφέα και όχι πραγματικά. Πιθανές ομοιότητες με πραγματικές περιπτώσεις είναι σίγουρα αναμενόμενες, καθώς χρησιμοποιήθηκαν… Περισσότερα »Δύσκολες αποφάσεις στην ψυχική νόσο

 Θεραπεία ψύχωσης / θεραπεία σχιζοφρένειας

Αντιμετωπίζεται η ψύχωση του παιδιού μου γιατρέ?

Η κατάλληλη θεραπεία της σχιζοφρένειας όσο πιο σύντομα γίνεται μετά το πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο είναι στοιχείο κλειδί που μπορεί να περιορίσει μελλοντικές υποτροπές σε υψηλό ποσοστό και προσφέρει πολύ καλύτερη μακροπρόθεσμη πρόγνωση και λειτουργικότητα.

Ένα πολύ συχνό ερώτημα το οποίο ανακύπτει κυρίως στις πρώτες επαφές με τις ψυχιατρικές υπηρεσίες και όταν έχει ήδη εκδηλωθεί το πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο. Οι γονείς του ασθενούς σοβαρά θορυβημένοι από την ένταση της συμπτωματολογίας, συνήθως υπό το κράτος στιγματιστικών αντιλήψεων, έχουν χάσει το έδαφος κάτω από τα πόδια τους και ψάχνουν να βρούν σανίδα σωτηρίας να κρατηθούν.

Ας φανταστούμε το εξής υποθετικό, αλλά κατασκευασμένο από πραγματικές συνηθισμένες (για τον ψυχίατρο) συνθήκες παράδειγμα: 20χρονος ασθενής προσέρχεται στο χώρο των επειγόντων ψυχιατρικών περιστατικών ενός νοσοκομείου, συνοδεία των γονέων του για εξέταση. Ο νεαρός βρίσκεται σε ψυχοκινητική ανησυχία και εκφράζει με δραματικό τρόπο παραλήρημα δίωξης, δηλαδή ότι έχει καταλάβει μια συνωμοσία στο κοντινό του περιβάλλον με στόχο να του κάνουν κακό. Ο λόγος του ανά διαστήματα χάνει τον ειρμό του, χωρίς ο ίδιος να το καταλαβαίνει.

Τον τελευταίο μήνα έχει χάσει τον ύπνο του κυριευμένος από τις ομολογουμένως ιδιαίτερα στρεσογόνες αυτές ιδέες και διαρκώς παρερμηνεύοντας διάφορα τυχαία περιστατικά ως ενδεικτικά του γεγονότος ο,τι παρακολουθείται και ελέγχεται. Έχει μειώσει την πρόσληψη τροφής, έχει χάσει βάρος και ενίοτε εξαφανίζεται για ώρες από το σπίτι χωρίς να ξέρουν οι δικοί του που πηγαίνει.

Η έναρξη της κατάστασης αυτής εντοπίζεται πριν περίπου 2 χρόνια με το τέλος του σχολείου και ήταν σταδιακά επιδεινούμενη. Βέβαια ο ασθενής από μικρότερη ηλικία ήταν γενικώς εσωστρεφής, απομονωμένος, με ελάχιστες κοινωνικές επαφές, περνούσε το μέγιστο του χρόνου του κλεισμένος στο δωμάτιό του ακούγοντας μουσική, διαβάζοντας βιβλία και περιοδικά και ψάχνοντας στο ίντερνετ ή παίζοντας ηλεκτρονικά παιχνίδια.

Οι γονείς του όπως αναφέρουν ποτέ πλην του τελευταίου χρονικού διαστήματος δε σκέφτηκαν ότι κάτι δεν πάει καλά.Είναι έντονα στρεσαρισμένοι και στη ροή του λόγου τους συχνά πυκνά περιλαμβάνεται η φοβία να μη μάθει η γειτονιά για το πρόβλημα, αν και μάλλον δεν το έχουν αποφύγει τελικά. Έχουν ρωτήσει διάφορους συγγενείς και φίλους να μάθουν πληροφορίες για την άσχημη κατάσταση του γιου τους και φοβούνται έντονα για την εξέλιξή του, αλλά και για τι θα του κάνει η φαρμακευτική αγωγή. Έτσι λοιπόν αφού γίνει η εκτίμηση και εν τέλει η εισαγωγή για νοσηλεία του ασθενούς, ακολουθεί η ενημέρωση των γονέων από τον ψυχίατρο.

Ισχύουν οι παρακάτω αρχές :

Όσο πιο νωρίς αντιμετωπιστεί η ψυχωτική διεργασία τόσο ευνοϊκότερη είναι η πρόγνωση της μελλοντικής πορείας.

Η σωστή αντιμετώπιση του πρώτου ψυχωτικού επεισοδίου είναι κομβικής σημασίας και πρέπει να επιφέρει ύφεση παραγωγικά συμπτώματα της σχιζοφρένειας με τη βέλτιστη φαρμακευτική αγωγή.

Η φαρμακευτική αγωγή είναι άκρως απαραίτητη. Τα αντιψυχωτικά φάρμακα είναι η πρώτη γραμμή, ενίοτε όμως και ανάλογα τη συμπτωματολογία θα χρησιμοποιηθούν οι σταθεροποιητές της διάθεσης, αλλά και αντικαταθλιπτικά.

Η φ.αγωγή μπορεί να έχει κάποιες ανεπιθύμητες ενέργειες (ΑΕ). Σε πρώτη φάση εκτιμάται από τον ψυχίατρο η έκτασή τους και στη συνέχεια γίνονται ενέργειες για την άρση τους. Στη ζυγαριά τι έχει προτεραιότητα η αντιμετώπιση της ψύχωσης ή η εξαφάνιση των ΑΕ, η απάντηση είναι το πρώτο. Ο ειδικός οφείλει να θεραπεύσει με μακροπρόθεσμη οπτική. Η σχιζοφρένεια είναι μια δύσκολη διαταραχή και στόχος είναι η μακροπρόθεσμη ανταμοιβή σε σχέση με τη βραχυπρόθεσμη επιβάρυνση.

Στη θεραπεία σχιζοφρένειας αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά το πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο η πρόγνωση γίνεται χειρότερη, καθώς η ύπαρξη υποτροπών γίνεται πιθανότερη. Η ύπαρξη 2ου , 3ου και ούτω καθεξής ψυχωτικού επεισοδίου αρχίζει και αφήνει γνωσιακά και λειτουργικά υπολείμματα στον ασθενή, δηλαδή υποσκάπτει λειτουργίες όπως η προσοχή, η συγκέντρωση και η μνήμη εργασίας (βραχύχρονη) που σε συνδυασμό με τη διαταραχή της σκέψης του (παραλήρημα) και της αντίληψής του (ψευδαισθήσεις) καθιστούν την αντιμετώπιση των υποτροπών αυτών όλο και δυσκολότερη, ατελέστερη και χρονικά διαρκέστερη.

Συχνά υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια αρκετό καιρό πριν την εκδήλωσης των συμπτωμάτων της σχιζοφρένειας. Αναφερόμαστε στην προνοσηρή και πρόδρομη περίοδο (στο παράδειγμά μας σχολική περίοδος και ηλικία 18-20 ετών αντίστοιχα). Τέτοια σημάδια είναι μια αισθητή αλλαγή συμπεριφοράς και συνηθειών, καταθλιπτικές εκδηλώσεις, διαταραχές ύπνου κ.α.

Σε ένα ποσοστό των ψυχωτικών επεισοδίων ο ασθενής είναι επιθετικός λεκτικά και σωματικά κατά οικογενειακών προσώπων ή και άλλων. Επιπλέον είναι πιθανό να προξενήσει βλάβη στον ίδιο του τον εαυτό είτε λόγω αυτοκτονικής συμπεριφοράς είτε επειδή έχει απωλέσει την ικανότητα να κρίνει το συμφέρον της υγείας του (π.χ. έχει σταματήσει να τρώει). Πιο συχνά ένας τέτοιος ασθενής δεν θα αποδέχεται να εξεταστεί από ψυχίατρο ή να λάβει φ.αγωγή στο σπίτι, καθώς δεν υφίσταται εναισθησία της νόσου, δηλαδή η επίγνωση ότι έχει κάποιο πρόβλημα που χρήζει ιατρικής αντιμετώπισης.

Σε αυτές τις βαρύτερες περιπτώσεις που περιλαμβάνουν κάποιο ή κάποια από τα παραπάνω στοιχεία, είναι πιθανό ότι θα χρειαστεί η λεγόμενη αναγκαστική νοσηλεία του ασθενούς. Τίθεται σε κίνηση η διαδικασία της εισαγγελικής εντολής, η οποία προβλέπεται από το νόμο και ο ασθενής ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΛΟ ΤΟΥ μεταφέρεται σε ψυχιατρική κλινική όπου και ξεκινάει η θεραπεία του.

Εφόσον το οξύ ψυχωτικό επεισόδιο αντιμετωπιστεί, είναι απολύτως αναγκαία η μετανοσοκομειακή τακτική παρακολούθηση του ασθενή από ψυχίατρο για τουλάχιστον 2 έτη. Η θεραπεία σχιζοφρένειας δεν τελειώνει εύκολα, όσο και αν το θέλουμε. Ο ψυχίατρος θα εκτιμά την ομαλή πορεία του ή όχι, θα ρυθμίζει τα φάρμακα και θα αξιολογεί πιθανά σημάδια υποτροπής, ένα κλασικό εκ των οποίων είναι η άνευ ιατρικής οδηγίας διακοπή των φαρμάκων. Όπου χρειάζεται θα πρέπει ο ψυχίατρος ή κάποιος συνεργάτης συναφούς ειδικότητας να παρεμβαίνει ψυχοκοινωνικά ώστε να διορθώνει ψυχοπιεστικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες (όσο αυτό είναι εφικτό).

Πολύ σημαντική κρίνεται η ψυχοεκπαίδευση τόσο του ίδιου του ασθενούς, όσο και του στενού του περιβάλλοντος (βλέπε και εδώ). Το οικογενειακό περιβάλλον θα πρέπει να συνεργάζεται με τους ειδικούς και να μη βάζει εμπόδια στη θεραπεία λόγω των διαφόρων φοβικών και στιγματιστικών αντιλήψεων που μπορεί να υπάρχουν. Για παράδειγμα το θέμα των φαρμάκων θα πρέπει να είναι αποκλειστική αρμοδιότητα του ψυχιάτρου, το ίδιο και το πότε και πώς θα διακοπούν αυτά. Στα πλαίσια της ψυχοεκπαίδευσης είναι χρήσιμο να ενημερώνονται σε κάποιο βαθμό οι συγγενείς για ζητήματα που αφορούν τα φάρμακα και να διαλύονται οι όποιες αβάσιμες πεποιθήσεις σχετικά.

Ένα θέμα που συχνά απαιτεί διευκρίνιση στη θεραπεία σχιζοφρένειας είναι το θέμα του χρόνου. Καταρχήν για κάθε ασθενή το διάστημα που θα χρειαστεί η θεραπεία του, η νοσηλεία του, η λήψη των φαρμάκων κ.α. είναι σχετικό. Παρ’ ολ’ αυτά συνήθως η αντιμετώπιση του πρώτου οξέως επεισοδίου θα γίνει μέσα σε 15-20 μέρες, εκτός και αν υπάρχουν ειδικοί παράγοντες όπως ας πούμε η χρόνια ψύχωση που έχει συγκρατηθεί κρυφή εντός οικογενειακού περιβάλλοντος για πολλά χρόνια χωρίς να έχει ζητηθεί ποτέ ψυχιατρική παρέμβαση (και όμως υπάρχουν και αυτά!).

Αν όλες οι παραπάνω αρχές εφαρμοστούν σε ικανοποιητικό βαθμό, υπάρχει η περίπτωση μέσα σε 2 χρόνια ο ασθενής να βρίσκεται σε καλή ψυχική και λειτουργική κατάσταση ώστε να μπορεί να διακόψει σταδιακά τα φάρμακα και πάντα υπό την επίβλεψη του θεράποντα. Ακόμα κι έτσι θα πρέπει να υπάρχει μια περιοδική πιο αραιή επαφή μαζί του στη συνέχεια, για να καλύπτεται το ενδεχόμενο υποτροπής. Αν μέσα στα επόμενα 5 χρόνια δεν υπάρξει υποτροπή , αυτό θεωρείται πολύ σημαντικό. Η επίδραση ψυχοπιεστικών παραγόντων θα πρέπει πάντοτε να λαμβάνεται πολύ σοβαρότερα υπ’ όψιν σε αυτούς τους ασθενείς.

Το πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο συνήθως παραπέμπει διαγνωστικά στο φάσμα των ψυχώσεων όπως η σχιζοφρένεια, η σχιζοσυναισθηματική, η παραληρητική διαταραχή. Στην αρχή, η ονομασία της διαταραχής είναι κάτι που θορυβεί ιδιαίτερα κάποιους γονείς. Κάποιοι πέφτουν από τα σύννεφα, κάποιοι το είχαν ήδη υποψιαστεί, κάποιοι δεν ήθελαν να το πιστέψουν μέχρι να το ξεστομίσει ο ψυχίατρος. Σε κάποιες λιγότερες περιπτώσεις το επεισόδιο είναι μανιακό. Εδώ συνήθως υπάρχουν ομοιότητες με το ψυχωτικό.

Το αρχικό διάστημα της θεραπείας σε συνδυασμό με την ολοκλήρωση του ιστορικού συνεισφέρει στο ξεκαθάρισμα της διάγνωσης. Αν το επεισόδιο είναι μανιακό η διάγνωση είναι η διπολική διαταραχή με συνήθως καλύτερη πρόγνωση από μια καθαρή ψύχωση. Και πάλι όμως αυτό είναι σχετικό και η περίπτωση κάθε ασθενούς εξατομικεύεται. Μια ειδική περίπτωση είναι το επεισόδιο να επήλθε στο πλαίσιο χρήσης ουσιών. Η περίπτωση αυτή είναι πιο περίπλοκη καθώς θα πρέπει να συμπεριληφθεί στη μακροπρόθεσμη θεραπεία και η απεξάρτηση.

Παρακάτω ακολουθεί μια σχηματική περίληψη των παραγόντων αρνητικής και θετικής πρόγνωσης που δυνητικά μπορούν να επηρεάσουν την πορεία στη θεραπεία σχιζοφρένειας.

Προγνωστικοί παράγοντεςΚαλοίΚακοί
   
Οικογενειακό ιστορικόσυναισθηματικές διαταραχέςσχιζοφρένεια
Οικογενειακή κατάστασηΈγγαμοςάγαμος, διαζευγμένος, χήρος
Δίκτυο υποστήριξηςΚαλόανεπαρκές
Προνοσηρή προσωπικότητα και λειτουργικότηταΚαλήκακή
ΈναρξηΌψιμηπρώιμη
Εγκατάσταση συμπτωμάτωνΟξείαύπουλη (σταδιακή και χωρίς εμφανή σημάδια)
Προηγήθηκαν εκλυτικοί παράγοντες;Ναιόχι
ΣυμπτώματαΘετικά (παραλήρημα, ψευδαισθήσεις)αρνητικά (απάθεια, αβουλία, συναισθηματική άμβλυνση,μειωμένη αυτοφροντίδα)γνωσιακά ελλείμματα
Συμπτώματα διαταραχής διάθεσηςέκδηλα, καταθλιπτικάόχι έκδηλα. Αποσυρμένη, αυτιστική συμπεριφορά
Λοιποί παράγοντες ιστορικό περιγεννητικής κάκωσης
απουσία ύφεσης μέσα σε 3 χρόνια
πολλές υποτροπές
ιστορικό επιθετικότητας, νευρολογικά σημεία

Έχοντας υπ’ όψιν όλα τα παραπάνω, η θεραπεία σχιζοφρένειας δεν είναι εύκολη υπόθεση. Εάν εφαρμοστούν σωστά κάποιες αρχές και δοθεί η αρμόζουσα προσοχή από όλους τους εμπλεκόμενους, η θεραπεία σχιζοφρένειας έχει πολλές πιθανότητες να πάει καλά. Στον παρακάτω σύνδεσμο διαβάστε αναλυτικά γι’ αυτό.

Πέρα από τη φαρμακευτική αγωγή στη θεραπεία σχιζοφρένειας και ειδικά σε ανθεκτικές περιπτώσεις ή όταν οι παρενέργειες των φαρμάκων είναι εμπόδιο, μπορεί να εφαρμοστεί και ο επαναληπτικός διακαρανιακός μαγνητικός ερεθισμός (rTMS). Ως τώρα υπάρχουν έρευνες για τη χρήση του rTMS στα αρνητικά συμπτώματα της σχιζοφρένειας, καθώς και στις ακουστικές ψευδαισθήσεις.

Η συνεχής πρόοδος των νευροεπιστημών και της γενετικής, η αύξηση της ενημέρωσης περί των ψυχικών διαταραχών και η αργή αλλά υπαρκτή καταπολέμηση του στίγματος στις μέρες μας αποτελούν ελπιδοφόρους παράγοντες για το μέλλον στη θεραπεία σχιζοφρένειας.

θεραπεία σχιζοφρένειας

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος στη σχιζοφρένεια & τις ψυχωτικές διαταραχές στο πλαίσιο της ειδίκευσής του στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (Δαφνί).

Ωκυτοκίνη & Νευροψυχιατρικές Διαταραχές

Όπως είναι γνωστό η έρευνα στον τομέα των Νευροεπιστημών γνωρίζει πρωτοφανή άνθιση στις προηγμένες χώρες του εξωτερικού. Μια ανακάλυψη των τελευταίων ετών, η οποία υποστηρίζεται… Περισσότερα »Ωκυτοκίνη & Νευροψυχιατρικές Διαταραχές

Μια εμπειρία ζωής ενός ανθρώπου με σχιζοφρένεια

http://video-subtitle.tedcdn.com/talk/podcast/2012G/None/ElynSaks_2012G-480p-el.mp4   Το να έχει κάποιος σχιζοφρένεια, δε σημαίνει οτι δεν μπορεί να προσεγγίσει μια όσο το δυνατόν πιο φυσιολογική ζωή που να περιέχει γάμο,… Περισσότερα »Μια εμπειρία ζωής ενός ανθρώπου με σχιζοφρένεια

Η Σχιζοφρένεια είναι μία ψυχική διαταραχή, που εμφανίζεται με συχνότητα περίπου 1 στους 100 ανθρώπους παγκοσμίως και διαχρονικά.

Τα αίτια της σχιζοφρένιας δεν είναι σαφώς εντοπισμένα, αν και οι σύγχρονες Νευροεπιστήμες σημειώνουν διαρκώς σημαντικά βήματα ως προς τη διαλεύκανσή τους. Αυτό που με ασφάλεια μπορεί να ειπωθεί είναι ότι η αλληλεπίδραση μιας γενετικής ευαλωτότητας με διάφορους περιβαλλοντικούς παράγοντες σε διάφορα ηλικιακά στάδια είναι ο μηχανισμός που συχνότερα ευθύνεται για την εμφάνισή της. Η κληρονομικότητα είναι βασική στα αίτια της σχιζοφρένειας, καθιστώντας την την ψυχική νόσο με την πιο ισχυρή βιολογική επιβάρυνση στην ψυχιατρική.

Η σχιζοφρένεια ανήκει στις ψυχώσεις και περιλαμβάνει τα εξής κύρια συμπτώματα :

  • Παραληρητικές ιδέες : Πρόκειται για βαθια εγκυστωμένες πεποιθήσεις και τρόποι σκέψης, λανθασμένες ή/και ασύμβατες με την τρέχουσα εξωτερική ή εσωτερική πραγματικότητα ή με το εκάστοτε κοινωνικό και πολιτιστικό πλαίσιο. Ο ασθενής είναι συνήθως απόλυτα πεπεισμένος για την ισχύ των ιδεών αυτών, έτσι ώστε λογικά επιχειρήματα να μην εμποδίζουν τη συνέχιση της ύπαρξής τους.
  • Διαταραχή του ρυθμού της ροής και της οργάνωσης του λόγου που εκδηλώνεται με την ασυναρτησία, τη διαταραχή του φυσιολογικού ειρμού της ομιλίας, την ιδεοφυγή, τις ανακοπές κ.α.
  • Διαταραχές αντίληψης : Σε αυτές περιλαμβάνονται οι ψευδαισθήσεις, δηλαδή αντιληπτικά βιώματα επί απουσίας υπαρκτών εξωτερικών/εσωτερικών ερεθισμάτων και οι παραισθήσεις, δηλαδή διαστρεβλωμένα αντιληπτικά βιώματα υπαρκτών εξωτερικών/εσωτερικών ερεθισμάτων. Κατηγοριοποιούνται αναλόγως με την αίσθηση η οποία διαταράσσεται, έτσι λοιπόν υπάρχουν οι ακουστικές, οι οπτικές, οι απτικές (αφή), οι οσφρητικές, οι γευστικές και οι κιναισθητικές (αλλοίωση/ακούσια μετατόπιση εσωτερικών οργάνων/μελών του σώματος).
  • Διαταραχές συμπεριφοράς : Εδώ εντάσσεται η επιθετικότητα προς τρίτους, οι υλικές καταστροφές, η αυτοκαταστροφική συμπεριφορά.
  • Διαταραχή ψυχοκινητικότητας : Πρόκειται για την παθολογική επίδραση της ψυχικής κατάστασης στη φυσιολογική κινητική δραστηριότητα του ατόμου. Εδώ αναφερόμαστε στην υπερβολική ανησυχία εώς την ανεξέλεγκτη διέγερση, αλλά και το φαινόμενο των παράδοξων κινητικών εκδηλώσεων όπως η κατατονία, οι στερεοτυπίες, η ηχωλαλία/ηχωπραξία, ο αρνητισμός κ.α.
  • Διαταραχή στο συναίσθημα με τη λεγόμενη άμβλυση/επιπέδωσή του, δηλαδή τη μείωση της ανταπόκρισής του συναισθήματος σε εξωτερικά ερεθίσματα, αλλά και άλλου τύπου διαταραχές.
Σχιζοφρένεια

Διαταραχές σε γνωστικές λειτουργίες όπως :

  • Μνήμη εργασίας (ενεργός)
  • Σημασιολογική μνήμη
  • Προσοχή
  • Συγκέντρωση
  • Ικανότητα επίλυσης προβλημάτων κ.α.

Η σχιζοφρένεια δύναται να παραβλάψει σε σημαντικό βαθμό τη φυσιολογική λειτουργικότητα του ατόμου στην οικογένεια, στη δουλειά, στην κοινωνικότητα. Συνήθως παρουσιάζονται διακριτά επεισόδια, με κομβικό για τη μελλοντική εξέλιξη της διαταραχής να είναι το πρώτο. Η μη ορθή αντιμετώπισή του μπορεί να επιφέρει την εμφάνιση και άλλων επεισοδίων (υποτροπές). Η ταχεία αναζήτηση βοήθειας από ειδικό ψυχίατρο είναι επιβεβλημένη, ενώ η νοοτροπία της αναβλητικότητας και της αναμονής μέχρι η κατάσταση να επιδεινωθεί αρκετά δυσχεραίνει τη μελλοντική πρόγνωση και τη θεραπευτική αντιμετώπιση.

Ειδικά στην Αθήνα που υπάρχει πληθώρα υπηρεσιών ψυχικής υγείας η έγκαιρη διάγνωση έστω και της ήπιας συμπτωματολογίας σε αρχικό στάδιο μπορεί να είναι εύκολα εφικτή από τον ψυχίατρο και έχει ανυπολόγιστη σημασία για τη μελλοντική πορεία του ασθενή. Οι πολλές υποτροπές θα οδηγήσουν σε ολοένα και μεγαλύτερη διάρκεια και ένταση των συμπτωμάτων, σε μείωση της λειτουργικής ικανότητας του ασθενή και τεράστια ψυχολογική πίεση για το οικογενειακό περιβάλλον. Η εμφάνιση κατάθλιψης κάποια στιγμή στη ζωή ενός ανθρώπου με ψύχωση δεν αποκλείεται και χρήζει άμεσης αντιμετώπισης.

Ένα από τα κυριότερα προβλήματα στη σχιζοφρένεια είναι η διαταραχή της εναισθησίας, δηλαδή της επίγνωσης του νοσηρού, των συμπτωμάτων και των συνεπειών τους. Αυτό δυσχεραίνει στον πιο μεγάλο βαθμό την πορεία της θεραπείας.

Για ενδελεχέστερη ενημέρωση σχετικά με επιμέρους τομείς γνώσης περί της σχιζοφρένειας, αλλά και των ψυχωτικών διαταραχών γενικά χρήσιμοι είναι και οι παρακάτω σύνδεσμοι :

Αντιμετωπίζεται η ψύχωση του παιδιού μου γιατρέ?
Ψυχωτικές εκδηλώσεις στην 3η ηλικία
Γνωστικές λειτουργίες στη σχιζοφρένεια
Εναισθησία στην ψύχωση

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της καινοτόμου θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές rTMS (Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός).

Τελικά θεραπεύονται οι ψυχικές διαταραχές?

  • από
Τελικά θεραπεύονται οι ψυχικές διαταραχές?

Εισαγωγή Ένα από τα μείζονα ζητήματα στην ψυχιατρική είναι η αποτελεσματικότητα των υπαρχόντων θεραπευτικών μεθόδων. Είναι διάχυτη και διαχρονική η εντύπωση που διατηρεί η πλειοψηφία… Περισσότερα »Τελικά θεραπεύονται οι ψυχικές διαταραχές?

Γνωστικές Λειτουργίες & Σχιζοφρένεια

Οι γνωστικές λειτουργίες φέρονται εις πέρας από την αλληλεπίδραση διαφόρων περιοχών του εγκεφάλου και είναι : ο λόγος (προφορικός και γραπτός) η μνήμη (με όλες… Περισσότερα »Γνωστικές Λειτουργίες & Σχιζοφρένεια

Παραφροσύνη

  • από

Η σχιζοφρένεια πιάνει το ~1% του πληθυσμού ανεξαρτήτως τόπου και χρόνου. Αν το καλοσκεφτείς λοιπόν, η παραπάνω ατάκα είναι τουλάχιστον επίκαιρη..!