Γνωστικές λειτουργίες

Με τον όρο γνωστικές λειτουργίες αναφερόμαστε σε ατομικές δεξιότητες που συμβάλλουν στην επαφή μας με το περιβάλλον και άλλους ανθρώπους και στην ανταπόκριση σε βασικό επίπεδο στις ανάγκες της καθημερινότητας.

γνωστικές λειτουργίες

Οι γνωστικές λειτουργίες φέρονται εις πέρας από την αλληλεπίδραση διαφόρων περιοχών του εγκεφάλου και είναι :

  • ο λόγος (προφορικός και γραπτός)
  • η μνήμη
  • η προσοχή και η συγκέντρωση
  • η βούληση
  • η αντίληψη

Οι παραπάνω γνωστικές λειτουργίες οδηγούν σε πιο σύνθετες εκτελεστικές δεξιότητες όπως :

  • η διαμόρφωση σχεδίων
  • η διαμόρφωση προτεραιοτήτων
  • η διατήρηση στόχων
  • η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων
  • η μάθηση από την εμπειρία
  • η κριτική ικανότητα
  • η αφαιρετική ικανότητα
  • η κοινωνική συμπεριφορά
  • η λήψη αποφάσεων
  • η παραγωγή ιδεών-δημιουργικότητα

Οι γνωστικές λειτουργίες καλλιεργούνται με διάφορους τρόπους, βασικός εκ των οποίων είναι το διάβασμα βιβλίων όπως αναδεικνύεται σε μία ακόμη έρευνα. Η συγκεκριμένη μέτρησε την επίδραση του διαβάσματος λογοτεχνικών βιβλίων στη λήψη αποφάσεων και στην ανθρώπινη συναισθηματική ανάγκη για σιγουριά και σταθερότητα. Περισσότερο τα λογοτεχνικά και λιγότερο βιβλία εκπαιδευτικού επαγγελματικού περιεχομένου ενισχύουν την ορθότερη κρίση ως προς τη λήψη αποφάσεων και την ανοχή της αβεβαιότητας, συμπεραίνει η έρευνα.

Ο λόγος είναι με απλά λόγια ότι στο βιβλίο ο αναγνώστης δε βιώνει την ανάγκη να λάβει απόφαση, ενώ παράλληλα μπαίνει στη διαδικασία να να παρατηρήσει την ακολουθία γεγονότων μετά από απόφαση (κάποιου πρωταγωνιστή) που πιθανώς ο ίδιος να μη συμφωνεί. Ως εξωτερικός παρατηρητής αποκτά τη δυνατότητα να γνωρίσει και άλλες οπτικές και προοπτικές που εως τώρα δεν ήξερε, είχε παρεξηγήσει ή είχε υποβαθμίσει. Επιπλέον γνωσιακές διαστρεβλώσεις του τύπου “άσπρο ή μαύρο” γίνεται πιο πρόσφορο να διαλυθούν. Ουσιαστικά το συμπέρασμα και το κλειδί ταυτόχρονα είναι η διεύρυνση του πεδίου σκέψης ή αλλιώς του πνευματικού ορίζοντα.


Οι γνωστικές λειτουργίες επηρεάζονται σε διάφορες διαταραχές όπως οι ψυχώσεις, η δεπυ, η κατάθλιψη, η άνοια κ.α.

Η επίδραση των προαναφερόμενων γνωστικών λειτουργιών στην ανθρώπινη καθημερινότητα δεν μπορεί να παραγνωρίζεται ειδικά στη σημερινή εποχή. Πόσο συχνά νιώθουμε αβεβαιότητα για διάφορα πράγματα στη ζωή? Και τι επιπτώσεις έχει αυτή η αβεβαιότητα? Ας αναρωτηθεί ο καθένας μας. Η διαχείριση προβλημάτων που φαντάζουν ανυπέρβλητα θα μπορούσε σε πολλές περιπτώσεις να πάρει άλλη τροπή χωρίς “κοσμοϊστορικές αλλαγές”. Απλά με την εισαγωγή του βιβλίου στη ζωή μας..

Πηγή : Reading novels makes us better thinkers


Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής


tigana