rTMS – Επαναληπτικός διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός

rTMS είναι τα αρχικά γράμματα του repetitive transcranial magnetic stimulation που σημαίνει επαναληπτικός διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός.

Η θεραπεία rTMS είναι μια θεραπεία που βασίζεται στις φυσικές ιδιότητες του μαγνητικού πεδίου. Έρχεται να προστεθεί ως μια τεχνολογικά καινοτόμος και υποσχόμενη επιλογή στις δύο παραδοσιακές προσεγγίσεις στη θεραπεία των ψυχικών διαταραχών, τα φάρμακα & την ψυχοθεραπεία.

Πρόκειται για επίσημα εγκεκριμένη μέθοδο σε Ευρώπη & Αμερική, που εφαρμόζεται σε μεγάλα κέντρα του εξωτερικού τα τελευταία 30 χρόνια περίπου με αξιοσημείωτα αποτελέσματα και εκτενέστατο, ελπιδοφόρο πεδίο έρευνας.

Πως λειτουργεί η θεραπεία rTMS (επαναληπτικός διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός);

Το rTMS βασίζεται σε μια φυσική αρχή (Faraday 1831) βάσει της οποίας ένα ταχέως εναλλασσόμενο μαγνητικό πεδίο παράγει ηλεκτρικό ρεύμα. Το βιολογικό δεδομένο που επίσης μας ενδιαφέρει είναι ότι κάθε νευρικό κύτταρο φέρει ηλεκτρικό φορτίο στην κυτταρική του μεμβράνη.

Η θεραπεία rTMS λειτουργεί εφαρμόζοντας ένα μαγνητικό πεδίο μικρής κλίμακας εξωτερικά του εγκεφάλου, το οποίο επηρεάζει ευνοϊκά και με ασφάλεια την ηλεκτρική δραστηριότητα των νευρικών κυττάρων, τροποποιώντας έτσι τη δραστηριότητά τους προς το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Στην ψυχιατρική η κατεύθυνση αυτή δεν είναι άλλη από την ύφεση των συμπτωμάτων. Και φαίνεται ότι αυτό επιτυγχάνεται σε πολύ καλό βαθμό, τοπικά και στοχευμένα σε συγκεκριμένα σημεία του εγκεφάλου, τα οποία γνωρίζουμε ότι αποτελούν κλειδιά σε διαταραχές, όπως ο προμετωπιαίος λοβός.

Μια άλλη βασική αρχή (παρακάτω εικόνα) στην οποία βασίζεται το σκεπτικό της θεραπείας προέρχεται από την πρωτοποριακή έρευνα του Donald Hebb, Καναδού νευροψυχολόγου όπως απεικονίζεται στο ανατρεπτικό γα την εποχή βιβλίο του “The Organization of Behavior” το 1949. Με απλά λόγια, όσο περισσότερο ο εγκέφαλος κάνει μια συγκεκριμένη εργασία, τόσο ισχυρότερο γίνεται το σχετικό νευρικό δίκτυο που την τρέχει, καθιστώντας τη διαδικασία πιο αποτελεσματική κάθε διαδοχική φορά.

Η έρευνα του Hebb ήταν ο πρόδρομος των πρόσφατων ανακαλύψεων γύρω από τη νευροπλαστικότητα – την ιδέα ότι η ικανότητα του εγκεφάλου μας δεν είναι σταθερή, αλλά μπορεί στην πραγματικότητα να συνεχίσει να αναπτύσσεται και να μαθαίνει μέχρι τα βαθιά γεράματα.

Στο rTMS λοιπόν εφαρμόζουμε την αρχή αυτή μέσω της επανάληψης των μαγνητικών παλμών (από όπου και το “επαναληπτικός”). Έτσι ενισχύουμε τη σύνδεση νευρικών κυττάρων που συμμετέχουν σε γνωστά από τη μέχρι στιγμής έρευνα νευρικά μονοπάτια, σχετικά με την κατάθλιψη και άλλες διαταραχές .

Ποιες θετικές αλλαγές προκαλεί το rTMS στον εγκέφαλο;

Ο επαναληπτικός διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός επιφέρει μια σειρά θετικών αλλαγών σε επίπεδο βιοχημείας και νευροβιολογίας του εγκεφάλου.

Σε ποιες διαταραχές βρίσκει εφαρμογή σήμερα το rTMS;

Ποια αποτελέσματα αναμένουμε με τη θεραπεία rTMS ;

• Τη βελτίωση της διάθεσης
• Τη μείωση του άγχους
• Τη βελτίωση γνωστικών λειτουργιών όπως η συγκέντρωση
• Τη μείωση της επιθυμίας (craving) για ουσίες, αλκοόλ, φαγητό (βουλιμία) μέσω της επίδρασης στο κύκλωμα της ανταμοιβής.
• Τη βελτίωση συμπτωμάτων πόνου σε διάφορα σύνδρομα πόνου όπως η ινομυαλγία
• Την επίδραση σε μεταβολικούς δείκτες όπως η χοληστερίνη, τα τριγλυκερίδια, την ανθεκτικότητα στην ινσουλίνη. Υπάρχουν ενδείξεις για ευεργετική επίδραση ακόμη και στο εντερικό μικροβίωμα. Οι δράσεις αυτές συγκλίνουν σε μια θετική συμβολή του rtms στην απώλεια βάρους και την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.Kim, Se-Hong et al. 2019
• Την αύξηση νευροτροφικών παραγόντων όπως ο BDNF & GDNF και τη μείωση στα επίπεδα του οξειδωτικού στρες (Ozkan et al 2024).

Τι είναι το TBS;

Το TBS (Theta Burst Stimulation) αποτελεί μια ακόμη πιο νέα εξειδικευμένη μορφή διακρανιακού μαγνητικού ερεθισμού. Με απλά λόγια το TBS αποδίδουν μαγνητικό πεδίο μεγαλύτερης συχνότητας συμπυκνωμένο σε ελάχιστο χρόνο. Αυτή η μικρή χρονική διάρκεια χορήγησης ουσιαστικά είναι το σημαντικό πλεονέκτημα των πρωτοκόλλων TBS έναντι των τυπικών προσεγγίσεων rTMS. Οι συμβατικές διαδικασίες rTMS διαρκούν μεταξύ 20 και 40 λεπτών, σε σύγκριση με τα πρωτόκολλα TBS που παρέχουν διέγερση 1 έως 3 λεπτών. Βάσει μελετών το TBS είναι ίσης αποτελεσματικότητας στη θεραπεία της κατάθλιψης σε σύγκριση με το rTMS (Blumberger et al, 2018). Υπάρχουν 2 τύποι TBS , το iTBS & το cTBS.

Θα με βοηθήσει ο επαναληπτικός διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός;

Πολλοί ρωτούν εύλογα για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Θα πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι ότι ο διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός δεν παρουσιάζεται ως μια μαγική θεραπεία με 100% σίγουρα αποτελέσματα.

Άλλωστε καμία τέτοια θεραπεία δεν υπάρχει σε οποιαδήποτε ιατρική ειδικότητα.

Ο διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός είναι μια νέα διαρκώς εξελισσόμενη θεραπεία που έχει δείξει σημαντικά αποτελέσματα ως τώρα στην κατάθλιψη, έχει λάβει εγκρίσεις τα τελευταία χρόνια και για άλλες διαταραχές όπως η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και οι εξαρτήσεις και συνεχίζει να μελετάται εκτεταμένα δημιουργώντας σημαντικές προσδοκίες στο πεδίο της ψυχιατρικής.

Για ποιους συνίσταται η θεραπεία rTMS ;

Η θεραπεία rTMS συνιστάται συνήθως ως επιλογή σε ασθενείς που :

1. Ταλαιπωρούνται χρονίως από ανθεκτικές σε φαρμακευτική αγωγή διαταραχές όπως η ανθεκτική κατάθλιψη
2. Δεν μπορούν να ανεχθούν φαρμακευτική θεραπεία εξαιτίας παρενεργειών.
3. Δεν έχουν δει αποτέλεσμα με τη θεραπεία συζήτησης (ψυχοθεραπεία όπως π.χ. η CBT).

Επιπλέον μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως :

• κύρια ή
• συνδυαστικά και ενισχυτικά σε φάρμακα ή ψυχοθεραπεία

Είναι ασφαλής η θεραπεία rTMS;

Το βασικό πλεονέκτημα της θεραπείας rTMS είναι η ασφάλεια. Δεν ενέχει κάποια από τις παρενέργειες των φαρμακευτικών θεραπειών πέραν μιας ήπιας συνήθως εύκολα αναστρέψιμης κεφαλαλγίας.

• Δεν επιδεινώνει τη σεξουαλική λειτουργία.
• Δεν προκαλεί αύξηση όρεξης, βάρους ή μεταβολικές διαταραχές.
• Δεν προκαλεί καταστολή.
• Δεν επηρεάζει αρνητικά συγκέντρωση, μνήμη και γενικά τις γνωστικές λειτουργίες.

Ποια είναι η διαδικασία της μεθόδου rTMS ;

• Αξιολόγηση : Το αρχικό βήμα είναι η συνολική αξιολόγηση του κάθε ασθενή με λήψη του ιστορικού του και εξέταση της παρούσας ψυχικής του κατάστασης. Ελέγχεται η καταλληλότητα του ασθενή μέσω ειδικών ερωτηματολογίων.
• Συναίνεση : Εφόσον δεν υπάρχει αντένδειξη ο/η ασθενής δηλώνει εγγράφως τη συναίνεσή του/της για τη θεραπεία, προγραμματίζεται η έναρξη της, καθώς και οι ώρες των καθημερινών συνεδριών.
• Διάρκεια : Κάθε συνεδρία έχει διάρκεια από 3 λεπτά για τα πιο σύγχρονα πρωτόκολλα (TBS) ως 20-40 λεπτά περίπου αναλόγως το πρωτόκολλο που θα επιλεχθεί από το γιατρό και επιτελείται σε χώρο απλού ιατρείου 5 μέρες την εβδομάδα πλην Σαββατοκύριακου.
• Αριθμός συνεδριών : Ο αριθμός των απαραίτητων συνεδριών για την εκδήλωση θεραπευτικού αποτελέσματος κυμαίνεται ανάλογα με τη διαταραχή από 20 μίνιμουμ ως 36, ολοκληρώνεται δηλαδή σε ένα διάστημα 4-7 εβδομάδων. Σε συγκεκριμένες σοβαρότερες, πιο σύνθετες, χρόνιες περιπτώσεις ή/και με ιστορικό αργής ανταπόκρισης το απαιτούμενο διάστημα μπορεί να επιμηκυνθεί κατά 1-4 εβδομάδες.
• Έναρξη θεραπείας : Η θεραπεία rTMS εφαρμόζεται στην εξωτερική πλευρά του εγκεφάλου από ειδικό μηχάνημα με πηνίο που παράγει μαγνητικό πεδίο. Το πηνίο τοποθετείται κατάλληλα χωρίς να πιέζει ώστε να ενεργοποιήσει εντοπισμένα & στοχευμένα τις περιοχές του εγκεφάλου που μας ενδιαφέρουν. Στην 1η συνεδρία γίνονται ειδικές μετρήσεις ώστε να ρυθμιστεί η ένταση της μαγνητικής διέγερσης.

Η όλη διαδικασία είναι εύκολη, δεν απαιτεί νοσηλεία, χρόνο αποθεραπείας, αναισθησία, αιματολογικές ή άλλες εξετάσεις και ο ασθενής μπαίνει κανονικά στην καθημερινότητά του μετά από τη συνεδρία rTMS.

Χρειάζεται να επαναληφθεί η μέθοδος rTMS;

Ο επαναληπτικός διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός εφαρμόζεται με συγκεκριμένα πρωτόκολλα που εκτός από το βασικό κορμό της θεραπείας περιλαμβάνουν και αραιές αναμνηστικές συνεδρίες συντήρησης που έχει βρεθεί ότι συμβάλλουν στη μεγαλύτερη διάρκεια του αποτελέσματος.

Κόστος rTMS

Επικοινωνήστε μαζί μας για τον υπολογισμό του κόστους.

---

Συχνές Ερωτήσεις για τη Θεραπεία rTMS (FAQ)