αντικαταθλιπτικά

Αντικαταθλιπτικά φάρμακα

Αντικαταθλιπτικά

Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα χρησιμοποιούνται ευρύτατα σε πολλές ψυχικές διαταραχές σήμερα. Κύρια δράση τους είναι στην κατάθλιψη, όμως προσφέρουν θεραπευτικό αποτέλεσμα σε μια σειρά διαταραχών όπως οι αγχώδεις διαταραχές (π.χ. διαταραχή πανικού και γενικευμένη αγχώδης διαταραχή), η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, η ψυχογενής βουλιμία, η ψυχογενής ανορεξία, στην προεμμηνορυσιακή δυσφορική διαταραχή και σε προβλήματα με αυξημένη παρορμητικότητα ή επιθετικότητα. Επίσης έχουν θεραπευτική δράση σε διαταραχές σωματικών συμπτωμάτων, όταν δηλαδή προεξάρχουν οι σωματικές εκδηλώσεις όπως η ινομυαλγία, το ευερέθιστο έντερο κ.α.

Η χρήση των αντικαταθλιπτικών αυξάνεται παγκοσμίως χρόνο με το χρόνο.  Ο κύριος τρόπος δράσης τους είναι η μεταβολή της συγκέντρωσης και η ενίσχυση της δράσης ορισμένων νευροδιαβιβαστών, δηλαδή ουσιών του εγκεφάλου υπεύθυνων για την νευρωνική επικοινωνία. Οι βασικοί νευροδιαβιβαστές-στόχοι των αντικαταθλιπτικών είναι οι λεγόμενες βιογενείς αμίνες που είναι η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη, η νοραδρεναλίνη.

Αναφέρονται στη συνέχεια τα αντικαταθλιπτικά που κυκλοφορούν σήμερα στην Ελλάδα :

Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης Σεροτονίνης (SSRIs)

  • Φλουοξετίνη (Ladose)
  • Παροξετίνη (Seroxat)
  • Σερτραλίνη (Zoloft)
  • Φλουβοξαμίνη (Dumyrox)
  • Σιταλοπράμη (Seropram)
  • Εσιταλοπράμη (Entact,Cipralex)

Τα αντικαταθλιπτικά SSRI δρουν κυρίως στη σεροτονίνη, αυξάνοντας τη διαθεσιμότητά της στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Διαβάστε στο ακόλουθο άρθρο πολύ πιο αναλυτικές πληροφορίες για το μηχανισμό δράσης τους.

Τα SSRI αντικαταθλιπτικά συνήθως είναι καλά ανεκτά, αλλά μπορεί σε μικρό ποσοστό να έχουν παρενέργειες. Πιο συχνά είναι παροδικές και αποδράμουν σε διάστημα ημερών, λιγότερο συχνά είναι μακροπρόθεσμες.

Αναφέρονται στη συνέχεια οι κυριότερες :

Πονοκέφαλος, ζαλάδα, άγχος αϋπνία και ανησυχία (τις πρώτες μέρες), εφίδρωση, τρέμουλο, σεξουαλική δυσλειτουργία, γαστρεντερικές διαταραχές τύπου διάρροιας ή δυσκοιλιότητας, ναυτία, εφιάλτες, υπνηλία, αύξηση βάρους λιγότερο συχνά (κατακράτηση υγρών και αύξηση όρεξης)

Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης Σεροτονίνης και Νοραδρεναλίνης  (SSNRI)

  • Βενλαφαξίνη (Efexor)
  • Ντουλοξετίνη (Cymbalta)

Βενλαφαξίνη & Ντουλοξετίνη : δρουν μέσω αναστολής του μεταφορέα επαναπρόσληψης νοραδρεναλίνης και σεροτονίνης. Έτσι αυξάνονται τα επίπεδά τους (και της ντοπαμίνης) στις συνάψεις, παρέχοντας ευεργετικό αποτέλεσμα. Η ντουλοξετίνη ειδικότερα έχει ευνοικό αποτέλεσμα και στην αντιμετώπιση προεξάρχοντων σωματικών εκδηλώσεων, όπως η ινομυαλγία και ο χρόνιος νευροπαθητικός πόνος.

Από πλευράς ανεπιθύμητων ενεργειών ενδέχεται να εκδηλωθούν συμπτώματα συμπαθητικής διέγερσης στην αρχική φάση χορήγησης όπως ταχυκαρδία, τρόμος, ανησυχία, ξηροστομία κ.α. Ενδέχεται να υπάρξουν κάποιες από τις παρενέργειες όπως προαναφέρθηκαν στα SSRIs. Ειδικά με τη βενλαφαξίνη θα πρέπει να υπάρχει προσοχή στην αρτηριακή πίεση καθώς ενδέχεται να προκαλέσει υπέρταση που θα οδηγήσει στη διακοπή και αλλαγή του φαρμάκου.

Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης Νοραδρεναλίνης και Ντοπαμίνης (NDRI)

  • Βουπροπιόνη (Wellbutrin) : Εκλεκτικός αναστολέας επαναπρόσληψης νοραδρεναλίνης και ντοπαμίνης (NDRI). Αναστέλλει το μεταφορέα επαναπρόσληψης νοραδρεναλίνης & ντοπαμίνης. Πρόκειται για ιδιαίτερα κινητοποιητικό παράγοντα με σημαντική επίδραση στον προμετωπιαίο φλοιό. Δεν προκαλεί σεξουαλική δυσλειτουργία.

α2 ανταγωνιστές , ανταγωνιστές/αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (NaSSA) & (SARI)

  • Μιρταζαπίνη (Remeron) : Αποτελεί ένα πολύ αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό με μοναδικό μηχανισμό δράσης.

Είναι ανταγωνιστής των α2 υποδοχέων της νοραδρεναλίνης. Αυτό σε προσυναπτικό επίπεδο έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των επιπέδων νοραδρεναλίνης και σεροτονίνης στις συνάψεις των νευρικών κυττάρων.

Ανταγωνιστής των 5HT2A & 5HT2C : Η σημαντική αυτή επίδραση «κατευθύνει» τα αυξημένα επίπεδα των μονοαμινών στους 5HT1A υποδοχείς, παρέχοντας έτσι αγχολυτικό & αντικαταθλιπτικό αποτέλεσμα με ταυτόχρονη έμμεση ενίσχυση των επιπέδων ντοπαμίνης. Επιπλέον ευθύνεται για τη μη επίδραση στη σεξουαλική δυσλειτουργία ως ανεπιθύμητη ενέργεια.

Ανταγωνιστής  5HT3 : Απουσία ανεπιθύμητων ενεργειών ναυτίας και γαστρεντερικών ενοχλημάτων.

Ανταγωνιστής H1 υποδοχέων ισταμίνης : Η επίδραση αυτή έχει υπναγωγικό αποτέλεσμα και έτσι  συνεισφέρει στη βελτίωση των συνυπάρχοντων προβλημάτων ύπνου και γι’αυτό χρησιμοποιείται συνήθως βραδινές ώρες.

Ανεπιθύμητες ενέργειες σε κάποιους ασθενείς : Αύξηση βάρους, υπνηλία, ξηροστομία, ανησυχία, κατακράτηση ούρων

  • Τραζοδόνη (Trittico) : Έχει καλή επίδραση στον ύπνο. Δεν προκαλεί σεξουαλική δυσλειτουργία. Ενισχύει έμμεσα την ντοπαμινεργική οδό.

Αγκομελατίνη (Valdoxan)  Αγωνιστής μελατονίνης & ανταγωνιστής 5HT2C : Πρόκειται για σχετικά νέο αντικαταθλιπτικό παράγοντα με κύρια δράση στους Μ1 και Μ2 υποδοχείς της μελατονίνης στην επίφυση του εγκεφάλου (κωνάριο). Η δράση αυτή συνεισφέρει στη ρύθμιση των διαταραχών ύπνου. Επιδρά έμμεσα στη νοραδρενεργική διαβίβαση (και στη ντοπαμινεργική) μέσω ανταγωνισμού των 5HT2C υποδοχέων της σεροτονίνης, δράση που αυξάνει τα επίπεδα νοραδρεναλίνης και ντοπαμίνης στον προμετωπαίο φλοιό. Χρησιμοποιείται επικουρικά συνήθως, έχει ευνοικό προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών, ενώ επίσης δεν προκαλεί σεξουαλική δυσλειτουργία.

Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά

  • Κλομιπραμίνη (Anafranil),
  • Αμιτριπτυλίνη (Saroten),
  • Αμιτριπτυλίνη & Περφαιναζίνη (Minitran)

Επίσης το πιο καινούριο φάρμακο που έχουμε στην Ελλάδα είναι η βορτιοξετίνη (Brintellix). Πρόκειται για αντικαταθλιπτικό νέας γενιάς με διεγερτική δράση, ενισχυτικό των γνωστικών λειτουργιών.

αντικαταθλιπτικά
ντοπαμίνη στον εγκέφαλο. Μεγαλύτερη κλίμακας ντοπαμινεργική δράση έχουν τα SNRIs και η βουπροπιόνη. Στην κατάθλιψη για παράδειγμα σε περιπτώσεις που προεξάρχουν συμπτώματα έλλειψης ντοπαμίνης όπως η ανηδονία, η κλινοφιλία, η μειωμένη ενεργητικότητα, η κόπωση, η μειωμένη συγκέντρωση, η εισαγωγή σχετικού αντικαταθλιπτικού που ενισχύει την ντοπαμινεργική δράση στον προμετωπιαίο φλοιό έχει θεαματικά αποτελέσματα συνήθως

Τα αντικαταθλιπτικά δεν προκαλούν εξάρτηση. Αν πρέπει να διακοπούν αυτό χρειάζεται να γίνει με προσοχή και σταδιακά υπό τις οδηγίες ψυχιάτρου, διότι ενίοτε εμφανίζεται σύνδρομο απόσυρσης. Διαβάστε αναλυτικά στο παρακάτω άρθρο :

Τα αντικαταθλιπτικά δεν αλλάζουν την προσωπικότητα, ούτε μας κάνουν να ξεχνάμε τα προβλήματα. Δρουν κυρίως στο συναίσθημα βελτιώνοντας τη διάθεση, αυξάνοντας την ικανοποίηση και μειώνοντας άγχος, θυμό και αρνητικά συναισθήματα, όταν αυτά ξεπεράσουν τα ανεκτά όρια. Τα αντικαταθλιπτικά δεν είναι τα τέλεια φάρμακα, άλλωστε τέλεια φάρμακα δεν υπάρχουν, ούτε όμως και τα χάπια της ευτυχίας όπως έχουν παρουσιαστεί. Βοηθούν να γίνουμε πιο λειτουργικοί και αντιμετωπίζουν σε σημαντικό βαθμό ψυχικές διαταραχές και συμπτώματα που έχουν μεγάλο αντίκτυπο στη ζωή μας.


Συγγραφέας του παραπάνω άρθρου είναι ο Σπύρος Καλημέρης Ιατρός, Ιδιώτης Ψυχίατρος & πιστοποιημένος Ψυχοθεραπευτής. Είναι πιστοποιημένο μέλος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών & της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και παρέχει σύγχρονες υπηρεσίες ψυχιατρικής & συνθετικής ψυχοθεραπείας στο ιατρείο του στην Αθήνα. Εκπαιδευμένος μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της καινοτόμου θεραπείας για τις ψυχικές διαταραχές rTMS (Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός).

Αρέσει σε %d bloggers: