Αϋπνία

Ορισμός αϋπνίας

Με τον όρο αϋπνία εννοούμε τη δυσκολία επέλευσης ή διατήρησης ή τη διαταραχή της ποσότητας και ποιότητας του ύπνου. Υπάρχουν οι εξής τύποι :

Αϋπνία έναρξης : δυσκολία να μας πάρει ο ύπνος

Ενδιάμεση αφύπνιση : ξύπνημα στη μέση της νύχτας

Πρώιμη αφύπνιση : ξύπνημα νωρίτερα από το επιθυμητό και αδυναμία να ξανακοιμηθούμε

Μη αναζωογονητικός νυχτερινός ύπνος


Κατάταξη αϋπνίας

Η αϋπνία ανήκει στις δυσυπνίες, διαταραχές του ύπνου που χαρακτηρίζονται από μεταβολές της ποιότητας, της ποσότητας και της χρονικής κατανομής του ύπνου κατά τη διάρκεια του 24ώρου.

Άλλες διαταραχές ύπνου τύπου δυσυπνίας είναι :

• Ναρκοληψία

• Ιδιοπαθής υπερυπνία

• Υποτροπιάζουσα υπερυπνία (σύνδρομο Kleine Levin)

• Αποφρακτικού τύπου άπνοια

• Διαταραχή περιοδικών κινήσεων των άκρων (νυχτερινός μυόκλονος)

• Διαταραχές του κιρκαδιανού ρυθμού


Η αϋπνία είναι μια αρκετά συχνή κατάσταση (επιπολασμός ζωής του πληθυσμού εώς και 33%) και διακρίνεται στην πρωτοπαθή και στη δευτεροπαθή.

Πρωτοπαθής

Στην πρωτοπαθή το κύριο πρόβλημα είναι η αϋπνία χωρίς να υπάρχουν άλλοι αιτιολογικοί παράγοντες ή συννοσηρότητα. Για να πούμε ότι κάποιος πάσχει από πρωτοπαθή αϋπνία θα πρέπει να υπάρχει το κριτήριο της διάρκειας (3 μήνες τουλάχιστον) και της συχνότητας (3 φορές την εβδομάδα τουλάχιστον). Άρα μεμονωμένες περιπτώσεις δεν αξιολογούνται ως πρόβλημα. Ακόμη η διαταραχή θα πρέπει να συμβαίνει επί ευνοϊκών για φυσιολογικό ύπνο συνθηκών διαβίωσης. Αυτό σημαίνει ότι περιπτώσεις διαταραχής ύπνου π.χ. ως συνέπεια επαγγελματικού ωραρίου (π.χ. διαταραχές κιρκαδιανού ρυθμού σε αστυνομικούς, νοσοκόμους, πιλότους) εξαιρούνται και αντιμετωπίζονται διαφορετικά αν χρειάζεται.

Αίτια αϋπνίας (Δευτεροπαθής)

Η δευτεροπαθής είναι η συχνότερη μορφή. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι σχεδόν όλες οι ψυχικές διαταραχές μπορεί να έχουν ως σύμπτωμα την αϋπνία, η οποία συνήθως αποτελεί και επίσημο κριτήριο για τη διάγνωση. Έτσι η μείζων κατάθλιψη, η διπολική διαταραχή, οι ψυχώσεις, οι καταχρήσεις ουσιών, οι αγχώδεις διαταραχές, οι άνοιες χαρακτηρίζονται ως επί το πλείστον από ποικίλου βαθμού και έντασης αϋπνία και η οποία όταν υπάρχει συμβάλλει σε ένα φαύλο κύκλο επιδείνωσης της πυρηνικής διαταραχής.

Επιπλέον είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι η αϋπνία μπορεί να αποτελέσει πρόδρομο σύμπτωμα για ένα καταθλιπτικό, μανιακό ή ψυχωτικό επεισόδιο, δηλαδή να αρχίσει να υπάρχει πριν την πλήρη εκδήλωση των υπόλοιπων συμπτωμάτων. Αντίστοιχα η αϋπνία μπορεί να αποτελέσει σημάδι υποτροπής των ανωτέρω καταστάσεων.

Δευτεροπαθής αϋπνία μπορεί να εμφανιστεί και στο πλαίσιο σωματικών παθήσεων. Μερικές από αυτές είναι :

• Στεφανιαία νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια

• ΧΑΠ, άσθμα

• Έλκος, ΓΟΠ, Διαρροικά σύνδρομα

• Νεφρική ανεπάρκεια

• Θυρεοειδοπάθειες, Σακχαρώδης Διαβήτης

• Κεφαλαλγίες, νόσος Parkinson, σκλήρυνση κατά πλάκας

αϋπνία

Φαύλος κύκλος

Κατά κύριο λόγο υφίσταται παλίνδρομη συσχέτιση (η οποία δεν είναι πάντα εμφανής), δηλαδή η διαταραχή του ύπνου αυξάνει την πιθανότητα έναρξης σωματικών και ψυχικών διαταραχών αλλά και το αντίθετο. Η διαταραχή του ύπνου δύναται να προκαλέσει πρόβλημα στην ανταπόκριση του ατόμου στις απαιτήσεις της καθημερινότητας και λόγω της σωματικής, αλλά και της ψυχικής επιβάρυνσης που ως συνέπεια έχει.

Παράλληλα, στην αϋπνία μπορεί να εμπλακούν γνωσιακές και συμπεριφορικές συσχετίσεις που κάνουν την έλευση του ύπνου ακόμη δυσκολότερη καθώς και μια υπεραπασχόληση του ατόμου με το πρόβλημά του. Έτσι, όσο προσπαθεί κάποιος να κοιμηθεί και αυτό δεν επιτυγχάνεται, τόσο αυξάνει η αγχώδης προσμονή και η απογοήτευση και άρα η δυσκολία επιμένει.

Αϋπνία

Αντιμετώπιση αυπνιας

Στην αντιμετώπιση της αϋπνίας, υπάρχουν λύσεις. Αν τα διάφορα γενικά μέτρα υγιεινής του ύπνου καταστούν ανεπαρκή, μπορεί να επιστρατευτούν ψυχοθεραπευτικές μέθοδοι και με σχετική έμφαση σε τεχνικές χαλάρωσης. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η αϋπνία είναι πρόβλημα που αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά. Πάντως οι κακές συνθήκες ύπνου δεν είναι καθόλου ασυνήθιστο αίτιο διαταραχών του ύπνου και η βελτίωσή τους θα πρέπει να είναι το πρώτο βήμα στην αντιμετώπιση του προβλήματος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις ενδείκνυται φαρμακευτική αγωγή, με βασική στόχευση να είναι προσωρινή, καθώς υποβόσκει ο κίνδυνος της κατάχρησης υπναγωγών αγχολυτικών σκευασμάτων. Όταν η αϋπνία αποτελεί σύμπτωμα μιας κύριας διαταραχής, η αντιμετώπιση αυτής επαναφέρει τον ύπνο σταδιακά, π.χ. η θεραπεία κατάθλιψης, εντούτοις συχνά χρειάζεται ειδική φαρμακευτική παρέμβαση. Τέλος στην περίπτωση της δευτεροπαθούς μορφής η αντιμετώπιση του πρωταρχικού προβλήματος συνήθως επιφέρει διόρθωση του ύπνου αν και όχι πάντα και όχι με διάρκεια.

insomnia Αϋπνία

Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της καινοτόμου θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές rTMS (Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός).

Απάντηση