Επιγενετική, τραύμα & περιβάλλον 1

Επιγενετική, τραύμα & περιβάλλον 1

Τι είναι η επιγενετική

Eπιγενετική είναι η μελέτη λειτουργικά σταθερών και ενίοτε κληρονομικών αλλαγών στην έκφραση γονιδίων ή κυτταρικού φαινοτύπου (Μεθυλίωση DNA , τροποποίηση της ιστόνης, mRNA) που συμβαίνει χωρίς μεταβολές στα ζεύγη βάσεων του DNA. Με άλλα λόγια, η επιγενετική συνεπάγεται λειτουργικές αλλαγές στο γονίδιο χωρίς αλλαγές αλληλουχίας.

Κάθε είδους περιβαλλοντική αλλαγή (θετική είτε αρνητική) που επιδρώντας στο DNA και άρα στη σύνθεση πρωτεινών, μπορεί δυνητικά να συμβάλλει στην εκδήλωση φαινοτυπικών αλλαγών στο άτομο αποτελεί μια επιγενετική επίδραση.

Η θεωρία του Γάλλου φυσιοδίφη και εξελικτικού βιολόγου Λαμάρκ (1744-1829) (βλέπε εικόνα) περί κληρονομικότητας των επίκτητων χαρακτηριστικών φαίνεται ότι βαίνει προς επιβεβαίωση 3 αιώνες περίπου μετά με τη θεωρία της επιγενετικής.


επιγενετική

Μερικές επιγενετικές αλλαγές φαίνεται ότι κληρονομούνται στους απογόνους. Επιπλέον κάποιες φαίνεται ότι είναι αναστρέψιμες. Οι επιγενετικές διεργασίες μπορούν να οδηγήσουν σε διαγενεαλογικές (κληρονομικές) επιδράσεις χωρίς καμία μεταλλακτική αλλαγή στην αλληλουχία DNA. Το πεδίο της έρευνας είναι τεράστιο, μακρύ και υποσχόμενο.

Προς απλοποίηση του νοήματος και προς εξειδίκευσή του στην ψυχική διαταραχή ας πούμε το εξής. Η επίδραση του περιβάλλοντος δύναται να εμφανιστεί με διάφορους τρόπους. Ενας από αυτούς είναι το ψυχικό τραύμα, το οποίο ξέρουμε οτι δεν εκδηλώνεται αποκλειστικά σε άτομα με κληρονομική προδιάθεση. Άρα αυτό μπορεί να οφείλεται σε επιγενετικές αλλαγές.

Με μια λέξη μπορούμε να συνοψίσουμε τι μπορεί να προκαλέσει ψυχικό τραύμα και αυτή είναι η βία. Κάθε είδους βία που θα δεχτεί το άτομο σε οποιαδήποτε ηλικία και για μεγάλα χρονικά διαστήματα, εντός της οικογένειας, του σχολείου, της εργασίας, του κοινωνικού περίγυρου, της χώρας του που θα εκφραστεί κυρίως με

  • Απώλεια
  • Εκφοβισμό
  • Γονεϊκή αδιαφορία – απόρριψη
  • Σωματική-σεξουαλική-λεκτική-συναισθηματική κακοποίηση
  • Στιγματισμό-ρατσισμό
  • Κοινωνικοοικονομική αποσάρθρωση (π.χ. φτωχοποίηση)
  • Πόλεμο

Η αντιμετώπιση των σχετιζόμενων με τραύμα διαταραχών όπως οι αγχώδεις διαταραχές, η μετατραυματική διαταραχή στρες, η αντιδραστική κατάθλιψη, κάποιες διαταραχές προσωπικότητας κ.α. βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ψυχοθεραπεία. Πιο γενικά η ψυχοθεραπεία είναι καθιερωμένος τρόπος θεραπείας των ψυχικών διαταραχών με  αποτελεσματικότητα που ποικίλλει, αλλά πάντως υπαρκτή και αποδεδειγμένη, όπως π.χ. στη θεραπεία του άγχους και στη θεραπεία της κατάθλιψης.

Η επιγενετική έρχεται να προσφέρει μια πολύ πιθανή εξήγηση στο πώς διαμεσολαβείται το θεραπευτικό αποτέλεσμα στην ψυχοθεραπεία.


Ενδεικτικά παρατίθενται κάποιες σχετικές έρευνες


Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής