Πώς καταλαβαίνεις ότι είσαι εξαρτημένος;

Υπάρχουν κάποια σημάδια που δείχνουν εξάρτηση, όπως: να σκέφτεσαι το ποτό ως στήριγμα, να περιμένεις πότε θα μπορέσεις να πιεις, να μην μπορείς να χαλαρώσεις αν δεν πιεις, να σκέφτεσαι ότι δε θα κοιμηθείς το βράδυ αν δεν πιεις, να μην μπορείς να διασκεδάσεις χωρίς αλκοόλ, ή να πιστεύεις ότι δεν έχεις πρόβλημα επειδή πίνεις μόνο τα σαββατοκύριακα.

Πώς καταλαβαίνεις ότι είσαι αλκοολικός;

Μερικά σημάδια που δείχνουν ότι πιθανώς είσαι αλκοολικός/αλκοολική είναι: να μην είστε λειτουργικός/ή στο σπίτι ή στη δουλειά, να κάνετε τα αγαπημένα σας πρόσωπα να ανησυχούν, να αρνείστε ότι πίνετε ή να κρύβετε τα μπουκάλια, να χάνετε φιλίες ή να αντιμετωπίζετε προβλήματα σχέσης λόγω αλκοόλ, να έχετε νομικά προβλήματα λόγω ανεξέλεγκτης συμπεριφοράς κατά τη μέθη, να χρειάζεστε αλκοόλ για να χαλαρώσετε ή να νιώσετε αυτοπεποίθηση, να πίνετε το πρωί ή όταν είστε μόνοι, να μεθάτε χωρίς να το επιδιώκετε, ή να ξεχνάτε συχνά τι κάνατε πίνοντας. Να σημειωθεί ότι ένα ποσοστό αλκοολικών είναι λειτουργικοί (high functioning alcoholics) και μπορεί να μην έχουν την εικόνα που θα περιμένατε.

Ποιες είναι οι ποσότητες αλκοόλ στα ποτά;

Για να μπορούμε να έχουμε μια μονάδα μέτρησης της κατανάλωσης, έχει καθιερωθεί η έννοια της «μονάδας αλκοόλ» (standard unit). Μία μονάδα ισούται με 8-12gr ή 10-12.7ml καθαρής αιθυλικής αλκοόλης και αντιστοιχεί περίπου σε: μισό ποτήρι μπύρα (300 ml), ένα ποτήρι κρασί (12,5 ml) ή ένα ποτό whiskey (30 ml).

Ποια είναι τα «ασφαλή όρια» χρήσης αλκοόλ;

Στο παρελθόν το ασφαλές όριο για τους άνδρες ήταν 21 μονάδες/εβδομ. και για τις γυναίκες 14 μονάδες/εβδομ. Ωστόσο, η πιο θεμελιώδης αλλαγή των τελευταίων ετών είναι η απομάκρυνση από την ιδέα ενός «ασφαλούς» ορίου. Οι υγειονομικές αρχές, συμπεριλαμβανομένου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τονίζουν πλέον ότι καμία ποσότητα αλκοόλ δεν είναι εντελώς ακίνδυνη. Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ποσότητα που καταναλώνεται. Τα όρια αυτά διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα (π.χ., 14 μονάδες την εβδομάδα στο Ηνωμένο Βασίλειο, 10 στην Αυστραλία, έως δύο ποτά την εβδομάδα στον Καναδά).

Ποιες είναι οι συνέπειες του αλκοολισμού;

Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ έχει σοβαρές συνέπειες για τη σωματική και ψυχική υγεία. Ορισμένες από αυτές περιλαμβάνουν: ηπατική νόσο (κίρρωση), καρδιαγγειακά προβλήματα, αυξημένο κίνδυνο για διάφορους τύπους καρκίνου, νευρολογικές βλάβες, γαστρεντερικά προβλήματα, και αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος. Επίσης, το αλκοόλ συνδέεται με περίπου 800.000 θανάτους ετησίως στην Ευρώπη.

Ποιες ψυχιατρικές διαταραχές συνδέονται με τον αλκοολισμό;

Ο αλκοολισμός συνδέεται στενά με ψυχικές διαταραχές. Άνθρωποι με ψυχιατρικά προβλήματα είναι πιο επιρρεπείς στη χρήση αλκοόλ ως μέσο αυτοθεραπείας. Συνυπάρχει συχνά με διαταραχές προσωπικότητας (50–80%), αγχώδεις διαταραχές (25-50%), μείζονα κατάθλιψη (30-40%), εξάρτηση από παράνομες ουσίες (20-40%), σχιζοφρένεια (10-40%), και διαταραχές διατροφής (10-50%). Επίσης, το 20-30% όσων αυτοκτονούν είναι αλκοολικοί.

Πώς γίνεται η απεξάρτηση από το αλκοόλ;

Η απεξάρτηση είναι μια δύσκολη αλλά εφικτή διαδικασία. Στον σοβαρό αλκοολισμό, η απότομη διακοπή του αλκοόλ χωρίς ιατρική υποστήριξη είναι δυνητικά επικίνδυνη. Αρχικά, απαιτείται η φάση της αποτοξίνωσης και της αντιμετώπισης του συνδρόμου στέρησης, συχνά με νοσηλεία. Στη συνέχεια, ακολουθεί η φάση της αποκατάστασης, η οποία περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή (όπως Ναλτρεξόνη, Ναλμεφένη) και ψυχοθεραπευτική υποστήριξη, είτε ατομική είτε ομαδική (π.χ., σε κέντρα όπως το ΚΕΘΕΑ).

Αλκοολισμός & κατάχρηση αλκοόλ: Γιατί & πως να σταματήσετε

Τι είναι ο αλκοολισμός

Περιεχόμενα

Ο αλκοολισμός είναι ο ευρέως χρησιμοποιούμενος όρος για τη διαταραχή χρήσης αλκοόλ (Alcohol Use Disorder), μια κατάσταση κατά την οποία η κατανάλωση αλκοόλ γίνεται προβληματική, με δυσκολία ελέγχου και συνέχιση της χρήσης παρά τις αρνητικές συνέπειες.

Η διαταραχή μπορεί να είναι ήπια, μέτρια ή σοβαρή. Σύμφωνα με το DSM-5-TR, η διάγνωση βασίζεται στην παρουσία τουλάχιστον δύο από έντεκα κριτήρια κατά τη διάρκεια δώδεκα μηνών, στο πλαίσιο ενός προβληματικού προτύπου χρήσης που προκαλεί κλινικά σημαντική επιβάρυνση. Η ανοχή και το στερητικό σύνδρομο αποτελούν πιθανά, αλλά όχι υποχρεωτικά, χαρακτηριστικά της διαταραχής.

Ως αλκοολισμός ορίζεται η επαναλαμβανόμενη κατάχρηση αλκοόλ για μεγάλα χρονικά διαστήματα παρά τις τεκμηριωμένες δυσμενείς συνέπειες σε βαθμό που υπάρχει ισχυρή εξάρτηση από αλκοόλ.

Τα κύρια συμπτώματα περιλαμβάνουν:

Δυνατή & συνεχής επιθυμία για αλκοόλ
Απώλεια ελέγχου στην κατανάλωση
Σύνδρομο στέρησης όταν δεν καταναλώνεται αλκοόλ
Αύξηση της αντοχής στο αλκοόλ

Πως καταλαβαίνεις ότι είσαι εξαρτημένος

Σκέφτεσαι το ποτό ως στήριγμα
Περιμένεις πότε θα μπορέσεις να πιεις
Δε χαλαρώνεις αν δεν πιεις
Σκέφτεσαι ότι δε θα κοιμηθείς το βράδυ αν δεν πιεις
Δε διασκεδάζεις αν δεν πιεις
Σκέφτεσαι ότι αφού πίνεις όσο θέλεις μόνο το σαββατοκύριακο δεν έχεις πρόβλημα

Πως καταλαβαίνεις ότι είσαι αλκοολικός

Μερικά σημάδια που δείχνουν ότι πιθανώς είσαι αλκοολικός/αλκοολική είναι :

Δεν είστε λειτουργικός/ή στο σπίτι, στη δουλεια
Κάνετε τα αγαπημένα σας πρόσωπα να ανησυχούν
Αρνείστε ότι πίνετε, βρίσκετε δικαιολογίες, κρύβετε τα μπουκάλια ή θυμώνετε όταν σας υποδεικνύουν το πρόβλημα
Χάνετε φιλίες ή αντιμετωπίζετε προβλήματα σχέσης λόγω κατανάλωσης αλκοόλ, αλλά δεν το σταματάτε
Έχετε νομικά προβλήματα λόγω ανεξέλεγκτης συμπεριφοράς κατά τη μέθη
Χρειάζεστε αλκοόλ για να χαλαρώσετε ή να νιώσετε αυτοπεποίθηση
Πίνετε το πρωί ή όταν είστε μόνοι
Μεθάτε χωρίς να το επιδιώκετε
Ξεχνάτε συχνά τι κάνατε πίνοντας

high functioning alcoholics

Να πούμε εδώ ότι η διαταραχή χρήσης αλκοόλ δεν συνοδεύεται πάντοτε από εμφανή έκπτωση της επαγγελματικής ή κοινωνικής λειτουργικότητας. Ορισμένοι άνθρωποι συνεχίζουν να εργάζονται και να ανταποκρίνονται σε αρκετές υποχρεώσεις τους, παρά την ύπαρξη σημαντικού προβλήματος με το αλκοόλ.

Ένας λειτουργικός αλκοολικός μπορεί να μην έχει την εικόνα που θα περιμένατε. Μπορεί να είναι υπεύθυνος και παραγωγικός. Μπορεί να είναι ένας φαινομενικά πρόσχαρος σύζυγος και πατέρας. Θα μπορούσε ακόμη και να είναι επιτυχημένος ή σε θέση ισχύος. Η επιτυχία του μάλιστα μπορεί να οδηγεί τους ανθρώπους να παραβλέπουν το πρόβλημα του.

Θα μπορούσε επίσης να είναι σε άρνηση. Μπορεί να σκεφτεί: «Έχω μια εξαιρετική δουλειά, πληρώνω τους λογαριασμούς μου και έχω πολλούς φίλους. επομένως δεν είμαι αλκοολικός ». Επίσης μπορεί να εφευρίσκει δικαιολογίες όπως: «Πίνω μόνο ακριβό κρασί» ή «Δεν έχω χάσει τα πάντα ή έχω υποστεί αποτυχίες λόγω του αλκοόλ».

Αλλά δεν είναι έτσι στην πραγματικότητα. Κανείς δεν μπορεί να πίνει υπερβολικά και να διατηρεί σημαντικές ευθύνες για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Κάποια στιγμή αργά ή γρήγορα θα υπάρξει τίμημα.

Ποσότητες αλκοολ στα ποτά

Το αλκοόλ είναι μια νόμιμη ψυχοτρόπος εξαρτησιογόνος ουσία με δυνητικά δραματικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία του ανθρώπου όσο μεγαλώνει η κατανάλωσή.

Για τη μέτρηση της κατανάλωσης χρησιμοποιείται η έννοια της μονάδας αλκοόλ ή του standard drink. Ωστόσο, η ποσότητα καθαρής αλκοόλης που αντιστοιχεί σε μία μονάδα διαφέρει μεταξύ χωρών.

Για πρακτικούς υπολογισμούς μπορούμε να χρησιμοποιούμε ως σημείο αναφοράς τα 10 γραμμάρια καθαρής αλκοόλης. Περίπου αυτή την ποσότητα περιέχουν:

250 ml μπύρας με περιεκτικότητα 5%.
100 ml κρασιού με περιεκτικότητα 12%.
30 ml αποστάγματος με περιεκτικότητα 40%.

Οι ποσότητες είναι ενδεικτικές. Η πραγματική πρόσληψη εξαρτάται από τον όγκο του ποτού και την περιεκτικότητά του σε αλκοόλ.

“Ασφαλή όρια” χρήσης αλκοόλ

Στο παρελθόν το ασφαλές όριο για τους άνδρες είχε τοποθετηθεί στις 21 μονάδες/εβδομ. & έως 4 μονάδες ημερησίως, ενώ για τις γυναίκες 14 μονάδες/εβδομ. & έως 3 μονάδες ημερησίως.

Η πιο θεμελιώδης αλλαγή των τελευταίων ετών είναι η απομάκρυνση από την ιδέα ενός «ασφαλούς» ορίου. Οι υγειονομικές αρχές τονίζουν πλέον ότι καμία ποσότητα αλκοόλ δεν είναι εντελώς ακίνδυνη. Αντί για «όρια ασφαλούς κατανάλωσης», η ορολογία έχει αλλάξει σε «οδηγίες για κατανάλωση χαμηλού κινδύνου».

Αυτή η αλλαγή βασίζεται σε ένα αυξανόμενο σώμα επιστημονικών στοιχείων που δείχνουν ότι ακόμη και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο διαφόρων προβλημάτων υγείας, όπως θα δούμε στη συνέχεια του άρθρου. Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ποσότητα που καταναλώνεται και δεν υπάρχει σαφές όριο κάτω από το οποίο η βλάβη είναι εντελώς ανύπαρκτη, γραμμή που έχει υιοθετηθεί πλέον από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας από το 2023.

Τα όρια αυτά πάντως διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο το όριο είναι 14 μονάδες την εβδομάδα τόσο για άνδρες όσο και γυναίκες, ενώ στην Αυστραλία 10 μονάδες. Στις ΗΠΑ, οι διατροφικές οδηγίες 2025–2030 εγκατέλειψαν τα προηγούμενα συγκεκριμένα ημερήσια όρια των δύο ποτών για τους άνδρες και του ενός για τις γυναίκες, υιοθετώντας τη γενικότερη σύσταση για περιορισμό της κατανάλωσης αλκοόλ προς όφελος της υγείας. Στον Καναδά νέες κατευθυντήριες γραμμές από το 2023 ορίζουν τον χαμηλό κίνδυνο ως όχι περισσότερο από δύο ποτά την εβδομάδα.

Άμεσα συμπτώματα υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ ανάλογα με τα επίπεδα στο αίμα*:

20-30 mg/dl: ↓ κινητικής απόδοσης και ικανότητας σκέψης
30-80 mg/dl: Αυξημένα κινητικά και γνωσιακά προβλήματα
80-200 mg/dl: Αποδιοργάνωση γνωσιακών ικανοτήτων (↓κρίσης), συναισθηματική αστάθεια, μείωση κοινωνικής λειτουργικότητας και άρση αναστολών, δυσαρθρία, αταξία, αστάθεια στο βάδισμα
200-300 mg/dl: Νυσταγμός, κολλώδης ομιλία, διαλείψεις, υπογλυκαιμία, μείωση των αντανακλαστικών
>300-400 mg/dl: Διαταραγμένα ζωτικά σημεία, αναπνευστική καταστολή, κώμα, θάνατος

*ενδέχεται να υπάρχουν διαφοροποιήσεις καθώς τα επίπεδα του στο αίμα εξαρτώνται από το βάρος του ατόμου, το είδος του ποτού και ποικίλους μεταβολικούς παράγοντες

Τα συμπτώματα 1 ως 3 αποτελούν λίγο ή πολύ μέρος της καθημερινότητας του αλκοολικού

Ποιες συνέπειες έχει ο αλκοολισμός

Πατήστε το βελάκι για να εμφανιστούν οι πιθανές συνέπειες του αλκοολισμού που πραγματικά «μιλάνε από μόνες τους»!

Ηπατική Νόσος	Κίρρωση Στεάτωση Ηπατίτιδα Καρκίνος Ήπατος
Χρόνια Παγκρεατίτιδα
Καρκίνος Παγκρέατος
Πεπτικό Σύστημα	Στοματίτιδα Οισοφαγίτιδα Γαστρίτιδα Έλκος στομάχου/δωδεκαδακτύλου Σύνδρομα δυσαπορρόφησης Καρκίνος γλώσσας, στόματος, φάρυγγα, οισοφάγου
Καρδιαγγειακή Νόσος	Μυοκαρδιοπάθεια Αρρυθμίες Αρτηριακή υπέρταση
Αιματολογικές Διαταραχές	Αναιμία Λευκοπενία Θρομβοπενία
Αναπνευστικό Σύστημα	Αναπνευστική καταστολή επί οξείας μέθης
Ηλεκτρολυτικές Διαταραχές	Υπογλυκαιμία Υπεργλυκαιμία Υπονατριαιμία Υπερασβεστιαιμία Υποφωσφαταιμία
Καρκίνος του Μαστού
Γεννητικό Σύστημα	Υπογονιμότητα και στα δύο φύλα Διαταραχή στύσης Διαταραχές εμμήνου ρύσεως
Διαταραχές Θερμορύθμισης
Λοιμώξεις
Νευρολογικές Διαταραχές	Ηπατική εγκεφαλοπάθεια Χρόνια επίκτητη ηπατοεγκεφαλική εκφύλιση Παγκρεατική εγκεφαλοπάθεια Αλκοολική άνοια/εγκεφαλική ατροφία Μυοπάθεια Κεντρική γεφυρική μυελινόλυση Νόσος Marchiafava-Bignami Σύνδρομο αλκοολικού εμβρύου Επιληπτικές κρίσεις
Νευρολογικές λόγω Υποθρεψίας	Σύνδρομο Wernicke-Korsakoff Πελλάγρα Περιφερική Νευροπάθεια Οπτική Νευροπάθεια
Τραυματισμός (λόγω ατυχήματος ή επιληπτικών κρίσεων)	Ενδοεγκεφαλική αιμορραγία Επισκληρίδιο αιμάτωμα Υποσκληρίδιο αιμάτωμα Υδροκέφαλος Τραυματισμός νωτιαίου μυελού Συμπιεστικές νευροπάθειες («Παραλύσεις του Σαββατόβραδου»)

Να σημειωθεί απλώς ότι για αρκετές από αυτές τις συνέπειες ο κίνδυνος πολλαπλασιάζεται όταν ο αλκοολικός είναι και καπνιστής (το τσιγάρο είναι επίσης νόμιμη εξαρτησιογόνος ψυχοτρόπος ουσία).

Βάσει στοιχείων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το αλκοόλ προκαλεί περίπου 800.000 θανάτους ετησίως στην Ευρώπη, ήπειρο με μεγάλη παράδοση υψηλής χρήσης αλκοόλ στον κόσμο. Παρά το γεγονός ότι ο καρκίνος είναι η κύρια αιτία θανάτων που οφείλονται στο αλκοόλ στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), η ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τη σχέση μεταξύ αλκοόλ και καρκίνου παραμένει ανησυχητικά χαμηλή.

Οικονομικό κόστος αλκοολισμού

Τα στοιχεία μιλούν για ένα ΤΕΡΑΣΤΙΟ κοστος του αλκοολισμού σε οικονομικό επίπεδο.

Στις ΗΠΑ το κόστος της κατάχρησης αλκοόλ υπολογίζεται σε 185 δισεκατομμύρια δολάρια /έτος από τα οποία το μεγαλύτερο ποσοστό προκύπτει λόγω χαμένης εργασιακής παραγωγικότητας και το υπόλοιπο από δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης, έξοδα για ποινικά αδικήματα και τροχαία ατυχήματα!

Στην Ευρώπη το άμεσα μετρήσιμο κόστος που αφορά την απουσία από την εργασία, την ανεργία, τις συνέπειες από τα ατυχήματα και την εγκληματικότητα, υπηρεσίες υγείας, αστυνόμευσης, δικαιοσύνης και πρόνοιας για το 2003 υπολογίστηκε σε 125 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ το έμμεσο που αφορά την πρώιμη θνησιμότητα/ νοσηρότητα και την απώλεια παραγωγικότητας γύρω στα 270 δις.

Τα συμπεράσματα δικά σας.

Οι σχετικές οικονομικές εκτιμήσεις διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τη χώρα, την περίοδο αναφοράς και τη μεθοδολογία. Ωστόσο, αναδεικνύουν ότι η πρόληψη και η αποτελεσματική αντιμετώπιση της εξάρτησης από αλκοόλ αποτελούν σημαντικές προτεραιότητες δημόσιας υγείας.

Ψυχιατρικές διαταραχές από τον αλκοολισμό

Πατήστε για να εμφανιστούν οι πιθανές ψυχικές διαταραχές κατά τη διάρκεια της τοξίκωσης ή/και της στέρησης

Τοξίκωση	Η χρήση τέτοιας ποσότητας όσης αρκεί για να προκαλέσει στο άτομο ένα σύνολο σωματικών και ψυχικών συμπτωμάτων και σημείων (βλέπε παρακάτω “επιδράσεις ανάλογα τη συγκέντρωση στο αίμα”)
Στερητικό Σύνδρομο	1. Υπερδραστηριότητα Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος (εφίδρωση, ταχυκαρδία) 2. Τρόμος άκρων χειρών 3. Ναυτία ή εμετός 4. Άγχος 5. Αϋπνία 6. Ψυχοκινητική διέγερση 7. Παροδικές οπτικές, κοιναισθητικές ή ακουστικές ψευδαισθήσεις 8. Επιληπτικές κρίσεις grand mal
Παραλήρημα στην τοξίκωση
Τρομώδες παραλήρημα (delirium tremens): σοβαρή και δυνητικά απειλητική για τη ζωή επιπλοκή του στερητικού συνδρόμου, που απαιτεί επείγουσα νοσοκομειακή αντιμετώπιση.
Εμμένουσα άνοια
Αμνησιακή διαταραχή
Ψυχωτική διαταραχή, με παραληρητικές ιδέες ή/και ψευδαισθήσεις
Διαταραχή του ύπνου
Διαταραχή της διάθεσης (Κατάθλιψη, Διπολική Διαταραχή, Δυσθυμία)
Αγχώδης διαταραχή
Σεξουαλική δυσλειτουργία

Ψυχιατρική Συννοσηρότητα

Άνθρωποι με ψυχιατρικά προβλήματα είναι πιο επιρρεπείς στη χρήση αλκοόλ ως μέσο αποφυγής και αυτοθεραπείας. Η συνεχής έκθεση σε στρεσογόνες καταστάσεις, είτε ενδοοικογενειακά είτε εργασιακά, μπορεί να οδηγήσει στην κατάχρηση αλκοόλ για την καταπράυνση του άγχους.

Ψυχικές διαταραχές και αλκοολισμός συνδέονται στενά όντας ουσιαστικά συγκοινωνούντα δοχεία. Για παράδειγμα, ένα άτομο με κατάθλιψη μπορεί να καταφύγει στο αλκοόλ, ενώ η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη.

Συνύπαρξη κατάχρησης αλκοολ με τις παρακάτω διαταραχές & ποσοστά :

Διαταραχές προσωπικότητας 50–80% (κυρίως αντικοινωνική, οριακή και παρανοειδής)
Αγχώδεις διαταραχές 25-50%
Μείζων καταθλιψη 30-40%.
Εξάρτηση από ναρκωτικές παράνομες ουσίες 20-40%
Σχιζοφρένεια 10-40%
Διαταραχές διατροφής 10-50%
20-30% όσων αυτοκτονούν

Η συχνότητα συννοσηρότητας διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τον πληθυσμό που μελετάται, τη βαρύτητα της εξάρτησης και το θεραπευτικό πλαίσιο. Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση και η θεραπεία χρειάζεται να λαμβάνουν υπόψη τόσο τη χρήση αλκοόλ όσο και τις συνυπάρχουσες ψυχικές διαταραχές.

Απεξάρτηση από αλκοόλ

“Πως να κόψω το αλκοόλ” είναι το μεγάλο ερώτημα για πολλούς ανθρώπους παγιδευμένους στην εξάρτηση.

Η διακοπή του αλκοόλ χρειάζεται εξατομικευμένο σχεδιασμό, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σωματική εξάρτηση. Η απότομη διακοπή μετά από παρατεταμένη και βαριά κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει στερητικό σύνδρομο, το οποίο σε ορισμένες περιπτώσεις συνοδεύεται από επιληπτικές κρίσεις, σύγχυση ή τρομώδες παραλήρημα.

Η ασφαλής αντιμετώπιση αρχίζει με την αξιολόγηση της βαρύτητας της εξάρτησης, του ιστορικού προηγούμενων στερητικών επεισοδίων, της σωματικής και ψυχικής υγείας και των διαθέσιμων υποστηρικτικών συνθηκών.

Στο σοβαρό αλκοολισμό το απότομο κόψιμο του αλκοόλ χωρίς ιατρική υποστήριξη αποτελεί λάθος & δυνητικά επικίνδυνη κίνηση.

Στο χρόνιο αλκοολισμό η διακοπή είναι λάθος να γίνει χωρίς βοήθεια.

Η απεξάρτηση από το αλκοόλ είναι μια δύσκολη, πολυεπίπεδη, αλλά εφικτή διαδικασία. Όταν ο αλκοολισμός είναι βαρύς, προηγείται η φάση της αποτοξίνωσης και αντιμετώπισης του συνδρόμου στέρησης με φάρμακα και στη συνέχεια ακολουθούν οι φάσεις της αντιμετώπισης της όποιας υποκείμενης διαταραχής, π.χ. η θεραπεία κατάθλιψης, αλλά και η φάση της συντήρησης/αποχής από την χρήση. Αυτό το τελευταίο ίσως είναι η μεγαλύτερη πρόκληση.

Αποτοξίνωση από αλκοόλ στο σπίτι: πότε είναι ασφαλής;

Ανάλογα με την περίπτωση, η ιατρικά υποβοηθούμενη διακοπή μπορεί να πραγματοποιηθεί σε εξωτερική βάση ή να απαιτεί νοσηλεία. Η αποτοξίνωση από το αλκοόλ στο σπίτι μπορεί να είναι εφικτή σε επιλεγμένες περιπτώσεις, μόνο έπειτα από κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση και με οργανωμένη παρακολούθηση. Δεν είναι το ίδιο με την προσπάθεια ενός ανθρώπου να διακόψει μόνος του το αλκοόλ, χωρίς εκτίμηση των πιθανών κινδύνων.

Η απόφαση εξαρτάται από τη βαρύτητα της εξάρτησης, την ποσότητα και τη διάρκεια κατανάλωσης, την ύπαρξη προηγούμενων στερητικών επιπλοκών, τη συννοσηρότητα και τη δυνατότητα αξιόπιστης υποστήριξης και παρακολούθησης.

Για να κοπεί το αλκοόλ σωστά στη φάση της αποτοξίνωσης, συχνά απαιτείται νοσηλεία για ένα διάστημα ανάλογα με τη βαρύτητα της κατάχρησης. Πολλοί αλκοολικοί επιθυμούν να το αποφύγουν αυτό, επιδιώκοντας να διακόψουν είτε μόνοι τους, είτε στο σπίτι. Η απόλυτη συμμόρφωση στις οδηγίες του ψυχιάτρου που έχει εμπειρία στη διαδικασία απεξάρτησης είναι σημείο κλειδί για την ομαλή πορεία της αποτοξίνωσης.

Δεν υπάρχει ασφαλής μέθοδος «γρήγορης αποτοξίνωσης» που να είναι κατάλληλη για όλους. Ο στόχος δεν είναι απλώς να απομακρυνθεί το αλκοόλ από τον οργανισμό, αλλά να αντιμετωπιστεί με ασφάλεια η πιθανή στέρηση και να οργανωθεί η συνέχεια της θεραπείας.

Η αντιμετώπιση του στερητικού συνδρόμου αποτελεί μόνο την αρχική φάση της θεραπείας. Η μακροχρόνια αποκατάσταση περιλαμβάνει ψυχοθεραπευτικές, φαρμακευτικές και ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις, ανάλογα με τις ανάγκες του ατόμου.

Θεραπεία αποκατάστασης από το αλκοόλ

Η θεραπεία αποκατάστασης από την εξάρτηση από αλκοόλ αποτελεί μια διαδικασία που συχνά διαρκεί αρκετούς μήνες ή περισσότερο. Περιλαμβάνει την πρόληψη υποτροπών, την αντιμετώπιση πιθανών συνυπαρχουσών ψυχικών διαταραχών και τη σταδιακή αποκατάσταση της σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής λειτουργικότητας.

Φαρμακευτικές επιλογές με ειδική εφαρμογή στη διαταραχή χρήσης αλκοόλ:

Ναλτρεξόνη (Nalorex) : ανταγωνιστής υποδοχέων οπιοειδών με υψηλότερη συγγένεια στον μ-υποδοχέα. Μειώνει το αίσθημα ανταμοιβής και άρα την επιθυμία για αλκοόλ. Χρήση για ένα έτος.
Ναλμεφένη (Selincro) : ανταγωνιστής στους μ και δ υποδοχείς οπιοειδών και μερικός αγωνιστής στον υποδοχέα κάππα (κ)-οπιοειδών

Τα δύο παραπάνω φάρμακα ενδείκνυνται για τη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ σε ενήλικες ασθενείς με εξάρτηση από το αλκοόλ που έχουν υψηλό επίπεδο κινδύνου κατανάλωσης, χωρίς σωματικά συμπτώματα στέρησης και οι οποίοι δεν χρειάζονται άμεση αποτοξίνωση.

Δεν κυκλοφορούν στην Ελλάδα τα παρακάτω 2 φάρμακα που επίσης χρησιμοποιούνται :

Δισουλφιράμη (Antabuse) : Δρα αναστέλλοντας την αφυδρογονάση της ακεταλδεϋδης. Φάρμακο που αν συνδυαστεί με αλκοόλ προξενεί έντονη αντίδραση αποστροφής με πονοκέφαλο, ναυτία, ταχυκαρδία, δύσπνοια και σημαντική δυσφορία.
Ακαμπροσάτη : ανταγωνιστής NMDA & ενεργοποίηση Gaba υποδοχέων. Συμβάλλει στη μείωση του άγχους, της ανησυχίας, της αϋπνίας, τα οποία είναι συχνά συμπτώματα στη φάση της αποκατάστασης.

Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα και οι σταθεροποιητικούς παράγοντες χρησιμοποιούνται επίσης σε αυτές τις περιπτώσεις όταν υπάρχουν αντίστοιχες κλινικές ενδείξεις.

Στην Ελλάδα λειτουργούν δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες πρόληψης, θεραπείας, απεξάρτησης και επανένταξης μέσω του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), στον οποίο έχουν ενταχθεί οι προϋπάρχουσες δημόσιες δομές αντιμετώπισης εξαρτήσεων (π.χ. ΚΕΘΕΑ).

Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής

Πηγές