Ενσυναίσθηση

ενσυναίσθηση

Τι είναι η ενσυναίσθηση

Η ενσυναίσθηση αποτελεί μια θεμελιώδη ψυχική λειτουργία, για την πορεία της καθημερινής ζωής, και συνίσταται σε μια προς τα έξω κίνηση του ψυχισμού, που αφορά την ικανότητα να μεταβούμε νοερά στη βιωματική θέση ενός άλλου ατόμου και να κατανοήσουμε την ψυχική του κατάσταση, τα συναισθήματά του και τις σκέψεις του. Όπως υποστήριξε ο Adler, «να μπορούμε να βλέπουμε με τα δικά τους μάτια, να ακούμε με τα δικά τους αυτιά και να νιώθουμε με τη δική τους καρδιά».

Διάκριση ενσυναίσθησης από συμπόνοια

Είναι σημαντικό να διακρίνουμε μεταξύ της ενσυναίσθησης και της συμπόνιας, δύο όροι που συχνά ταυτίζονται. Η συμπόνια αναφέρεται στο ενδιαφέρον ή τη λύπη που αισθανόμαστε για κάποιον που υποφέρει, ενώ η ενσυναίσθηση  στη «θέαση» του ψυχισμού του. Σημαίνει δηλαδή, να αφουγκραζόμαστε τις ανάγκες του, να αναγνωρίζουμε πότε πρέπει να μιλήσουμε και πότε όχι και κυρίως να είμαστε παρόντες συναισθηματικά και νοητικά. Επιδεικνύοντας ενσυναίσθηση αποδεχόμαστε πραγματικά τον άνθρωπο που έχουμε απέναντι μας χωρίς να ασκούμε κριτική ή να του προβάλουμε προσωπικές μας απόψεις κι επιθυμίες.

Έλλειψη ενσυναίσθησης

Μια ενδιαφέρουσα έρευνα που δημοσιεύτηκε στην Αμερικανική Ένωση Ψυχολογίας στόχευσε στο να εξερευνήσει αν και γιατί υπάρχει έλλειψη ενσυναίσθησης στους ανθρώπους σε διάφορες περιστάσεις. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι λόγοι που δεν ενεργοποιείται η ενσυναίσθηση έχουν να κάνουν με το τίμημα που αυτή προϋποθέτει. Ορισμένοι νιώθουν συναισθήματα άγχους, ανασφάλειας και εκνευρισμού αν τους ζητείται να δείξουν ενσυναίσθηση. Στην έρευνα διαπιστώθηκε επιπλέον ότι οι άνθρωποι δε θέλουν να κάνουν τη νοητική προσπάθεια να κατανοήσουν τους άλλους, ακόμη και όταν πρόκειται για θετικά συναισθήματα. 

Φαίνεται ότι η ψυχική οικονομία του οργανισμού προϋποθέτει όσο το δυνατόν λιγότερες κινήσεις που δεν αφορούν τον ίδιο ή τον περιορισμό των κινήσεων που έχει εκτιμήσει κάπως ως απειλητικές ή απαιτητικές, καθιστώντας την ενσυναίσθηση μια δύσβατη πορεία με συνδυασμό δυσφορικών και ευχάριστων συναισθημάτων και όχι μια εύκολη ή δεδομένη διεργασία, όπως θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει. Αυτή όμως, η πορεία οδηγεί στην απεμπόληση των επιφανειακών συναισθηματικών δεσμών και την εγκαθίδρυση υγιών και στερεών σχέσεων. Το ερώτημα είναι αν είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε το προαναφερθέν τίμημα.

Ενσυναίσθηση στη θεραπεία

            Αξίζει να σημειωθεί ότι η ενσυναίσθηση είναι ίσως ένα από τα πιο απαραίτητα στοιχεία για την εδραίωση μιας καλής ψυχοθεραπευτικής σχέσης και της θεραπευτικής αλλαγής. Σύμφωνα με μια έρευνα που διεξήγαγαν Ridley και Udipi (2002), η ποιότητα της θεραπευτικής σχέσης είναι ο πιο ισχυρός προγνωστικός παράγοντας για την πρόβλεψη του θεραπευτικού αποτελέσματος.

Ο θεραπευτής πρέπει να μπορεί να συναισθάνεται την ψυχική κατάσταση του θεραπευόμενου,  γνωρίζοντας πάντα τα όρια και τις δυνατότητές του, ενισχύοντας την ελεύθερη έκφραση, την εμπιστοσύνη, το σεβασμό και την εκτέλεση του θεραπευτικού σχεδίου. Από τη μεριά του θεραπευόμενου είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η ενσυναίσθηση μέσω της ψυχοθεραπείας μπορεί να διδαχθεί και να καλλιεργηθεί, βελτιώνοντας τις σχέσεις και τις αλληλεπιδράσεις του με τους ανθρώπους και συνακόλουθα με τον ψυχοθεραπευτή.

ενσυναίσθηση

Cameron, C. D., Hutcherson, C. A., Ferguson, A. M., Scheffer, J. A., Hadjiandreou, E., & Inzlicht, M. (2019). Empathy is hard work: People choose to avoid empathy because of its cognitive costs. Journal of Experimental Psychology: General148(6), 962.

Meier, S. T., & Davis, S. R. (2019). The elements of counseling. Waveland Press.

Ουλής, Π. (2010). Εγχειρίδιο Κλινικής Ψυχοπαθολογίας. 2 η έκδοση, σειρά Βασική Ψυχιατρική Βιβλιοθήκη 2, ΒΗΤΑ Ιατρικές εκδόσεις ΜΕΠΕ.

Ridley, C. R., & Udipi, S. (2002). Putting cultural empathy into practice. In P. B. Pedersen, J. G. Draguns, W. J. Lonner, & J. E. Trimble (Eds.), Counseling across cultures (5th ed., pp. 317-333). Thousand Oaks, CA: Sage.


Συγγραφή : Ντουρακοπούλου Σαββίνα, Ψυχολόγος

Επιμέλεια & Συγγραφή : Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής