συναίσθημα

Περί συναισθήματος

Η μελέτη του συναισθήματος είναι ένα από τα πιο σύνθετα κεφάλαια στην ιστορία της ψυχολογίας. Η εσωτερική εμπειρία των συναισθημάτων είναι πολύ υποκειμενική και συχνά μπερδεμένη, ιδιαίτερα όταν βιώνονται διαφορετικά συναισθήματα την ίδια στιγμή.

Υπάρχουν αρκετές επιστημονικές θεωρήσεις που παραδοσιακά έχουν ασχοληθεί με αυτό το ζήτημα. Υπάρχει η οπτική της εξέλιξης (ξεκίνησε από τον Κάρολο Δαρβίνο), η ψυχοφυσιολογική οπτική (William James), η νευρολογική (Walter Cannon), η ψυχοδυναμική παράδοση (Sigmund Freud) και η γνωστική προοπτική που άρχισε να εμφανίζεται τη δεκαετία του 1950. Πιο πρόσφατα, στοιχεία από τη νευροβιολογία άρχισαν να εισέρχονται δυναμικά στη συζήτηση.

Έχουν προταθεί πάρα πολλοί ορισμοί για το συναίσθημα και οπωσδήποτε η μελέτη του συνεχίζει να είναι ακόμη ανοιχτή. Οπωσδήποτε πρόκειται για ένα σύνθετο βίωμα, χαρακτηριστικό όχι μόνο των ανθρώπων, αλλά και των ζώων. Περιλαμβάνει το υποκειμενικό εσωτερικό αίσθημα μαζί με γνωστικό και σωματικό περιεχόμενο, εξαρτάται από κάποιο ερέθισμα και οδηγεί σε συμπεριφορά.

Υπάρχουν τα θετικά συναισθήματα που επιθυμούμε να βιώνουμε και τα αρνητικά που μας προκαλούν δυσφορία. Υπάρχουν επίσης πολιτισμικές διαφορές μεταξύ των λαών στον τρόπο που τα συναισθήματα βιώνονται και γίνονται αντιληπτά. Η διαφορετική οπτική ενδεχομένως συμβάλλει στην καλύτερη αντιμετώπιση των αρνητικών συναισθημάτων.

Τα συναισθήματα συνυπάρχουν

Οι Δυτικοί λαοί τείνουν να βλέπουν την ευτυχία και τη θλίψη ως αντίθετα και επομένως ως αμοιβαία αποκλειόμενα. Στην άκρατη επιδίωξή τους για ευτυχία, αποφεύγουν με κάθε τρόπο τα θλιβερά συναισθήματα, πιστεύοντας ότι αυτά θα μειώσουν την ευημερία τους. Οι Ανατολίτες, ωστόσο, είναι ανοιχτοί να βιώσουν αντιφατικά συναισθήματα ταυτόχρονα. Υπάρχει πάντα κάποια θλίψη σε κάθε ευτυχισμένη περίσταση και κάποια ευτυχία μπορεί να βρεθεί ακόμη και στις πιο σκοτεινές εποχές. Έτσι, οι αρνητικές εμπειρίες γίνονται λιγότερο απειλητικές επειδή δεν αποκλείουν τα ευτυχισμένα συναισθήματα.

Τα συναισθήματα αλλάζουν

Οι Δυτικοί τείνουν να θεωρούν ότι τα συναισθήματα προέρχονται από έναν σταθερό εαυτό. Εάν σκέφτομαι τον εαυτό μου ως ένα ευτυχισμένο άτομο, τότε πρέπει να απορρίψω τυχόν αρνητικές εμπειρίες ως ανωμαλίες – όχι ως μέρος αυτού που είμαι. Ομοίως, όσοι πάσχουν από κατάθλιψη συχνά πιστεύουν ότι έτσι θα νιώθουν πάντα. Αντίθετα, οι Ανατολίτες βλέπουν τα συναισθήματα – όπως και τον εαυτό – να αλλάζουν συνεχώς. Έτσι, οι αρνητικές εμπειρίες γίνονται λιγότερο απειλητικές επειδή είναι μόνο προσωρινές.

Τα συναισθήματα προκύπτουν από το πλαίσιο

Σε αντίθεση με τους Δυτικούς, οι οποίοι βλέπουν τα συναισθήματα ως μόνο προερχόμενα από μέσα τους, οι Ανατολικοί βλέπουν ότι τα συναισθήματα προκύπτουν από την κατάσταση στην οποία βρίσκονται. Αυτό σημαίνει ότι η διάθεση μπορεί να αλλάξει αλλάζοντας το πλαίσιο, ιδίως ευθυγραμμίζοντας τις σκέψεις και τις συμπεριφορές με τις προσδοκίες των κοινωνικών τους ομάδες. Με την αποστασιοποίηση από τα συναισθήματά τους, οι Ανατολίτες μπορούν να τα ρυθμίζουν καλύτερα. Έτσι, οι αρνητικές εμπειρίες είναι λιγότερο απειλητικές γιατί υπάρχει κάτι που μπορείτε να κάνετε για αυτές.

Ως γνωστόν υπάρχουν πολλών ειδών συναισθήματα. Ακολουθούν άρθρα για κάποια εξ’ αυτών.

Παρορμητικότητα : προσωπικότητα & ψυχολογία

Τι είναι η παρορμητικότητα Η παρορμητικότητα είναι ένα πολύπλευρο χαρακτηριστικό προσωπικότητας που ορίζεται ως η «προδιάθεση» για άμεση αντίδραση σε ένα ερέθισμα χωρίς την ύπαρξη… Περισσότερα »Παρορμητικότητα : προσωπικότητα & ψυχολογία

Τοξική Θετικότητα

Η επιβολή της θετικότητας Η κουλτούρα της θετικότητας έχει αναμφισβήτητα κερδίσει έδαφος τα τελευταία χρόνια, ειδικότερα με την ιλιγγιώδη ανάπτυξη των social media μέσω των… Περισσότερα »Τοξική Θετικότητα

Η επίγνωση το πρώτο βήμα

Αν και είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε το σημαντικό προστατευτικό και προσαρμοστικό όφελος που αντλούμε μέσω του άγχους και του θυμού, είναι εξίσου σημαντικό να αντιλαμβανόμαστε πόσο δυσπροσαρμοστικές και ψυχικά εξουθενωτικές μπορεί να γίνουν οι δύο αυτές συναισθηματικές αντιδράσεις όταν μεγαλοποιούμε το βαθμό του κινδύνου και το μέγεθος μιας προσβολής.

Υπαρξιακό

Τι άλλο μπορεί να υπάρχει πέρα από την απόλαυση της ζωής εφόσον η ζωή κάποτε θα τελειώσει. Ο συντονισμός με τα ερεθίσματα και η βίωση… Περισσότερα »Υπαρξιακό

Ωκυτοκίνη : δράσεις & μελλοντικά οφέλη

Τι είναι η ωκυτοκίνη Η ωκυτοκίνη είναι μια ορμόνη-πεπτίδιο που δρα ως νευροδιαβιβαστής και παράγεται στον παρακοιλιακό πυρήνα του υποθαλάμου του εγκεφάλου. Από εκεί εκκρίνεται… Περισσότερα »Ωκυτοκίνη : δράσεις & μελλοντικά οφέλη

Ακολουθεί Χριστουγεννιάτικο μήνυμα

Άλλη μια χριστουγεννιάτικη περίοδος ξεκινάει δειλά δειλά και βρίσκει ένα λαό σε μια χαοτική κατάσταση. Η πλειοψηφία του κόσμου ξυπνά το πρωί και κοιμάται το… Περισσότερα »Ακολουθεί Χριστουγεννιάτικο μήνυμα

Μηχανισμοί άμυνας 1.Απώθηση

Τι είναι η απώθηση Η απώθηση είναι μηχανισμός άμυνας επιτυγχάνει την αποτροπή συνειδητής εκδήλωσης επώδυνων/απαράδεκτων/δυσάρεστων/τραυματικών για το Εγώ αναπαραστάσεων, συναισθημάτων, ενορμήσεων, φαντασιώσεων οι οποίες «θάβονται»… Περισσότερα »Μηχανισμοί άμυνας 1.Απώθηση

Θυμός 101

Τι είναι ο θυμός Ο θυμός ορίζεται ως μία συναισθηματική κατάσταση, η οποία ποικίλλει ως προς την ένταση, από τον ήπιο εκνευρισμό έως και την… Περισσότερα »Θυμός 101

Μεταιχμιακό σύστημα εγκεφάλου

Τι είναι το μεταιχμιακό σύστημα Το μεταιχμιακό σύστημα (ή αλλιώς λιμβικό) είναι μια νευροανατομική περιοχή που εντοπίζεται εσωτερικά του εγκεφαλικού φλοιού. Έχει καθοριστικό ρόλο στην… Περισσότερα »Μεταιχμιακό σύστημα εγκεφάλου

Απαντήσεις στην απειλή (threat responses)

Τι είναι οι απαντήσεις στην απειλή Οι απαντήσεις στην απειλή (“fight or flight” response) είναι αυτόματες πρωτογενείς αντιδράσεις του ατόμου στην ύπαρξη ερεθισμάτων, εξωτερικών ή… Περισσότερα »Απαντήσεις στην απειλή (threat responses)