Τι είναι η Ινομυαλγία;
Η ινομυαλγία (fibromyalgia) είναι ένα χρόνιο σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από διάχυτο πόνο σε όλο το σώμα, κόπωση και γνωστικές διαταραχές.
Στατιστικά: Οι εκτιμήσεις διαφέρουν ανάλογα με τα διαγνωστικά κριτήρια και τον πληθυσμό που μελετάται. Πρόσφατη μεγάλη μετα-ανάλυση εκτιμά ότι η ινομυαλγία αφορά περίπου το 1–2% του γενικού πληθυσμού παγκοσμίως. Διαγιγνώσκεται συχνότερα στις γυναίκες, αν και το πραγματικό μέγεθος της διαφοράς μεταξύ των φύλων είναι μικρότερο και πιο αβέβαιο από ό,τι έδειχναν παλαιότερες μελέτες που βασίζονταν στα tender points.
Κύρια Χαρακτηριστικά της Ινομυαλγίας
- Χρόνιος μυοσκελετικός πόνος σε πολλαπλές περιοχές
- Συνύπαρξη με ψυχολογικές/ψυχικές διαταραχές
- Σημαντική επίδραση στην ποιότητα ζωής
- Συχνή εμφάνιση μετά από στρεσσογόνα γεγονότα. Σε άλλες περιπτώσεις η αιτία είναι αφανής και τα συμπτώματα συσσωρεύονται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου.
Συμπτώματα Ινομυαλγίας: Αναγνωρίζοντας τα Σημάδια
Κύριος Πόνος στην Ινομυαλγία
Ο μυοσκελετικός πόνος αποτελεί το κεντρικό σύμπτωμα και χαρακτηρίζεται από:
- Μεταναστευτικό χαρακτήρα: Ο πόνος μετακινείται από τη μέση στα πλευρά, στήθος, πλάτη, πόδια, χέρια
- Νευροπαθητικά χαρακτηριστικά: Μπορεί να μοιάζει με καψίματα ή ηλεκτρικές εκκενώσεις
- Επιδείνωση υπό συνθήκες: Πρωινές ώρες, ψύχος, υγρασία, κακή ποιότητα ύπνου, στρες
Συμπτώματα που Συνοδεύουν την Ινομυαλγία
Σωματικά Συμπτώματα:
- Δυσκαμψία και μυική τάση
- Αιμωδίες, μουδιάσματα, τσιμπήματα
- Ψυχογενής ζάλη και ίλιγγος
- Υπερβολική κόπωση
- Διαταραχές ύπνου με συνηθέστερες τις ανωμαλίες στο λεγόμενο βαθύ ύπνο (slow wave sleep, SWS), που έχει αναζωογονητικό ρόλο.
Γαστρεντερικά και Ουρολογικά:
- Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου
- Στομαχικό άλγος
- Συχνοουρία και δυσουρία
- Αυξημένη έπειξη για ούρηση
Νευρολογικά και Γνωστικά:
- “Fibrofog” (Ινομίχλη): Διαταραχές συγκέντρωσης, αίσθηση δυσχέρειας στη μνήμη
- Δυσκολία έκφρασης και εύρεσης λέξεων, διαμόρφωσης σχεδίων
- Πονοκέφαλος και ημικρανίες
Άλλα Συμπτώματα:
- Ξηροστομία και ξηροδερμία
- Ρινίτιδα
- Δυσκαταποσία
- Δυσμηνόρροια
Αιτίες Ινομυαλγίας: Η Επιστημονική Προσέγγιση
1. Διαταραχή της επεξεργασίας του πόνου
Η αιτία της ινομυαλγίας δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Σήμερα θεωρείται ότι σημαντικό ρόλο παίζει η διαφορετική επεξεργασία και ρύθμιση των σημάτων πόνου από το νευρικό σύστημα. Η ινομυαλγία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού που σήμερα περιγράφεται ως nociplastic pain (αλγοπλαστικός πόνος): πόνος που σχετίζεται με μεταβολές στην επεξεργασία της αλγαισθησίας και δεν εξηγείται επαρκώς μόνο από βλάβη ιστών, φλεγμονή ή βλάβη περιφερικού νεύρου.
Μπορεί να παρατηρούνται κεντρική ευαισθητοποίηση, αυξημένη ευαισθησία στα επώδυνα ερεθίσματα (υπεραλγησία), πόνος από ερεθίσματα που φυσιολογικά δεν θα ήταν επώδυνα (αλλοδυνία) και διαταραχές στους μηχανισμούς με τους οποίους ο εγκέφαλος φυσιολογικά αναστέλλει τον πόνο.
2. Στρες, ύπνος και ψυχολογικοί παράγοντες
Το χρόνιο στρες, ο μη αναζωογονητικός ύπνος, η κατάθλιψη και το άγχος μπορούν να επηρεάσουν την ένταση του πόνου και τη συνολική επιβάρυνση από την ινομυαλγία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η νόσος είναι «στο μυαλό» ή ότι προκαλείται απλώς από ψυχολογικά προβλήματα.
Οι ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες αλληλεπιδρούν με νευροβιολογικούς μηχανισμούς του πόνου. Για παράδειγμα, η καταστροφοποίηση του πόνου μπορεί να ενισχύσει τη δυσφορία και τη λειτουργική επιβάρυνση, ενώ η καλύτερη αντιμετώπιση του στρες και των συνυπαρχουσών ψυχικών διαταραχών μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής.
Η ινομυαλγία θεωρείται από σημαντικό αριθμό επιστημόνων μια ψυχοσωματική πάθηση.
Ψυχολογικές Διαστάσεις που έχουν προταθεί με μικρότερη προς το παρόν τεκμηρίωση :
- Καταπιεσμένα συναισθήματα: Ιδιαίτερα θυμός που δεν εκφράζεται
- Καταστροφοποίηση: Αρνητική ερμηνεία του πόνου που διαιωνίζει το πρόβλημα
- Χρόνια παραμέληση προσωπικών αναγκών
- Δυσκολία στη ρύθμιση συναισθημάτων
3. Γενετικοί και βιολογικοί παράγοντες
Υπάρχει οικογενειακή και γενετική προδιάθεση, χωρίς όμως να έχει βρεθεί ένα συγκεκριμένο «γονίδιο της ινομυαλγίας». Μελετώνται επίσης μεταβολές στη λειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος, στη νευροενδοκρινική απόκριση στο στρες, σε νευροδιαβιβαστικά συστήματα και σε ανοσολογικούς μηχανισμούς.
Η σημερινή εικόνα είναι επομένως περισσότερο αυτή μιας πολυπαραγοντικής διαταραχής της επεξεργασίας του πόνου, στην οποία βιολογικοί, ψυχολογικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να αλληλεπιδρούν.
Διάγνωση Ινομυαλγίας: Τι Πρέπει να Γνωρίζετε
Διαγνωστικά Κριτήρια
Η διάγνωση της ινομυαλγίας είναι κυρίως κλινική και σήμερα δεν βασίζεται πλέον στην παρουσία «11 από 18 επώδυνων σημείων», όπως συνέβαινε με τα παλαιότερα κριτήρια.
Τα αναθεωρημένα κριτήρια του 2016 λαμβάνουν υπόψη:
- τον Widespread Pain Index (WPI), δηλαδή πόσες περιοχές του σώματος παρουσίασαν πόνο,
- τη Symptom Severity Scale (SSS), η οποία αξιολογεί μεταξύ άλλων κόπωση, μη αναζωογονητικό ύπνο και γνωστικά συμπτώματα,
- την παρουσία γενικευμένου πόνου σε τουλάχιστον 4 από 5 περιοχές του σώματος,
- και διάρκεια των συμπτωμάτων για τουλάχιστον 3 μήνες.
Συγκεκριμένα, τα κριτήρια πληρούνται όταν υπάρχει WPI ≥7 και SSS ≥5, ή WPI 4–6 και SSS ≥9, μαζί με γενικευμένο πόνο και την απαιτούμενη διάρκεια συμπτωμάτων.
Δεν υπάρχει ειδική αιματολογική εξέταση που να επιβεβαιώνει την ινομυαλγία. Εξετάσεις μπορεί να ζητηθούν ανάλογα με την κλινική εικόνα ώστε να αναζητηθούν άλλες ή συνυπάρχουσες παθήσεις. Η παρουσία άλλης διάγνωσης δεν αποκλείει από μόνη της την ινομυαλγία.
Γιατί μπορεί να καθυστερήσει η διάγνωση;
Η διάγνωση της ινομυαλγίας μπορεί να καθυστερήσει επειδή δεν υπάρχει ένας ειδικός βιοδείκτης ή απεικονιστική εξέταση και επειδή συμπτώματα όπως πόνος, κόπωση, διαταραχές ύπνου και γνωστικές δυσκολίες εμφανίζονται και σε πολλές άλλες καταστάσεις. Σε αρκετές μελέτες έχουν αναφερθεί σημαντικά υψηλά υποδιάγνωσης.
Επιπλέον, η ινομυαλγία μπορεί να συνυπάρχει με άλλες παθήσεις, όπως ρευματολογικά νοσήματα, ημικρανία, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή ψυχικές διαταραχές. Για αυτό χρειάζεται συνολική κλινική εκτίμηση και όχι απλώς αποκλεισμός όλων των άλλων διαγνώσεων.
Τεστ Αυτοαξιολόγησης για Ινομυαλγία
Fibromyalgia Rapid Screening Tool (FiRST) Απαντήστε Ναι/Όχι:
- Έχω πόνο σε όλο το σώμα μου
- Ο πόνος μου συνοδεύεται από μια συνεχή και πολύ δυσάρεστη κόπωση.
- Ο πόνος μου μοιάζει με κάψιμο, ηλεκτρική εκκένωση ή κράμπες.
- Ο πόνος μου συνοδεύεται από άλλες ασυνήθιστες αισθήσεις σε όλο το σώμα μου όπως αισθήσεις σαν καρφίτσες ή βελονιές, μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα.
- Ο πόνος μου συνοδεύεται από άλλα προβλήματα υγείας, όπως γαστρεντερολογικά και ουρολογικά προβλήματα, πονοκεφάλους ή ανήσυχες κνήμες (σύνδρομο ανήσυχων ποδιών).
- Ο πόνος μου έχει σημαντική επίδραση στη ζωή μου, ειδικά στον ύπνο μου και στην ικανότητα μου για συγκέντρωση, κάνοντας με να αισθάνομαι γενικά πολύ αργός.
Αξιολόγηση: 5-6 θετικές απαντήσεις = Υψηλή πιθανότητα ινομυαλγίας
Σημείωση: Το FiRST είναι εργαλείο ανίχνευσης και όχι διαγνωστικό τεστ. Ένα θετικό αποτέλεσμα υποδεικνύει ότι χρειάζεται περαιτέρω κλινική αξιολόγηση και δεν αρκεί από μόνο του για τη διάγνωση.
Συννοσηρότητα και Επιπλοκές
Ψυχιατρική Συννοσηρότητα
- Κατάθλιψη: Συχνή συνύπαρξη
- Αγχώδεις διαταραχές: Υψηλά ποσοστά
- Σύνδρομο χρόνιας κόπωσης: Παραπλήσια παθολογία, στο οποίο όμως προεξάρχει η έντονη κόπωση και όχι οι πόνοι.
Σωματική Συννοσηρότητα
- Διαταραχές ύπνου και σύνδρομο ανήσυχων ποδιών
- Παθήσεις θυρεοειδούς
- Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
- Ρευματοειδής αρθρίτιδα
Κοινωνικοοικονομικές Επιπτώσεις
- Μείωση εργασιακής λειτουργικότητας
- Υψηλή χρήση υπηρεσιών υγείας
- Μη αναγνώριση ως αναπηρία (προς το παρόν)
- Κοινωνικός στιγματισμός
Θεραπεία Ινομυαλγίας: Σύγχρονες Προσεγγίσεις
Δεν υπάρχει μία θεραπεία που να είναι κατάλληλη για όλους τους ασθενείς με ινομυαλγία. Η σύγχρονη αντιμετώπιση είναι συνήθως πολυδιάστατη και εξατομικευμένη, με στόχο όχι μόνο τη μείωση του πόνου αλλά και τη βελτίωση του ύπνου, της κόπωσης, της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής.
Σωματική άσκηση και μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις
Η τακτική, προοδευτικά αυξανόμενη σωματική άσκηση αποτελεί μία από τις καλύτερα τεκμηριωμένες παρεμβάσεις. Αερόβια άσκηση, ενδυνάμωση και άσκηση στο νερό μπορούν να βοηθήσουν, χωρίς να υπάρχει ένα πρόγραμμα κατάλληλο για όλους.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες EULAR για την ινομυαλγία, οι οποίες παραμένουν η τελευταία επίσημη έκδοση της EULAR, δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ενημέρωση, στην άσκηση και στις μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις ως βασικό μέρος της αντιμετώπισης. Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες και consensus statements διατηρούν την πολυδιάστατη προσέγγιση, αλλά έχουν ενσωματώσει νεότερα δεδομένα για τις φαρμακευτικές και μη φαρμακευτικές επιλογές.
Ψυχολογικές και ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις
Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT) μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του χρόνιου πόνου, της καταστροφοποίησης, του στρες και της λειτουργικής επιβάρυνσης. Ψυχοθεραπεία μπορεί επίσης να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν συνυπάρχουν κατάθλιψη, άγχος, τραυματικές εμπειρίες ή σημαντικές δυσκολίες προσαρμογής στη χρόνια νόσο.
Η ψυχοθεραπεία δεν χρησιμοποιείται επειδή η ινομυαλγία θεωρείται «ψυχολογική νόσος», αλλά επειδή εγκέφαλος, πόνος, διάθεση, ύπνος και στρες αλληλεπιδρούν στενά.
Ψυχοδυναμικές παρεμβάσεις
Ψυχοδυναμικές και άλλες θεραπείες που εστιάζουν στο συναίσθημα έχουν επίσης μελετηθεί στην ινομυαλγία. Ανάλογα με το ατομικό ιστορικό, η θεραπεία μπορεί να εστιάζει στην αναγνώριση και επεξεργασία δύσκολων συναισθημάτων, στα επαναλαμβανόμενα πρότυπα σχέσεων και αντιμετώπισης του στρες, στην έκφραση αναγκών και ορίων και στον τρόπο με τον οποίο συναισθηματικές και διαπροσωπικές δυσκολίες αλληλεπιδρούν με την εμπειρία του χρόνιου πόνου.
Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν πιθανό όφελος σε ορισμένους ασθενείς, αλλά είναι ακόμη σαφώς λιγότερα από εκείνα για τη CBT και δεν επιτρέπουν μέχρι σήμερα ισχυρές γενικευμένες συστάσεις.
Συμπληρωματικές τεχνικές διαχείρισης της έντασης που θα μπορούσαν να ωφελήσουν ορισμένους :
- Προοδευτική μυική χαλάρωση (PMR)
- Διαφραγματική αναπνοή
- Νοερή αναπαράσταση
Φαρμακευτική αγωγή
Η φαρμακευτική αγωγή επιλέγεται ανάλογα με το κυρίαρχο πρόβλημα κάθε ασθενούς, όπως έντονος πόνος, διαταραχές ύπνου ή συνυπάρχουσα κατάθλιψη και άγχος. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι φαρμακευτικές συστάσεις των κατευθυντήριων οδηγιών δεν είναι απολύτως ομοιόμορφες.
Μεταξύ των φαρμάκων που έχουν χρησιμοποιηθεί και μελετηθεί περιλαμβάνονται:
- ορισμένα αντικαταθλιπτικά, όπως η ντουλοξετίνη και η αμιτριπτυλίνη,
- και σε επιλεγμένες περιπτώσεις φάρμακα όπως η πρεγκαμπαλίνη.
Η αποτελεσματικότητα είναι κατά μέσο όρο μέτρια και η ανταπόκριση διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Για αυτό χρειάζεται αξιολόγηση τόσο του οφέλους όσο και των ανεπιθύμητων ενεργειών.
Τα απλά αντιφλεγμονώδη δεν αντιμετωπίζουν τον βασικό μηχανισμό της ινομυαλγίας και δεν αποτελούν γενικά κεντρική θεραπεία της νόσου. Παρόμοια, η χρόνια χρήση οπιοειδών δεν αποτελεί συνήθη προτιμώμενη στρατηγική.
rTMS και νευροτροποποίηση
Το rTMS (επαναληπτικός διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός) έχει επίσης μελετηθεί στην ινομυαλγία. Μετα-αναλύσεις και κλινικές μελέτες δείχνουν πιθανό όφελος στον πόνο και σε ορισμένα συνοδά συμπτώματα, όμως η τεκμηρίωση δεν είναι ακόμη αντίστοιχη με εκείνη των καθιερωμένων πρώτης γραμμής παρεμβάσεων και η επιλογή ασθενών και πρωτοκόλλου έχει σημασία.
Συνολικά, καλύτερα αποτελέσματα συνήθως επιδιώκονται με συνδυασμό παρεμβάσεων προσαρμοσμένο στο προφίλ και στα κυρίαρχα συμπτώματα του κάθε ασθενούς, και όχι με μία μοναδική θεραπεία.
Όταν συνυπάρχουν κατάθλιψη, αγχώδης διαταραχή ή άλλη ψυχική διαταραχή, η αποτελεσματική αντιμετώπισή τους αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής θεραπείας. Μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση, τον ύπνο, τη λειτουργικότητα και τη συνολική επιβάρυνση από τον χρόνιο πόνο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ινομυαλγία αποτελεί συνέπεια της ψυχικής διαταραχής.
Νεότερα δεδομένα για την Ινομυαλγία
Η έρευνα για την ινομυαλγία συνεχίζεται τόσο στους μηχανισμούς του nociplastic pain όσο και σε νέες θεραπευτικές επιλογές.
Μία πρόσφατη εξέλιξη είναι η έγκριση στις ΗΠΑ, το 2025, της υπογλώσσιας κυκλοβενζαπρίνης (Tonmya / TNX-102 SL) για τη θεραπεία της ινομυαλγίας σε ενήλικες. Πρόκειται για την πρώτη νέα φαρμακευτική έγκριση ειδικά για την ινομυαλγία στις ΗΠΑ μετά από αρκετά χρόνια.
Η έγκριση από τον FDA δεν σημαίνει αυτομάτως αντίστοιχη έγκριση ή διαθεσιμότητα στην Ελλάδα ή στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, συνεχίζεται η έρευνα για τους κεντρικούς μηχανισμούς του πόνου, τη νευροανοσολογία και τις παρεμβάσεις νευροτροποποίησης.
Πρόληψη και Διαχείριση στην Καθημερινότητα
Παράγοντες που Επιδεινώνουν την Ινομυαλγία
- Ανεπαρκής ή μη αναζωογονητικός ύπνος
- Ψυχολογικό στρες και άγχος
- Έντονη ή ανεπαρκής σωματική άσκηση
- Ψύχος και υγρασία
- Σωματική αδράνεια
Στρατηγικές Αυτοδιαχείρισης
- Ρυθμισμένος ύπνος: Προτεραιότητα στην ποιότητα ύπνου
- Σταδιακή άσκηση: Προοδευτική αύξηση δραστηριότητας
- Διαχείριση στρες: Τεχνικές χαλάρωσης και mindfulness
- Κοινωνική στήριξη: Συμμετοχή σε ομάδες υποστήριξης
Πότε να Αναζητήσετε Βοήθεια
Σημάδια που Απαιτούν Ιατρική Φροντίδα
- Διάχυτος πόνος >3 μήνες
- Σημαντική επίδραση στην καθημερινότητα
- Διαταραχές ύπνου και κόπωση
- Γνωστικές δυσκολίες (fibrofog)
Ειδικότητες που Μπορούν να Βοηθήσουν
- Ρευματολόγος: Αρχική διάγνωση και αποκλεισμός άλλων παθήσεων
- Ψυχίατρος: Φαρμακευτική αγωγή και διαχείριση συννοσηρότητας
- Ψυχολόγος: Ψυχοθεραπεία και στρατηγικές αντιμετώπισης
Είναι η ινομυαλγία αυτοάνοσο νόσημα;
Η ινομυαλγία δεν ταξινομείται σήμερα ως αυτοάνοσο νόσημα. Δεν χαρακτηρίζεται από τον τύπο φλεγμονής και ιστικής βλάβης που παρατηρείται σε κλασικά αυτοάνοσα νοσήματα, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Ωστόσο, ανοσολογικοί μηχανισμοί αποτελούν ενεργό πεδίο έρευνας και η ινομυαλγία μπορεί να συνυπάρχει με αυτοάνοσες παθήσεις.
Είναι η ινομυαλγία θανατηφόρα;
Η ινομυαλγία δεν είναι θανατηφόρα νόσος με την έννοια ότι προκαλεί προοδευτική καταστροφή ζωτικών οργάνων. Μπορεί όμως να προκαλεί σημαντική χρόνια επιβάρυνση, περιορισμό της λειτουργικότητας, προβλήματα ύπνου και ψυχική δυσφορία. Για αυτό έχει σημασία η αντιμετώπιση τόσο της ίδιας της νόσου όσο και των συνυπαρχόντων προβλημάτων υγείας.
Σε ποιον γιατρό πρέπει να πάω για ινομυαλγία;
Συχνά η αρχική αξιολόγηση γίνεται από ρευματολόγο ή παθολόγο, ιδιαίτερα όταν χρειάζεται να διερευνηθούν άλλες πιθανές αιτίες διάχυτου πόνου. Ανάλογα με τα συμπτώματα μπορεί να χρειαστεί συνεργασία με ιατρό πόνου, νευρολόγο, ψυχίατρο, φυσίατρο, φυσικοθεραπευτή ή ψυχολόγο. Η ινομυαλγία συχνά αντιμετωπίζεται καλύτερα με διεπιστημονική προσέγγιση.
Πρόγνωση και Μακροπρόθεσμη Πορεία
Προγνωστικοί Παράγοντες
- Πρώιμη διάγνωση και θεραπεία
- Πολυδιάστατη προσέγγιση (φάρμακα + ψυχοθεραπεία)
- Κοινωνική στήριξη και κατανόηση
- Χτίσιμο ανθεκτικότητας
Ρεαλιστικές Προσδοκίες
- Η ινομυαλγία είναι χρόνια πάθηση που απαιτεί μακροπρόθεσμη διαχείριση
- Βελτίωση ποιότητας ζωής είναι επιτεύξιμη με κατάλληλη θεραπεία
- Πλήρης “θεραπεία” δεν είναι πάντα εφικτή, αλλά τα συμπτώματα μπορούν να ελεγχθούν
Συμπεράσματα
Συμπεράσματα
Η ινομυαλγία είναι ένα σύνθετο χρόνιο σύνδρομο πόνου που συνδέεται με μεταβολές στον τρόπο με τον οποίο το νευρικό σύστημα επεξεργάζεται και ρυθμίζει τον πόνο. Η συμπτωματολογία επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων ο ύπνος, το στρες, η σωματική δραστηριότητα, η διάθεση και συνυπάρχουσες παθήσεις.
Η καλύτερη αντιμετώπιση είναι συνήθως εξατομικευμένη και πολυδιάστατη, με ενημέρωση, κατάλληλη σωματική δραστηριότητα και, ανάλογα με τις ανάγκες, φαρμακευτική θεραπεία, ψυχολογικές παρεμβάσεις και άλλες θεραπευτικές επιλογές. Η αναγνώριση της ινομυαλγίας ως πραγματικής διαταραχής της επεξεργασίας του πόνου είναι σημαντική τόσο για την αποτελεσματικότερη θεραπεία όσο και για τη μείωση του στίγματος που εξακολουθούν να βιώνουν αρκετοί ασθενείς.
Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής
Πηγές
Fibromyalgia: Recent Advances in Diagnosis, Classification, Pharmacotherapy and Alternative Remedies
Validation of the Greek Version of the Fibromyalgia Rapid Screening Tool
A Randomized Controlled Neuroimaging Trial of Cognitive Behavioral Therapy for Fibromyalgia Pain
The concept of nociplastic pain-where to from here?
2016 Revisions to the 2010/2011 Fibromyalgia Diagnostic Criteria
EULAR revised recommendations for the management of fibromyalgia
Ως πάσχων από 18ετίας από ινομυαλγία και αφού έχω δοκιμάσει κυριολεκτικά όλες τις πιθανές θεραπευτικές προσεγγίσεις, μέχρι και οζονοθεραπεία, βελονισμό, ομοιοπαθητική, έχω καταλήξει σε ένα οπιούχο σε συνδιασμό με 1000 mg παρακεταμόλης, δις ημερησίως, με αρκετά καλά αποτελέσματα. Τελευταία, διάβασα με μεγάλη χαρά για ένα νέο σκεύασμα το TNX 102 LS της TONIX, που αναμένεται να πάρει έγκριση 15/8/2025 και να κυκλοφορήσει τέλος του έτους. Στις δικιμές του, έχει δείξει αποτελεσματικότητα στην ινομυαλγία και σε όλα τα συνοδά συμπτώματα. Αναμένουμε όλοι οι πάσχοντες…
Μακάρι να αποβεί θετικό, θέλουμε νέα διαθέσιμα πιο αποτελεσματικά σκευάσματα και για την ινομυαλγία και για άλλες διαταραχές.
Kαλημέρα γιατρέ έχω διαγνωστεί με ινομυαλγία απο ρευματολόγο μετά που έχω κάνει επισκέψεις σε πολλους γιατρούς για του διάφορους πόνους που έχω στο σώμα. Δέν ξέρω αν μου έχει προκληθεί από χρόνια καταπιεσμένα συναισθήματα και θυμό όμως τώρα δυστυχώς το σώμα που με πονάει παντού και συνεχώς. Είμαι ευτυχισμένη μια μέρα να ξυπνήσω και να μην πονάω. Ο γιατρός μου έχει χορηγήσει φαρμακευτική αγωγή με φάρμακα σιμπάλτα θα πάω σήμερα να τα πάρω απο το φαρμακείο τα οποία όπως μου είπε έχουν και τις δικές τους παρενέργειες. Εσείς τα συστήνετε ή εισηγείστε κάποιο αλλο φάρμακο? Ευχαριστώ εκ των προτέρων Χαρούλα Δημητριάδου.
Καλησπέρα. Δεν μπορώ προφανώς να εισηγηθώ κάτι για εσάς χωρίς να είστε ασθενής μου. Τα cymbalta χρησιμοποιούνται συχνά στην ινομυαλγία. Η μακροπρόθεσμη ψυχοθεραπεία συνδυαστικά επίσης μπορεί να βοηθήσει. Σας εύχομαι τη μέγιστη βελτίωση.
Καλησπέρα, έχω την κόρη μου που είναι 15 χρόνων με όλα σχεδόν τα συμπτώματα της ινομυαλγιας. Πονάει παντού, δεν κοιμάται καλά, έχει ναυτίες, έχει πόνους σχεδόν σε όλα τα σημεία της ινομυαλγιας κσι ήδη κάποιοι γιατροί την έχουν αναφέρει αλλά περιμένουνε να βγουν όλες οι αιματολογικές. Η μαγνητική στο κεφάλι δεν έδειξε κάτι άλλο, ούτε και οι μέχρι τώρα εξετάσεις από διαφορες ειδικότητες. Η πσιδορευματολογος μας είπε ότι υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να είναι ινομυαλγια αλλά ότι δεν μπορεί να δώσει κάποιο φάρμακο γιατί τα μόνα που πιάνουν και μειώνουν τα συμπτώματα είναι αντικαταθλιπτικά και αντιεπιληπτικά. Από αναλγητικά δεν την πιάνει κανένα μέχρι τώρα. Χθες δοκιμάσαμε το lonarid N κατόπιν υποδειξεως της γιατρού αλλά δυστυχώς ούτε αυτό δουλεύει. Το παιδί υποφέρει κι εγώ είμαι σε απόγνωση που δεν μπορώ να την βοηθήσω, οριακά πηγαίνει στο σχολείο για να μην κάνει απουσίες. Άρχισε ψυχοθεραπεία γιατί όπως αναφέρατε κσι στο άρθρο σας στη δίκη μας περίπτωση συνυπάρχει με αγχώδη διαταραχή και κατάθλιψη αλλά τίποτα δεν βοηθάει στην μείωση του πόνου. Θα χαρώ αν έχετε κάτι να μου προτείνετε πέρα από τα γνωστά (άσκηση, διατροφή, ξεκούραση κλπ)
Καλησπέρα. Συγνώμη για την καθυστερημένη απάντηση. Δεν υπάρχει κάτι άλλο γενικά για την ηλικία αυτή. Τα αντικαταθλιπτικά και φάρμακα όπως η πρεγκαμπαλίνη λειτουργούν συνήθως ευνοικα στη νευροβιολογία του πονου της ινομυαλγιας. Ευχαριστω
Γειά σας γιατρέ. Πονάω εδώ και κάποιους μήνες ψηλά στο θώρακα όπως δείχνει στο σχεδιάγραμμα. Νιώθω ένα σφίξιμο και μερικές φορές μουδιαζει σε όλη την αριστερή πλευρά του θώρακα. Λίγους μήνες πριν αρχίσει αυτός ο πόνος στο θώρακα ένιωθα ακριβώς το ίδιο στην αριστερή πλευρά του λαιμού, όπου νιώθω τώρα λες και ο πόνος κατέβηκε στο θώρακα. Έχω κάνει απεικονιστικες εξετάσεις υπέρηχο για θυροειδη και μαλακα μόρια τριπλεξ καρδιάς και μαγνητική θώρακα και δεν βρέθηκε κάτι. Θεωρείται ότι μπορεί να είναι ινομυαλγια ή επειδή είναι μεμονωμένος ο πόνος και δεν συνδυάζεται με κάτι άλλο δεν είναι? Επίσης υπάρχει περίπτωση να είναι κάτι παθολογικο και να μην φαίνεται στις απειξονιστικες εξετάσεις?
Καλησπέρα. Έτσι όπως το περιγράφετε δε φαίνεται να συμβαδίζει με την τυπική περιγραφή των πόνων στην ινομυαλγία. Η πιθανότητα βέβαια ενός άτυπου πόνου ψυχογενούς αιτιολογίας είναι υπαρκτή. Όπως πάντα, μια εκ του σύνεγγυς αξιολόγηση θα ήταν πιο αξιόπιστη.
Είμαι 30 ετών και πρόσφατα μου είπαν ότι πάσχω από ινομυαλγία. Οι πόνοι είναι καθημερινοί σε διάφορα σημεία του σώματος και ιδιαίτερα στα πλευρά και κάτω από τις κλείδες.Παίρνω το lyrica 75mg ,αλλά ο πόνος συνεχίζεται με μικρότερη ένταση.΄Εχω πάρα πολύ άγχος και πλέον έχω γίνει αρρωστοφοβική, εξαιτίας των χρόνιων πόνων.Το LYRICA μόνο του αρκεί για την πάθηση μου?
Πιθανώς όχι, συνήθως όχι. Κάθε περίπτωση όμως διαφέρει, η κάθε θεραπεία είναι εξατομικευμένη.
Update 2021: Η θεραπεία rTMS έχει καλές μελέτες ως μια πιθανή λύση για την ινομυαλγία & θα μπορούσε να δοκιμάζεται σε ανθρώπους που δεν έχουν δει αποτελέσματα με τις υπάρχουσες θεραπείες.
Πασχω απο ινομυλαγια και με εχει χτυπησει παντου….
Τρελοι μυικοι πονοι , περιστροφικος ιλιγγος,ορθστατικη υποταση,τυμπανισμο εντερου,απωλεια μνημης, απωλεια καταλληλης λεξης στημ εκφραση,πριξιμο χεριων, μειωση ακοης, βαρεια υποτροπιαουσα καταθλιψη…τι αλλο να πω….. τα παντα….
Οι γιατροι απλα λεφτα….
θεραπεια….. ηλιος θαλασσα D3 μπανια αεροβια ασκηση διατροφη τοξινων και μακρυα απο τοξικους ανθρωπους…..
απλα μαθαινεις να ζεις με αυτο……
Μερικές φορές κάποιες διαταραχές είναι πιο δύσκολες στη διαχείρισή τους. Αυτά που γράψατε στην προτελευταία πρόταση πάντως δεν αρκούν σίγουρα. Δεν έχετε να χάσετε κάτι αν το παλέψετε κι άλλο.
Είμαι 51 ετών και έχω όλα αυτά τα συμπτώματα που περιγράφετε απο 18 χρονών περιπου…μετά από ένα ατύχημα που είχα στα16 την ώρα της γυμναστικής στο σχολείο ΄((είχα κανει κάταγμα στον κόκκυγα,το οποιο βρήκα πριν μερικά χρόνια, όταν λόγο μεγάλης κούρασης είχα αρχίσει να πονάω πολύ στους γοφους δεν μπορούσα να καθίσω,σαν να ήταν σκληρά όλα τα καθίσματα ένιωθα)) και αφου ειχαν περασει 2-3 μήνες πιαστηκε το δεξί μου πόδι ενώ περπατουσα….πονούσα πολύ για μερες έμεινα στο κρεβάτι , ο γιατρος είχε πει θλαση.απο κει και μετα ειχα συνεχως ενοχλήσεις στο ποδι αυτο , και γενικότερα σε όλη την δεξιά πλευρα του σώματός μου ημικρανίες κτλ… τα τελευταία περίπου 15-20 χρόνια οι ενοχλήσεις είναι όλες στην αριστερη πλευρά του σώματός μου.Πριν ενάμισυ χρόνο έκανα μαγνητική αυχένα, καθαρή, αν και ένας ορθοπαιδικός που την είδε μου ειπε πως υπάρχει μια πολυ μικρη κήλη αριστερά μάλλον στο 4ο σπόνδυλο,και εκανα φυσιοθεραπειες…είναι αλήθεια ότι με βοήθησαν , τουλάχιστον έπαψα να πονάω στον ύπνο…μαγνητική εγκεφάλου, γιατι παρατηρουσα ότι οταν μ’επιανε πονοκέφαλος, ημικρανια, είχα και μια αδυναμία μια κούραση και πόνους σε χερι και πόδι αριστερα σύμφωνα με τη γνωμάτευση,, εξέταση χωρίς παθολογία. Αξονική στη μέση η οποία εδειξε, 2 κήλες στον 4ο και 5ο σπόνδυλο,..Οι γιατρόι που έχω επισκεφτεί, νευρολόγοι 2, ο παθολόγος που με ξέρει απο παιδί, ρευματολογικές εξετάσεις έκανα πέρσυ τον δεκεμβριο, καθαρές, θυρεοειδη έχω κάνει,αίματος καλές ΄βρέθηκε όμως ένα οζάκι το οποίο παρακαλουθώ είναι όπως το βρήκαμε,αντισωμάτων δεν έχω κάνει μου λέει ο παθολόγος μου ότι δεν χρειάζεται αφού οι TSH και οι άλλες βγαίνουν καλές,όλοι λοιπόν μου λένε ότι όλα αυτά είναι σωματοποιημένο άγχος και μου δίνουν αντικαταθλιπτικά τα οποία πήρα πριν 4 χρόνια για 1μιση-2 μηνες και τα σταματησα… Αυτό που με ανησυχει και με τρομάζει περισσοτερο είναι ο θωρακικός πόνος, που πότε μου λένε ότι είναι απο άγχος, πότε απο το ευερεθιστο, πότε απο το στομαχι, σε καρδιολόγο έχω κάνει έλεγχο υπερηχο και ενώ πονούσα δεν βρήκε κάτι.Τελευταία έχει γίνει πιο δυνατός και με πιάνει με το αερα, το κρύο, πολλές φορές νίωθω σαν να είμαι γυμνή στον αέρα κι ας είμαι καλά ντυμένη.Κανένας δεν μου έχει μιλησει για ινομυαλγία μόνη μου ξάχνοντας στο διαδύκτιο είδα πως τα συμπτώματά μου ταιρίαζουν απολυτα.Τι πρέπει να κάνω κατά τη γνώμη σας που ν’απευθυνθώ… σας παρακαλώ απαντήστε μου, έχουν περάσει απο το μυαλό μου τα χειρότερα …τόσα χρόνια υποφέρω…
Είναι σαφές οτι η ειδικότητα που έχει πολλές πιθανότητες να σας βοηθήσει αισθητά είναι η ψυχιατρική.. Υπάρχει αλληλεπίδραση ψυχικών και σωματικών συμπτωμάτων.
Ακριβώς και εμένα αυτοί οι πόνοι στον θώρακα με τρομάζουν ν. Έχω επισκεφτεί αρκετούς καρδιολόγους έχω πάει νοσοκομείο όταν ι πόνος δεν υποχωρούσε κανείς δεν βρίσκει τίποτα. Είχαν ηρεμήσει για μήνες με αγωγή με cymbalta 60 αλλά μετά από μια δυνατή ίωση επανήλθαν. Εσείς τι αγωγή παιρνετε
Δεν έχω πάρει κάποια θεραπεία όλα αυτά τα χρόνια,2 μέρες τώρα ξεκίνησα το enlift θα δούμε πως θα πάει
Ενόχληση στα δάχτυλα χεριών ποδιών μπορεί να είναι απο ινομυαλγία?
οπωσδηποτε πρεπει να σας δει γιατρος, εγω παιρνω cymbalta και ειμαι καλα αλλα ειναι καλυτερα να κανετε και γιογκα, δοκιμαστε το, μετα απο καποιες ωρες γιογκα να ειστε καλυτερα και να σας φευγουν οι πονοι
Ginete na zeis kanonika me auth thn arostia? Exo akousi oti merikoi den boroun oute na plithoun monoi tous….
Βεβαίως και γίνεται.
Poso simantiko ine Auta ta tender points? Poso dinato prepi na ine o ponos eki?
Αυτό που ρωτάτε είναι υποκειμενικό και σχετικό για κάθε άνθρωπο. Πρέπει να υπάρχει αίσθημα πόνου.
Kai an kapios den ponai se Auta ta simia? Poso simantiko ine gia mia diagnosi?
Από το 2012 πηγαίνω από τον έναν ορθοπεδικό στον άλλο και το μόνο που ακούω κάθε φορά είναι η φράση “δεν υπάρχει λόγος να πονάτε μήπως υπερβάλλετε;” Είμαι 28 χρονών και για κοπέλα έκανα σωματικά δύσκολες δουλειές με αποτέλεσμα να έχω διάφορους πόνους και σύμφωνα με τους γιατρούς “τενοντίτιδες”. Από το 2014 όμως έχω σταματήσει τη δουλειά αυτή αλλά συνεχίζω να πονάω. Δεν μπορώ να δεχτώ ότι είναι τυχαίο να έχω “τενοντίτιδα” στα χέρια( καρπό και αγκώνα ΚΑΙ ώμους), “τενοντίτιδα” στους γοφούς, να έχω “θλάση μυός” στον αυχένα και στη μέση, να πονάνε και τα δυο μου γόνατα στο ίδιο σημείο χωρίς να είναι πόνος στην άρθρωση, να πονάει το σαγόνι μου κοντά στην άρθρωση και από τις δυο πλευρές στο ίδιο σημείο, να πονάνε οι μύες στον λαιμό μου που τραβάνε πίσω στον αυχένα μου χωρίς να υπάρχει λόγος, να έχω μόνιμα βουητό στα αυτιά μου και να έχω “εκρήξεις” θυμού και εκνευρισμού με συγκεκριμένους θορύβους και μια ζάλη ο οποία σύμφωνα με εξετάσεις δεν οφείλετε ούτε στα αυτιά μου, ούτε στον αυχένα μου και ούτε στις ημικρανίες μου… Συν οοοοοολα αυτά να νιώθω πως είμαι τρελή και πως τα βγάζω από το μυαλό μου γιατί κανείς δεν σε παίρνει στα σοβαρά και σε αντιμετωπίζουν σαν ένα ανόητο κοριτσάκι που πονάει με το παραμικρό, να σπάει το στομάχι μου από το άγχος και τα νεύρα κάθε φορά που αλλάζει ο καιρός, η που έβαλα σκούπα στο σπίτι αλλά δεν σφουγγάρισα γιατί νιώθω ξαφνική εξάντληση. Κουράστηκα και βαρέθηκα να μην με παίρνουν στα σοβαρά οι γιατροί. Και τώρα πέφτω σε αυτό το άρθρο και από τη μία μου έρχεται να γελάσω και από την άλλη να κλάψω.
Σας καταλαβαίνω. Η θετική πλευρά σε όλα αυτά τα πραγματικά γεγονότα που έχετε περάσει είναι οτι αντιμετωπίζεται το πρόβλημα και μετά από χρόνια μπορείτε να ελπίζετε οτι θα νιώσετε πολύ καλύτερα.
Πως θα ξέρω εάν έχω ινομυαλγια η εάν ειμαι απλα άτυχη και έχω πολυ ευαίσθητους μύες/τένοντες και γενικότερα ευαίσθητο σώμα;
Ο συνδυασμός των συμπτωμάτων από διάφορα συστήματα που περιγράφετε δίνει μια ισχυρή κατεύθυνση. Χρειάζεται βέβαια αναλυτική προσεκτική αξιολόγηση του ιστορικού σας.
Είναι σαν τα έχω γράψει εγώ αυτά Άλεξ.Πες μου αν θες πως είσαι ,βρήκες καποια άκρη?Είμαι στην ίδια κατασταση, αλλά πολλά χρόνια…καταλαβαίνεις, ταλαιπωρούμε και ταλαιπωρώ και τους δικούς μου ανθρώπους.Θα περιμένω απάντησή σου!
Γεια σας.Υποφερω απο χρονιες αϋπνιες και οποτε ειμαι αϋπνη η δεν εχω κοιμηθει καλα εχω
εντονες μυαλγιες στον αυχενα που αντανακλουν στα ποδια απο την υπερενταση.Μολις κοιμηθω αρκετα ομως περνανε αμεσως και ετσι μονο ανακουφιζομαι.Ταλαιπωρουμαι πολλα χρονια απο αυτους τους πονους Το μαγνησιο και οι εντριβες με ανακουφιζουν καπως αλλα ο υπνος ειναι το μοναδικο φαρμακο .Εχω ινομυαλγια η οχι;
Δεν μπορεί να δωθεί διάγνωση με αυτές τις πληροφορίες. Χρειάζεται διερεύνηση των πόνων από ορθοπεδικό και αντιμετώπιση της αυπνίας από ψυχιατρο. Αν σχετίζονται μεταξύ τους και αν είναι μέρος του ίδιου συνδρόμου, θα προκύψει μετα από λεπτομερή εξέταση. Ευχαριστώ
Καλησπέρα γιατρέ είμαι 28 χρόνον και εδώ κ ένα χρόνο τρέχω από γιατρό σε γιατρό πονάω στην ομοπλατη κ μπροστά στην αριστερή μεριά έχω πάει κ σε ψυχίατρο που έδωσε χαποια τα πιρα ένα μηση μήνα κ τα άφησα τι πρέπει να κάνω έχω κ δυσκοκιλη στον αυχένα
Καλησπέρα. Για να μπορέσω να βοηθήσω πρέπει να σας δω από κοντά, αυτά που γράφετε εδώ δεν αρκούν, ευχαριστώ.
καλημέρα!υποφερω εδω και δυο χρονια, λεω οτι πονανε τα ποδια μου και οι μυς μου και κανείς δεν με παίρνει ιδιαιτερα στα σοβαρα!!Στους γιατρους που πηγαίνω εδω στην Θρακη με περνούν ανωδυνα και πολύ γρηγορα στην επίσκεψη, ο τελευταιος μάλιστα ειχε και την φαεινη ιδεα να μου δωσει και αντικαταθληπτικα χωρις να μου πει τιποτα οταν τον ειπα οτι δεν μπορω να κοιμηθω τα βραδυα λογω ποδιων και μυων(δεν τα πηρα ποτε,εκτος του οτι ο φαρμακοποιος με ειδε καπως)!Ειμαι 50 ετων ιδιαιτερο προβλημα με την υγεία μου δεν ειχα τωρα ποναω και μου λενε δεν εχω κατι εμφανες……τι να κανω η γυναικα?μηπως εχω ινομυαλγια?Δυστυχως λογω αποστασης δεν μπορω να σας επισκεπτώ…..μήπως μπορειται να με βοηθησετε τι να κανω?ευχαριστώ!!
Έχει νόημα να σας δει ρευματολόγος ώστε να διερευνήσει τους πόνους. Αν δε βρεθεί κάποιο οργανικό νόσημα που να σχετίζεται, τότε μάλλον πρόκειται για ινομυαλγία που πρέπει να αντιμετωπιστεί από ψυχίατρο.
Εαν καποιος εχει πολλα απο τα συμπτωματα απο γιατρο ποιας ειδκοτητας μπορει να ξεκινησει και ποιες παθήσεις πρεπει να αποκλεισουμε αρχικα? Εχω ολα τα συμπτωματα του πονου εδω και χρονια (ειμαι 32 και τα πρωτα συμπτωματα πονου θυμαμαι οτι ξεκινησαν πριν περιπου 10 χρονια και επιδεινωνονται με τον καιρο) αλλα πιστευα πως ειναι φυσιολογικο και πως ολοι ετσι νιωθουν και ειδικα εφοσον οι κοντινοι μου ανθρωποι με λενε απλα γκρινιαρα και τεμπελα. Δεν αντεχω ομως αλλο. Εχουν σπασει τα νευρα μου και ειμαι χαλια ψυχολογικα κυριως απο τον πονο, την κούραση χωρις προφανη λογο, τη μη επαρκη καιροραση οσες ωρες κι αν κοιμηθω και την ελλειψη ενεργειας κατα τη διαρκεια της ημερας. Απο που μπορω να ξεκινησω να ψαχνομαι? Ευχαριστω.
Υποφέρω από ινομυαλγια ,παίρνω τα Cipralex,αλλά πάλι πονάω πως μπορείτε να με βοηθήσετε;
Δεν αρκούν τα cipralex.
Θα πρέπει να σας δω ενδελεχώς από κοντά για να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά το πρόβλημα.
Μένω επαρχία μου είναι λίγο δύσκολο να έλθω Αθηνα δεν υπάρχει άλλος τρόπος;
Αγαπητή Βάσια,
και λέω αγαπητή γιατί ξέρω ακριβώς τι περνάς, ψάξ’ το ΠΟΛΥ στο ίντερνετ. π.χ. έμαθα απ΄το ίντερνετ ότι η βιταμίνη D μειώνει δραστικά τους πόνους. Κάθε μέρα κάθομαι περίπου μία ώρα κάτω από τον ήλιο (χωρίς γυαλιά ηλίου) και έχω δει μεγάλη διαφορά- ας αφήσουμε τα χαπάκια για τους Σουηδούς.
Με αγωνιστικούς χαιρετισμούς χαχα. Ισμήνη Γκούτα.
Καλησπέρα γιατρέ.Ποναω εδώ και πολλά χρόνια σε ένα σημείο στην πλατη όπως το βλέπω στην ανώτερα φωτό που δείχνει την ινομυαλγια.Στους τραπεζοειδής αριστερά στο ίδιο σημείο ακριβως.Εχω πάει σε ορθοπεδικό,σε παθολόγο,και πιο πρόσφατα σε νευρολόγο με εξέτασαν και μου είπαν δεν έχω κάτι.Επειδη όμως ένας πόνος είναι πόνος και δεν ειναη στο μυαλό εγώ έχω τα εξής συμπτώματα:Σε αυτό το σημείο Ανα τακτά χρονικά διαστήματα ας πούμε μια φορά την εβδομαδα και κάποιες περιόδους που είμαι πιο αγχωμένος το νιώθω κάθε μέρα,με πιάνει σφίξιμο σε αυτό το σημείο και το νιώθω σαν κάψιμο κάποιες φορές .Πιο πολύ με πιάνει τις βραδινές ώρες όταν ξαπλώνω ,και μέχρι να κοιμηθώ περνανε δυο και τρεις ώρες κάποιες φορές .Πασχω και από πονοκεφάλους κάποιες στιγμές ,και νιώθω μια ξηροδερμία πόδια και μια ανησυχία γενικότερα και με πιάνει πιο πολύ σε περιόδους άγχους .Πιστευεις ότι πάσχω από αυτή την ασθένεια;Σε τι γιατρο Πρέπει να πάω Μα το ψάξω ;Ίσως μια μαγνητική μπορεί Μα βοηθησει μήπως και είναι κάτι άλλο;
Καλημέρα
Πιθανότατα υπεραπασχολείστε με τον πόνο αυτόν ανά διαστήματα άγχους. Προσοχή, δεν αμφισβητείται ότι ο πόνος υπάρχει. Ένας μεμονωμένος πόνος δε θεωρείται ινομυαλγία, δεν παύει όμως να μοιάζει με ψυχολογική ενίσχυση έτσι όπως το περιγράφετε.