Τι είναι η εποχική κατάθλιψη
Η εποχική κατάθλιψη αποτελεί μορφή κατάθλιψης στην οποία η έναρξη των καταθλιπτικών συμπτωμάτων συνδέεται με την εναλλαγή των εποχών και τις μεταβολές του ηλιακού φωτός.
Κατά την έλευση του χειμώνα, όπου η μέρα μικραίνει και το τοπίο γίνεται σκοτεινό συχνά πιάνουμε τον εαυτό μας να αισθανόμαστε μια ήπια μελαγχολία ή κουραζόμαστε πιο εύκολα (“winter blues”). Για ένα μέρος των ανθρώπων όμως, δεν αποτελεί απλώς μια «φάση», καθώς εκδηλώνουν μια παθολογική κατάσταση που ονομάζεται εποχική κατάθλιψη – Seasonal Affective Disorder (SAD).
Ιδιαιτέρως, το τέλος του φθινοπώρου – η αρχή του χειμώνα φαίνεται να είναι η κύρια περίοδος που εμφανίζεται η συγκεκριμένη διαταραχή και παρατηρείται ύφεση την άνοιξη και το καλοκαίρι.
Αίτια εποχικής κατάθλιψης
Τα αίτια της εποχικής κατάθλιψης παραμένουν άγνωστα. Εντούτοις, έχουν βρεθεί κάποιες βιολογικές ενδείξεις: δυσλειτουργία στη νευροδιαβίβαση της σεροτονίνης, η οποία ως γνωστόν εμπλέκεται στη ρύθμιση της διάθεσης και αυξημένη παραγωγή μελατονίνης, μιας ορμόνης που εκλύεται όταν πέφτει το σκοτάδι και προωθεί την έλευση του ύπνου. Ο συνδυασμός των παραπάνω διαταράσσει τους κιρκάδιους ρυθμούς και την προσαρμογή του ατόμου στις αλλαγές του φωτός και των εποχών. Τέλος, η μειωμένη παραγωγή βιταμίνης D, που παρατηρείται σε άτομα με εποχιακή κατάθλιψη μπορεί να σχετίζεται με καταθλιπτικά συμπτώματα.
Συμπτώματα εποχικής κατάθλιψης
Τα συμπτώματα για την εμφάνιση εποχικής κατάθλιψης τον χειμώνα συμπεριλαμβάνουν :
- χαμηλή ενέργεια,
- υπερυπνία,
- υπερκατανάλωση τροφής,
- αύξηση βάρους,
- έντονη επιθυμία για υδατάνθρακες,
- κοινωνική απόσυρση.
Ενώ, για την εμφάνιση εποχιακής κατάθλιψης τους θερινούς μήνες, η οποία είναι πιο σπάνια, συνήθως συμβαίνουν :
- μείωση της όρεξης και απώλεια βάρους,
- αϋπνία,
- άγχος,
- ανησυχία,
- αναστάτωση (agitation),
- σε κάποιες περιπτώσεις επιθετικότητα.
Διάγνωση εποχικής κατάθλιψης
Για τη συγκεκριμένη διάγνωση πρέπει να έχουν εμφανιστεί καταθλιπτικά επεισόδια με εποχικό μοτίβο για τουλάχιστον δύο χρόνια και τα οποία να υπερτερούν σε αριθμό των μη εποχικών καταθλιπτικών επεισοδίων αν αυτά υπάρχουν κατά τη διάρκεια της ζωής. Σε αυξημένο κίνδυνο SAD φαίνεται να βρίσκονται οι νέοι, οι γυναίκες, οι κάτοικοι χωρών που έχουν μεγάλη απόσταση από τον ισημερινό και όσοι έχουν ιστορικό κατάθλιψης ή διπολικής διαταραχής.
Αντιμετώπιση εποχικής κατάθλιψης
- Λήψη αντικαταθλιπτικής αγωγής: Η κλασική θεραπευτική προσέγγιση με αποτελεσματικότητα σε πολλούς όχι όμως σε όλους.
- Φωτοθεραπεία: Αφορά την έκθεση σε τεχνητό έντονο φως, το οποίο μοιάζει με το ηλιακό φως με σκοπό να αντικατασταθεί η χαμένη έκθεση σε αυτό, οδηγώντας στην αποκατάσταση των κιρκάδιων κύκλων. Μάθετε περισσότερα για τη φωτοθεραπεία.
- Βιταμίνη D: Καθώς οι ασθενείς με εποχική κατάθλιψη εμφανίζουν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D, τους δίδονται συμπληρώματα, τα οποία είναι χρήσιμα, αλλά έως σήμερα δεν θεωρούνται επαρκή θεραπεία για την Εποχική Κατάθλιψη.
- Ψυχοθεραπεία: Όπως και σε πολλές άλλες διαταραχές η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία έχει σημαντική συμβολή, λειτουργώντας μάλιστα πολλές φορές προληπτικά στις υποτροπές.
Ντουρακοπούλου Σαββίνα Ψυχολόγος
Επιμέλεια : Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής
Πηγές :
Melrose, S. (2015). Seasonal affective disorder: an overview of assessment and treatment approaches. Depression research and treatment, 2015.
Nimh.nih.gov. 2020. NIMH » Seasonal Affective Disorder. [online]