Η αξιολόγηση για Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ / ADHD) στους ενήλικες πραγματοποιείται με ολοκληρωμένη ψυχιατρική εκτίμηση. Στόχος δεν είναι απλώς να διαπιστωθεί η παρουσία ορισμένων συμπτωμάτων, αλλά να εξεταστεί η πορεία τους στον χρόνο, ο βαθμός στον οποίο επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα και εάν μπορούν να εξηγηθούν καλύτερα από άλλους παράγοντες.
Ο Σπύρος Καλημέρης, Ψυχίατρος – Ψυχοθεραπευτής έχει πολυετή κλινική εμπειρία στην αξιολόγηση της ΔΕΠΥ στην ενήλικη ζωή, στη διαφορική διάγνωση και στη θεραπευτική παρακολούθηση των ασθενών. Η αξιολόγηση πραγματοποιείται online ή δια ζώσης στο ιατρείο του στο Σύνταγμα, στην Αθήνα.
Πότε έχει νόημα μια αξιολόγηση για ΔΕΠΥ;
Πολλοί ενήλικες αναζητούν αξιολόγηση επειδή αντιμετωπίζουν επίμονα προβλήματα συγκέντρωσης, οργάνωσης, διαχείρισης χρόνου, αναβλητικότητας ή παρορμητικότητας. Άλλοι αρχίζουν να εξετάζουν την πιθανότητα ΔΕΠΥ όταν οι απαιτήσεις της εργασίας, των σπουδών ή της οικογενειακής ζωής αυξάνονται και οι τρόποι με τους οποίους μέχρι τότε αντιστάθμιζαν τις δυσκολίες τους δεν επαρκούν.
Η παρουσία αυτών των χαρακτηριστικών, ωστόσο, δεν σημαίνει από μόνη της ότι υπάρχει ΔΕΠΥ. Δυσκολίες στην προσοχή και στις εκτελεστικές λειτουργίες μπορεί να εμφανιστούν και σε περιόδους έντονου στρες, σε αγχώδεις ή καταθλιπτικές διαταραχές, σε διαταραχές ύπνου, στη χρήση ουσιών ή σε άλλες ψυχιατρικές και ιατρικές καταστάσεις.
Πώς γίνεται η αξιολόγηση της ΔΕΠΥ στους ενήλικες;
Η διάγνωση της ΔΕΠΥ είναι κλινική και δεν βασίζεται σε ένα μεμονωμένο τεστ ή ερωτηματολόγιο σύμφωνα και με τις κατευθυντήριες οδηγίες του NICE για τη ΔΕΠΥ. Η διαδικασία ολοκληρώνεται συνήθως σε δύο συναντήσεις, αλλά ο απαιτούμενος χρόνος προσαρμόζεται στην πολυπλοκότητα του ιστορικού και στις ανάγκες της διαφορικής διάγνωσης.
Η διαδικασία περιλαμβάνει δύο βασικά στάδια.
1. Συλλογή ιστορικού και κλινικών δεδομένων
Λαμβάνεται αναλυτικό αναπτυξιακό, εκπαιδευτικό και ψυχιατρικό ιστορικό και διερευνώνται τα σημερινά συμπτώματα αλλά και η παρουσία αντίστοιχων δυσκολιών από την παιδική ηλικία. Ιδιαίτερη σημασία έχει η επίδρασή τους στην εργασία ή τις σπουδές, στις σχέσεις, στην οργάνωση της καθημερινότητας και σε άλλους σημαντικούς τομείς της ζωής.
Χρησιμοποιούνται επίσης τυποποιημένα εργαλεία αξιολόγησης καθώς και πρόσθετες κλίμακες για τη διερεύνηση άλλων συμπτωμάτων ή διαταραχών.
Στο πλαίσιο της πλήρους διαγνωστικής αξιολόγησης μπορεί να χρησιμοποιείται και η DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults), μια ημιδομημένη διαγνωστική συνέντευξη που εξετάζει συστηματικά τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ τόσο στην ενήλικη ζωή όσο και κατά την παιδική ηλικία, καθώς και τη λειτουργική τους επίπτωση.
Οι κλίμακες και τα ερωτηματολόγια αποτελούν μέρος της συνολικής αξιολόγησης και δεν χρησιμοποιούνται από μόνα τους για να τεθεί η διάγνωση.
Όταν είναι διαθέσιμα και κρίνεται χρήσιμο μπορούν επίσης να συνεκτιμηθούν παλιότερες αξιολογήσεις, σχολικά στοιχεία ή πληροφορίες από ανθρώπους που γνωρίζουν το άτομο από μικρότερη ηλικία.
2. Κλινική σύνθεση και διαγνωστική εκτίμηση
Στο δεύτερο στάδιο γίνεται η συνολική συνεκτίμηση των πληροφοριών που έχουν συγκεντρωθεί: του αναπτυξιακού και ψυχιατρικού ιστορικού, της σημερινής κλινικής εικόνας, της λειτουργικής επιβάρυνσης, των αποτελεσμάτων των εργαλείων αξιολόγησης και των πιθανών συνυπαρχουσών καταστάσεων.
Η τελική εκτίμηση προκύπτει από τη σύνθεση του συνόλου των κλινικών δεδομένων.
Διαφορική διάγνωση και συννοσηρότητα
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό μέρος της αξιολόγησης είναι να εξεταστεί τι εξηγεί καλύτερα τις δυσκολίες του συγκεκριμένου ανθρώπου.
Συμπτώματα που μοιάζουν με ΔΕΠΥ μπορεί να συνδέονται με αγχώδεις διαταραχές, κατάθλιψη, διπολική διαταραχή, προβλήματα ύπνου ή άλλες καταστάσεις. Παράλληλα, η ΔΕΠΥ μπορεί να συνυπάρχει με κάποια από αυτές.
Για τον λόγο αυτό η αξιολόγηση δεν περιορίζεται σε έναν κατάλογο συμπτωμάτων ή σε ένα online test. Εξετάζεται συνολικά το ιστορικό και η κλινική εικόνα, ώστε να αποφεύγεται τόσο η υποδιάγνωση όσο και η απόδοση στη ΔΕΠΥ δυσκολιών που έχουν διαφορετική προέλευση.
Τι ακολουθεί μετά την αξιολόγηση;
Μετά την ολοκλήρωση της εκτίμησης συζητούνται τα ευρήματα και όταν τίθεται διάγνωση ΔΕΠΥ διαμορφώνεται θεραπευτικό πλάνο με βάση την κλινική εικόνα, τη λειτουργικότητα και τις ανάγκες του κάθε ανθρώπου.
Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική θεραπεία και παρακολούθηση της ΔΕΠΥ και τυχόν συνυπαρχουσών διαταραχών, καθώς και ψυχοεκπαίδευση και πρακτικές παρεμβάσεις για την οργάνωση και τη διαχείριση της καθημερινότητας. Όπου υπάρχει σχετική ένδειξη μπορεί επίσης να προταθεί κατάλληλη ψυχοθεραπευτική παρέμβαση.
Για αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τα συμπτώματα, τη νευροβιολογία και τις θεραπευτικές επιλογές της ΔΕΠΥ, μπορείτε να διαβάσετε τον πλήρη οδηγό για τη ΔΕΠΥ ενηλίκων.
Ραντεβού για αξιολόγηση ΔΕΠΥ ενηλίκων
Η αξιολόγηση πραγματοποιείται από τον Σπύρο Καλημέρη, Ψυχίατρο – Ψυχοθεραπευτή, online ή δια ζώσης στο ιδιωτικό ιατρείο:
Ξενοφώντος 15Α, 2ος όροφος, Σύνταγμα, Αθήνα
Για προγραμματισμό ραντεβού μπορείτε να επικοινωνήσετε τηλεφωνικά ή μέσω της σελίδας επικοινωνίας.