Τι είναι η νοραδρεναλίνη και η αδρεναλίνη
Η νοραδρεναλίνη (νορεπινεφρίνη) και η αδρεναλίνη (επινεφρίνη) είναι δύο στενά συγγενικές κατεχολαμίνες, οι οποίες συμμετέχουν στη λειτουργία του νευρικού συστήματος και στην προσαρμογή του οργανισμού σε απαιτητικές καταστάσεις.
Η νοραδρεναλίνη λειτουργεί ως νευροδιαβιβαστής στον εγκέφαλο και στο συμπαθητικό νευρικό σύστημα, αλλά και ως ορμόνη. Η αδρεναλίνη δρα κυρίως ως ορμόνη που απελευθερώνεται από τον μυελό των επινεφριδίων (μικροί αδένες που βρίσκονται στην κορυφή κάθε νεφρού) στην κυκλοφορία του αίματος, ενώ παράγεται επίσης από περιορισμένους πληθυσμούς νευρώνων.
Παρότι οι δύο ουσίες έχουν αρκετές κοινές δράσεις, διαφέρουν ως προς τις κύριες θέσεις παραγωγής, τους υποδοχείς στους οποίους επιδρούν περισσότερο και τις φυσιολογικές λειτουργίες στις οποίες συμμετέχουν.
Η κατανόηση της παραγωγής, της απελευθέρωσης και των επιδράσεων αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης (κατεχολαμίνες) είναι ζωτικής σημασίας για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το ανθρώπινο σώμα ανταποκρίνεται στο στρες και διατηρεί την ομοιόσταση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ρυθμίζοντας φυσιολογικές καρδιαγγειακές, μεταβολικές λειτουργίες καθώς και της δραστηριότητας του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Ποια είναι η διαφορά νοραδρεναλίνης και αδρεναλίνης;
Η βασική διαφορά βρίσκεται στον κυρίαρχο φυσιολογικό τους ρόλο. Η νοραδρεναλίνη αποτελεί σημαντικό νευροδιαβιβαστή για την εγρήγορση, την προσοχή και την επεξεργασία των ερεθισμάτων στον εγκέφαλο, ενώ στην περιφέρεια συμβάλλει ιδιαίτερα στη ρύθμιση του αγγειακού τόνου και της αρτηριακής πίεσης.
Η αδρεναλίνη, όταν απελευθερώνεται στην κυκλοφορία του αίματος, κινητοποιεί πολλαπλά όργανα κατά την οξεία αντίδραση στο στρες, επηρεάζοντας την καρδιακή λειτουργία, τους αεραγωγούς και τον μεταβολισμό.
Και οι δύο ουσίες συμμετέχουν στην αντίδραση «μάχης ή φυγής», αλλά η νοραδρεναλίνη έχει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην κεντρική νευροδιαβίβαση, ενώ η αδρεναλίνη δρα κυρίως ως κυκλοφορούσα ορμόνη.
Παραγωγή και απελευθέρωση νοραδρεναλίνης & αδρεναλίνης
Ενεργοποίηση της απόκρισης στο στρες: Όταν ο οργανισμός αντιλαμβάνεται μια απειλή ή μια απαιτητική κατάσταση, ενεργοποιούνται νευρωνικά κυκλώματα που συμμετέχουν στη ρύθμιση του αυτόνομου νευρικού συστήματος.
Η συμπαθητική ενεργοποίηση περιλαμβάνει δύο βασικές οδούς. Στη μία, οι μεταγαγγλιακοί συμπαθητικοί νευρώνες απελευθερώνουν κυρίως νοραδρεναλίνη στους περιφερικούς ιστούς-στόχους. Στην άλλη, προγαγγλιακές συμπαθητικές ίνες απελευθερώνουν ακετυλοχολίνη στον μυελό των επινεφριδίων, διεγείροντας τα χρωμαφινικά κύτταρα να εκκρίνουν κατεχολαμίνες στην κυκλοφορία.
Η αδρεναλίνη αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της έκκρισης του μυελού των επινεφριδίων, ενώ εκκρίνεται και μικρότερη ποσότητα νοραδρεναλίνης.
Σύνθεση αδρεναλίνης: Ο μυελός του επινεφριδίου (το εσωτερικό τμήμα) είναι υπεύθυνος για τη σύνθεση της αδρεναλίνης (και 20% νοραδρεναλίνης) στα εξής βιοχημικά στάδια:
- Η τυροσίνη (ένα αμινοξύ) μετατρέπεται σε L-DOPA από το ένζυμο υδροξυλάση της τυροσίνης.
- Η L-DOPA μετατρέπεται στη συνέχεια σε ντοπαμίνη.
- Η ντοπαμίνη μετατρέπεται περαιτέρω σε νορεπινεφρίνη από το ένζυμο β-υδροξυλάση της ντοπαμίνης.
- Τέλος, η νορεπινεφρίνη μεθυλιώνεται για να σχηματιστεί η αδρεναλίνη (επινεφρίνη) από το ένζυμο Ν-μεθυλοτρανσφεράση της φαινυλαιθανολαμίνης (PNMT).
Μηχανισμός δράσης κατεχολαμινών
Επινεφρίνη και νορεπινεφρίνη ασκούν τα αποτελέσματά τους μέσω της σύνδεσης με τους αδρενεργικούς υποδοχείς, οι οποίοι διακρίνονται σε α και β υποτύπους.
α-αδρενεργικοί υποδοχείς: Εντοπίζονται τόσο στο κεντρικό νευρικό σύστημα όσο και σε πολλούς περιφερικούς ιστούς. Οι α1 υποδοχείς συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, στη σύσπαση των αγγειακών λείων μυών, ενώ οι α2 υποδοχείς μπορούν να ρυθμίζουν προσυναπτικά την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών και να ασκούν διαφορετικές δράσεις ανάλογα με τη θέση τους.
- α1 προ- και μετασυναπτικοί διεγερτικοί σε εγκέφαλο και λείους μύες
- α2 προ- και μετασυναπτικοί ανασταλτικοί
β-αδρενεργικοί υποδοχείς : Συμμετέχουν στην αύξηση του καρδιακού ρυθμού, στη βρογχοδιαστολή και στη λιπόλυση.
- β1 μετασυναπτικοί διεγερτικοί σε εγκέφαλο και μυοκάρδιο
- β2 μετασυναπτικοί, διεγερτικοί στον εγκέφαλο, ανασταλτικοί σε λείους μύες
- β3 διέγερση λιπόλυσης στο λιπώδη ιστό
Δράση νοραδρεναλίνης και αδρεναλίνης στο σώμα
Ακολουθούν ορισμένες από τις κύριες δράσεις τους στον άνθρωπο (σε παρένθεση ο υποδοχέας που εμπλέκεται σε κάθε περίπτωση).
Καρδιαγγειακές επιδράσεις
Η αδρεναλίνη και η νοραδρεναλίνη επηρεάζουν την καρδιακή λειτουργία και τον αγγειακό τόνο μέσω διαφορετικών αδρενεργικών υποδοχέων. Η αδρεναλίνη αυξάνει συνήθως την καρδιακή συχνότητα και τη συσταλτικότητα μέσω β1 υποδοχέων, ενώ μπορεί να προκαλεί αγγειοδιαστολή ή αγγειοσύσπαση ανάλογα με τη συγκέντρωση και το αγγειακό δίκτυο.
Η νοραδρεναλίνη προκαλεί κυρίως ισχυρή αγγειοσύσπαση μέσω α-αδρενεργικών υποδοχέων. Η αύξηση της αρτηριακής πίεσης μπορεί να ενεργοποιήσει το αντανακλαστικό των τασεοϋποδοχέων, περιορίζοντας ή αντιστρέφοντας την αναμενόμενη αύξηση της καρδιακής συχνότητας.
- Αύξηση συσταλτικότητας μυοκαρδίου (θετική ινότροπος δράση) (β1)
- Ταχυκαρδία (αύξηση φλεβοκομβικού ρυθμού) (β1)
Αγγειοσύσπαση : Προκαλούν συστολή των αιμοφόρων αγγείων (αγγειοσύσπαση), οδηγώντας σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Αυτό είναι σημαντικό για τη διατήρηση της αρτηριακής πίεσης κατά τη διάρκεια του στρες.
Μεταβολικές επιδράσεις
Γλυκογονόλυση : Διεγείρουν τη διάσπαση του γλυκογόνου σε γλυκόζη στο ήπαρ (β2), αυξάνοντας τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα για την παροχή ενέργειας κατά τη διάρκεια του στρες:
Λιπόλυση : Προάγουν τη διάσπαση των λιπών στο λιπώδη ιστό σε ελεύθερα λιπαρά οξέα, τα οποία χρησιμοποιούνται ως πηγή ενέργειας (β3).
Αναπνευστικές επιδράσεις
Βρογχοδιαστολή : Μπορεί να προκαλέσουν χαλάρωση των λείων μυών στους αεραγωγούς, οδηγώντας σε βρογχοδιαστολή (β2), η οποία βελτιώνει τη ροή του αέρα και την παροχή οξυγόνου κατά τη διάρκεια στρεσογόνων καταστάσεων.
Γαστρεντερικές επιδράσεις
Μειωμένη κινητικότητα : Μειώνουν την κινητικότητα και την έκκριση του γαστρεντερικού συστήματος μέσω σύσπασης των σφιγκτήρων (α1), το οποίο εξοικονομεί ενέργεια κατά τη διάρκεια του στρες επιβραδύνοντας την πέψη.
Διαστολή της κόρης του ματιού (Μυδρίαση)
Η συμπαθητική διέγερση προκαλεί μυδρίαση κυρίως μέσω ενεργοποίησης α1-αδρενεργικών υποδοχέων στον διαστολέα μυ της ίριδας. Αντίθετα, η σύσπαση του σφιγκτήρα της κόρης και η μύση ελέγχονται κυρίως από το παρασυμπαθητικό σύστημα μέσω μουσκαρινικών υποδοχέων.
Άλλες δράσεις
- Σύσπαση αυχένα ουροδόχου κύστης (α1)
- Χάλαση του εξωστήρα μυός της ουροδόχου κύστης, κυρίως μέσω β3-αδρενεργικών υποδοχέων, διευκολύνοντας την αποθήκευση των ούρων.
- Αύξηση παραγωγής ρενίνης από παρασπειραματικά κύτταρα νεφρού (β1)
Δράσεις νοραδρεναλίνης σε εγκέφαλο & νωτιαίο μυελό
Η νορεπινεφρίνη εμπλέκεται στη ρύθμιση της εγρήγορσης και της διέγερσης. Αποτελεί μέρος του δικτυωτού συστήματος ενεργοποίησης του εγκεφάλου, το οποίο μας κρατά ξύπνιους και σε εγρήγορση.
Παίζει ρόλο στη ρύθμιση της διάθεσης. Η απορρύθμιση της νοραδρεναλίνης σχετίζεται με διαταραχές της διάθεσης, όπως η κατάθλιψη και το άγχος.
Νοραδρεναλίνη, συγκέντρωση και διάθεση
Η νοραδρεναλίνη συμμετέχει στη ρύθμιση της προσοχής, της εγρήγορσης, της μνήμης εργασίας, της κινητοποίησης και της συναισθηματικής λειτουργίας.
Διαταραχές των νοραδρενεργικών κυκλωμάτων έχουν συσχετιστεί με συμπτώματα όπως :
- μείωση προσοχής και συγκέντρωσης,
- διαταραχές ενεργού μνήμης,
- καταθλιπτική διάθεση,
- ψυχοκινητική επιβράδυνση,
- κόπωση,
- απάθεια
Τα συμπτώματα αυτά είναι σαφές ότι αποτελούν μεταξύ άλλων βασικά συμπτώματα της μείζονος κατάθλιψης. Έτσι γίνεται αντιληπτό ότι εκτός από τη σεροτονίνη και η νοραδρεναλίνη αποτελεί νευροδιαβιβαστή στόχο για τη θεραπεία της κατάθλιψης. Η νοραδρενεργική νευροδιαβίβαση αποτελεί έναν από τους θεραπευτικούς στόχους ορισμένων αντικαταθλιπτικών και φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ. Σε σχετικό άρθρο εξετάζεται ο ρόλος της ντοπαμίνης.
Ωστόσο, τα συμπτώματα αυτά δεν αποτελούν ειδικούς δείκτες έλλειψης νοραδρεναλίνης. Μπορούν να εμφανιστούν σε πολλές διαφορετικές ψυχικές ή σωματικές καταστάσεις και δεν επιτρέπουν από μόνα τους συμπεράσματα για τα επίπεδα ενός συγκεκριμένου νευροδιαβιβαστή στον εγκέφαλο.
Science
Η νοραδρεναλίνη (νορεπινεφρίνη) παράγεται κυρίως στον υπομέλα τόπο που νευροανατομικά εντοπίζεται στη γέφυρα του εγκεφαλικού στελέχους. Από εκεί οι νευράξονες των νοραδρενεργικών νευρώνων φέρονται σε διάφορες περιοχές του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού. Επιπλέον νορεπινεφρινη εκκρίνεται σε νευροδραστικές συνάψεις με περιφερικούς ιστούς-στόχους από τους μεταγαγγλιακούς νευρώνες του συμπαθητικού αυτόνομου νευρικού συστήματος. Η νοραδρεναλίνη δεσμεύεται από ειδικούς υποδοχείς, είτε στον τελικό νευράξονα (προσυναπτικοί), είτε στον μετασυναπτικό νευρώνα ή ιστό (μετασυναπτικοί). Έτσι φέρονται εις πέρας μεταβολές στη νευρωνική και ιστική λειτουργία, που εκδηλώνονται με αλλαγές σε διάφορες ανθρώπινες λειτουργίες.
Οι εκτεταμένες προβολές των νοραδρενεργικών νευρώνων επιτρέπουν στη νοραδρεναλίνη να τροποποιεί τη λειτουργία πολλών εγκεφαλικών δικτύων.
Προμετωπιαίος φλοιός: Συμμετέχει στη ρύθμιση της προσοχής, της μνήμης εργασίας και των εκτελεστικών λειτουργιών. Η επίδραση της νοραδρεναλίνης εξαρτάται από τη συγκέντρωσή της και τους υποδοχείς που ενεργοποιούνται.
- ραχιαιοπλάγια περιοχή : γνωσιακές λειτουργίες (προσοχή, συγκέντρωση) (α2 μετασυναπτικοί)
- μεσοκοιλιακή περιοχή : συναίσθημα (β1)
Αμυγδαλή και μεταιχμιακά κυκλώματα: Συμμετέχουν στην επεξεργασία της συναισθηματικής σημασίας των ερεθισμάτων, στο άγχος, στις κρίσεις πανικού, στην αντίδραση στο στρες και στη διαμόρφωση συναισθηματικών αναμνήσεων.
Κυκλώματα εγρήγορσης και προσοχής: Το σύστημα υπομέλανος τόπου–νοραδρεναλίνης συμβάλλει στη ρύθμιση της εγρήγορσης και στην προσαρμογή της προσοχής στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος.
Νωτιαίος μυελός: Οι κατιούσες νοραδρενεργικές οδοί συμμετέχουν στη ρύθμιση της μετάδοσης και επεξεργασίας των επώδυνων ερεθισμάτων, μεταξύ άλλων μέσω α2-αδρενεργικών υποδοχέων.
- Ραχιαίο κέρας νωτιαίου μυελού : μείωση πόνου (α2 μετασυναπτικοί)
- Κεντρομόλους νευρώνες νωτιαίου μυελού : μείωση πόνου (α2 προσυναπτικοί)
Προμήκης μυελός : ρύθμιση αρτηριακής πίεσης : (α1)
Παρεγκεφαλίδα : τρόμος (τρέμουλο) (β1)
Πυρήνες ραφής :
- Αύξηση σεροτονίνης μέσω α1 προσυναπτικών σωματοδενδριτικών υποδοχέων
- Μείωση σεροτονίνης μέσω α1 προσυναπτικών νευροαξονικών υποδοχέων
Οι παραπάνω δράσεις δεν λειτουργούν ανεξάρτητα. Η νοραδρεναλίνη επηρεάζει τη δραστηριότητα σύνθετων νευρωνικών δικτύων και αλληλεπιδρά με άλλα νευροδιαβιβαστικά συστήματα.
Φάρμακα και νοραδρεναλίνη
Αντικαταθλιπτικά
Ορισμένα αντικαταθλιπτικά επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα τη νοραδρενεργική νευροδιαβίβαση, μέσω διαφορετικών μηχανισμών:
- SNRIs: Αναστέλλουν την επαναπρόσληψη σεροτονίνης και νοραδρεναλίνης.
- Μιρταζαπίνη: Ανταγωνίζεται κεντρικούς α2-αδρενεργικούς υποδοχείς, ενισχύοντας τη νοραδρενεργική και σεροτονινεργική νευροδιαβίβαση.
- Βουπροπιόνη: Επιδρά στην επαναπρόσληψη νοραδρεναλίνης και ντοπαμίνης.
- Αγομελατίνη: Δρα ως αγωνιστής των μελατονινεργικών υποδοχέων MT1/MT2 και ανταγωνιστής των 5-HT2C υποδοχέων, επηρεάζοντας έμμεσα τη νοραδρενεργική και ντοπαμινεργική δραστηριότητα σε συγκεκριμένες εγκεφαλικές περιοχές.
Μάθετε περισσότερα για τα παραπάνω φάρμακα στο ειδικό άρθρο για τα αντικαταθλιπτικά
Αντιψυχωτικά
Στη νοραδρενεργική νευροδιαβίβαση παρεμβαίνουν και κάποια αντιψυχωτικά φάρμακα. Τα νέας γενιάς αντιψυχωτικά όπως η ρισπεριδόνη, η ολανζαπίνη, η κουετιαπίνη, η ζιπρασιδόνη, η παλιπεριδόνη και η κλοζαπίνη προκαλούν ανταγωνισμό των α1 (η ρισπεριδόνη και η παλιπεριδόνη και των α2) υποδοχέων. Η επίδραση στον α1 υποδοχέα μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ζάλη και ορθοστατική υπόταση, ενώ στον α2 υποδοχέα μπορεί να έχει αντικαταθλιπτική δράση με παρόμοιο με της μιρταζαπίνης μηχανισμό. Επιπλέον ο ανταγωνισμός των 5HT2A & 5HT2C υποδοχέων της σεροτονίνης που επιφέρουν τα περισσότερα νέας γενιάς αντιψυχωτικά, μπορεί να δώσει αντικαταθλιπτικό απoτέλεσμα μέσω έμμεσης ενίσχυσης των επιπέδων της νοραδρεναλίνης.
Αντιυπερτασικά
Ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν τη νοραδρενεργική λειτουργία μέσω αποκλεισμού ή ενεργοποίησης αδρενεργικών υποδοχέων.
Κάποια αντιυπερτασικά φάρμακα ανταγωνίζονται τους β υποδοχείς της νοεπινεφρίνης και επιδρούν έτσι ευνοικά σε φυσικά συμπτώματα άγχους λόγω συμπαθητικής διέγερσης, όπως η ταχυκαρδία και ο τρόμος. Πρόκειται για τους β αναστολείς με σημαντικότερους εκπροσώπους το Inderal (προπρανολόλη) & το Tenormin (ατενολόλη). Χρησιμοποιούνται στις αγχώδεις διαταραχές επικουρικά.
Επίσης σημαντικό φάρμακο με παρόμοιο αποτέλεσμα είναι και η κλονιδίνη (Catapressan) που δρα ως α2 νοραδρενεργικός αγωνιστής. Η δράση αυτή έχει ως αποτέλεσμα την ελάττωση των επιπέδων νοραδρεναλίνης μέσω negative feedback στους προσυναπτικούς αυτοϋποδοχείς και άρα μείωση των συμπτωμάτων της αυξημένης συμπαθητικής διέγερσης.
Η κλονιδίνη και ορισμένοι β-αναστολείς μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν σε επιλεγμένες κλινικές καταστάσεις για τον περιορισμό αυτόνομων συμπτωμάτων, μεταξύ άλλων κατά τη διαχείριση στερητικών συνδρόμων. Τα φάρμακα αυτά χρησιμοποιούνται επιπλέον στην αντιμετώπιση του αλκοολισμού (θεραπεία αποτοξίνωσης).
Φάρμακα για τη ΔΕΠΥ και την εγρήγορση
Η νοραδρενεργική νευροδιαβίβαση αποτελεί σημαντικό θεραπευτικό στόχο στη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).
Η μεθυλφαινιδάτη είναι διεγερτικό φάρμακο που αναστέλλει την επαναπρόσληψη ντοπαμίνης και νοραδρεναλίνης.
Η ατομοξετίνη θεωρείται μη διεγερτικό φάρμακο και δρα κυρίως ως εκλεκτικός αναστολέας επαναπρόσληψης νοραδρεναλίνης.
Η μοδαφινίλη είναι παράγοντας προαγωγής της εγρήγορσης με σύνθετο φαρμακολογικό προφίλ. Η δράση της περιλαμβάνει κυρίως αναστολή του μεταφορέα ντοπαμίνης (DAT), αλλά επηρεάζει και τη νοραδρενεργική νευροδιαβίβαση, αυξάνοντας τη διαθεσιμότητα νοραδρεναλίνης σε ορισμένες εγκεφαλικές περιοχές. Η άμεση συγγένειά της με τον μεταφορέα νοραδρεναλίνης (NET) είναι πολύ χαμηλή και οι νοραδρενεργικές επιδράσεις της θεωρούνται κυρίως έμμεσες.
Η ενίσχυση της κατεχολαμινεργικής νευροδιαβίβασης στον προμετωπιαίο φλοιό συμβάλλει στη θεραπευτική επίδραση αυτών των φαρμάκων στην προσοχή και στις εκτελεστικές λειτουργίες.
Η ευεργετική επίδραση της ενίσχυσης της νοραδρενεργικής διαβίβασης στον προμετωπιαίο φλοιό είναι και πάλι ο μηχανισμός κλειδί με κλινικά αποτελέσματα την ενίσχυση των γνωστικών λειτουργιών και της ενεργητικότητας.
Αδρεναλίνη
Αιτίες απελευθέρωσης αδρεναλίνης
Μόλις συντεθεί, η αδρεναλίνη αποθηκεύεται στο μυελό των επινεφριδίων μέχρι να χρειαστεί να απελευθερωθεί στην κυκλοφορία του αίματος μετά από :
- Σωματικό ή συναισθηματικό στρες
- Αντίληψη άμεσης απειλής ή κινδύνου
- Ενθουσιασμός: Η ενασχόληση με συναρπαστικές δραστηριότητες ή η αντιμετώπιση απροσδόκητων προκλήσεων μπορεί να προκαλέσει έξαρση αδρεναλίνης.
Άίσθηση αδρεναλίνης
- Σωματικές αισθήσεις: Οι άνθρωποι συχνά αισθάνονται νευρικότητα ή άγχος, με αξιοσημείωτη αύξηση του καρδιακού ρυθμού.
- Βελτιωμένη απόδοση: Μετά την έξαρση μπορεί να εμφανιστεί βραχυπρόθεσμη αύξηση της σωματικής δύναμης και της διανοητικής οξύτητας:
- Μετά την υποχώρηση της αδρεναλίνης, τα άτομα μπορεί να αισθάνονται κουρασμένα ή συναισθηματικά εξαντλημένα.
Φυσιολογικές επιδράσεις αδρεναλίνης
Η αδρεναλίνη μέσω της κυκλοφορίας του αίματος συνδέεται με τους αδρενεργικούς υποδοχείς σε διάφορα όργανα-στόχους.
- Αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό και την αρτηριακή πίεση για να εξασφαλίσει ότι περισσότερο αίμα φτάνει στους μυς και τον εγκέφαλο, προετοιμάζοντας το σώμα για ταχεία αντίδραση.
- Διευρύνει τους αεραγωγούς επιτρέποντας στο σώμα να προσλαμβάνει περισσότερο οξυγόνο, το οποίο είναι ζωτικής σημασίας για την έντονη σωματική δραστηριότητα.
- Ενισχύει την παραγωγή ενέργειας: Διεγείροντας τη διάσπαση του γλυκογόνου σε γλυκόζη στο ήπαρ, αυξάνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, παρέχοντας άμεση ενεργειακή ώθηση.
- Ενισχύει την εγρήγορση: Οξύνει την πνευματική εστίαση και την εγρήγορση, βελτιώνοντας την ικανότητα γρήγορης αντίδρασης σε απειλές.
Η αδρεναλίνη, αφού ασκήσει τις επιδράσεις της, διασπάται από ένζυμα όπως η μονοαμινοξειδάση (ΜΑΟ) και η κατεχόλη-Ο-μεθυλοτρανσφεράση (COMT) στο ήπαρ και τους νεφρούς. Οι μεταβολίτες απεκκρίνονται στη συνέχεια από το σώμα.
Ιατρική χρήση αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης
Η αδρεναλίνη και η νοραδρεναλίνη χρησιμοποιούνται επίσης ως φάρμακα σε επείγουσες και σοβαρές κλινικές καταστάσεις, αλλά με διαφορετικές κύριες ενδείξεις.
Η αδρεναλίνη αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής στην αναφυλαξία, όπου χορηγείται ενδομυϊκά. Χρησιμοποιείται επίσης σε συγκεκριμένα πρωτόκολλα καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης και άλλες επείγουσες καταστάσεις.
Η νοραδρεναλίνη χρησιμοποιείται κυρίως ως ενδοφλέβιο αγγειοσυσπαστικό φάρμακο σε περιβάλλον εντατικής ή επείγουσας φροντίδας, ιδιαίτερα σε καταστάσεις σοβαρής υπότασης και σηπτικής καταπληξίας.
Οι θεραπευτικές αυτές χρήσεις διαφέρουν από τις φυσιολογικές λειτουργίες των κατεχολαμινών και απαιτούν κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση.
Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής
Πηγές
Chromaffin Cells of the Adrenal Medulla: Physiology, Pharmacology, and Disease (2019)
Attention Deficit Hyperactivity Disorder: Diagnosis and Management – NICE NG87
Valdoxan – European Medicines Agency
Anaphylaxis: A 2023 Practice Parameter Update
Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021
Πολύ κατατοπιστκα οσα γράφονται από τον γιατρο και ευληπτα.
ΜΙα διευκρινηση θα ηθελα σχετικα με την Μιρταζαπινη, για την οποια αναφέρεται σε ένα σημειο ότι <>.
Προκαλει προβλήματα ή όχι;
Μερικές φορές όπως συμβαίνει και με όλα τα φάρμακα.