Τι είναι η ψυχιατρικοποίηση
Η βιβλιογραφία συγκλίνει ότι η ψυχιατρικοποίηση είναι η τάση να ερμηνεύονται όλο και περισσότερες πτυχές της ανθρώπινης εμπειρίας μέσα από γλώσσα, διαγνώσεις και πρακτικές ψυχιατρικής.
Με άλλα λόγια είναι η διαδικασία μέσω της οποίας οι ψυχιατρικοί θεσμοί, οι γνώσεις και οι πρακτικές επεκτείνονται και επηρεάζουν περισσότερους ανθρώπους, περισσότερους τομείς της ζωής και αποκτούν μεγαλύτερη κοινωνική σημασία.
Ψυχιατρικοποίηση vs ιατρικοποίηση vs ψυχολογικοποίηση
Σχετικές έννοιες αποτελούν η ιατρικοποίηση και ψυχολογικοποίηση.
Ιατρικοποίηση : γενικότερο φαινόμενο όπου ανθρώπινες καταστάσεις ορίζονται/αντιμετωπίζονται ως ιατρικά προβλήματα.
Ψυχιατρικοποίηση : η ειδική εκδοχή αυτού του φαινομένου που αφορά την ψυχιατρική: διαγνώσεις, κατηγοριοποιήσεις, φαρμακοθεραπεία, υπηρεσίες ψυχικής υγείας, γλώσσα της ψυχιατρικής στην κουλτούρα.
Ψυχολογικοποίηση είναι η γενικευμένη τάση να ερμηνεύουμε σχεδόν τα πάντα ως ψυχολογικά ζητήματα ατόμων, συχνά σε βάρος της κατανόησης των κοινωνικών, πολιτικών και υλικών διαστάσεων της ζωής.
Τύποι Ψυχιατρικοποίησης
Σύμφωνα με τον καθηγητή ψυχιατρικής Νικηφόρο Αγγελόπουλο διακρίνουμε την Κοινωνική, την Πολιτική και την Επιστημονική Ψυχιατρικοποίηση:
- Κοινωνική Ψυχιατρικοποίηση : Απώθηση -δια του στίγματος- εκτός κοινωνικού συνόλου προσώπων που αν και υγιείς θεωρούνται ως ψυχικώς πάσχοντες λόγῳ διαφορετικών από την πλειονότητα των ανθρώπων, στάσεων, πράξεων ή συμπεριφορών τους.
- Πολιτική Ψυχιατρικοποίηση : Χρησιμοποίηση της ψυχιατρικής από καταπιεστικές εξουσίες για την καταδίωξη των αντιπάλων τους, με το να τους χαρακτηρίζει ως ψυχοπαθείς και να τους εγκλείει σε ψυχιατρικά άσυλα.
- Επιστημονική Ψυχιατρικοποίηση : Αύξηση του αριθμού των διαγνωστικών κατηγοριών σε κάθε επόμενη έκδοση των συστημάτων ταξινόμησης. Ατομικά προβλήματα όχι τόσο συχνά ή τόσο ανεκτά διαγιγνώσκονται και αντιμετωπίζονται ως ψυχιατρικές διαταραχές.
Αρνητικές πλευρές της Ψυχιατρικοποίησης
Παθολογικοποίηση της κανονικής ανθρώπινης εμπειρίας
Συνήθεις συναισθηματικές αντιδράσεις (πένθος, θυμός, θλίψη) νοούνται ως «συμπτώματα», περιορίζοντας τον χώρο για προσωπικό νόημα και αυτοκατανόηση
Αν κάθε θλίψη γίνεται “κατάθλιψη”, κάθε φόβος “αγχώδης διαταραχή”, τότε:
- Μειώνεται η ανοχή μας στη φυσιολογική δυσφορία,
- Υποβαθμίζεται/εξαφανίζεται το πλαίσιο (πένθος, κοινωνική αδικία, υπερεργασία),
- Το μήνυμα μπορεί να είναι ότι : “εσύ φταις/εσύ έχεις βλάβη” και όχι “είναι φυσιολογικό να νιώθεις έτσι” ή “δε φταις εσύ, φταίει το πλαίσιο”.
Στίγμα και «ταμπέλα»
Η διάγνωση μπορεί να ανακουφίσει (“επιτέλους καταλαβαίνω”), αλλά μπορεί και να:
- ενισχύσει στερεότυπα,
- ετικετοποιήσει συμπεριφορές,
- επηρεάσει πως μας βλέπουν οι άλλοι,
- να γίνει αυτοεκπληρούμενη προφητεία
Υπερδιάγνωση & υπερθεραπεία
Άτομα με ήπιες δυσφορίες λαμβάνουν διαγνώσεις/φάρμακα αμφίβολης ωφέλειας, με κινδύνους ανεπιθύμητων ενεργειών & εξάρτησης από υπηρεσίες. Τα φάρμακα καθίστανται η εύκολη λύση για μεγάλη μερίδα του κόσμου που είτε δεν έχει το χρόνο, είτε δεν είναι έτοιμη για τις πιο ουσιαστικές αλλαγές που μπορεί να απαιτούνται.
Η συζήτηση για το αν “υπερδιαγιγνώσκουμε” γίνεται ενίοτε πολιτικό/δημόσιο θέμα σε ορισμένες χώρες, όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2025 όπου “ειδικοί επέκριναν τον υπουργό υγείας Streeting για την δήλωσή του ότι τα προβλήματα ψυχικής υγείας διαγιγνώσκονται υπερβολικά“. Παρά τον συχνά οξύ χαρακτήρα των αντιπαραθέσεων, τέτοιου είδους debate μπορούν να έχουν θετική συμβολή συνολικά.
Διαβάστε ένα κείμενο για την ψυχιατρική διάγνωση σήμερα
Αρνητικά σε κοινωνικό / πολιτικό επίπεδο
Μετατροπή κοινωνικών προβλημάτων σε ατομικές διαγνώσεις:
Προωθούνται βραχυπρόθεσμες, ατομικές «ιατρικές» λύσεις αντί για πολιτικές παρεμβάσεις σε φτώχεια, ανισότητες, εργασιακές συνθήκες κ.λπ.
«Αποπολιτικοποίηση» του πόνου : Όταν η φτώχεια, η επισφάλεια, η βία, ο ρατσισμός, η μοναξιά βαφτίζονται “ατομικά συμπτώματα”, η κοινωνία βολεύεται:
- η ευθύνη μεταφέρεται στον άνθρωπο,
- το σύστημα παραμένει ίδιο,
- ψυχιατρικά φάρμακα ή ψυχοθεραπεία παρουσιάζονται ως λύσεις για να αντέξουμε το αφόρητο.
Θετικές πλευρές στην ψυχιατρικοποίηση
1) Πρόσβαση σε βοήθεια και κλείσιμο του treatment gap
Όταν ένα πρόβλημα ονομαστεί και αναγνωριστεί ως ζήτημα υγείας, ανοίγουν πόρτες: υπηρεσίες, παραπομπές, κάλυψη, προγράμματα.
Η μειωμένη αναγνώριση των προβλημάτων ψυχικής υγείας από το γενικό πληθυσμό, αλλά και ειδικούς κατονομάζεται συστηματικά ως ένα βασικό και διαχρονικό εμπόδιο στην παροχή της σχετικής φροντίδας.
Η ενσωμάτωση της ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια φροντίδα έχει αναδειχθεί ως στρατηγική που αυξάνει έγκαιρη αναγνώριση και πρόσβαση σε φροντίδα, με καλύτερες πιθανότητες έκβασης/κοινωνικής ενσωμάτωσης.
2) Μείωση της ενοχής και της «ηθικής καταδίκης»
Η ιατρική/βιολογική πλαισίωση συχνά μειώνει το “φταις εσύ” και το “είσαι αδύναμος”. Αυτό δεν είναι μικρό: για πολλούς ανθρώπους λειτουργεί σαν αποφόρτιση και επιτρέπει να ζητήσουν βοήθεια. Όπως αναφέραμε και πιο πάνω στα αρνητικά, χρειάζεται μια ισορροπία.
3) Κοινή γλώσσα για επικοινωνία, έρευνα και θεραπευτικό σχεδιασμό
Οι διαγνώσεις και τα δομημένα εργαλεία δεν είναι μόνο «ταμπέλες» — είναι και ένας τρόπος:
- να συνεννοούνται διαφορετικοί επαγγελματίες,
- να οργανώνεται η θεραπεία,
- να γίνεται έρευνα με συγκρίσιμα κριτήρια,
- να εφαρμόζεται παρακολούθηση προόδου (measurement-based care) με δεδομένα που βελτιώνουν τον σχεδιασμό θεραπείας και την επικοινωνία.
4) Πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις
Η ψυχιατρικοποίηση, όταν είναι σωστή και ισορροπημένη, επιτρέπει stepped care: από ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις μέχρι φαρμακοθεραπεία όταν χρειάζεται, με βάση ενδείξεις.
5) Δικαιώματα, προστασία και προσαρμογές
Μια επίσημη αναγνώριση μπορεί να ενεργοποιήσει πρακτικά πράγματα που αλλιώς χάνονται: αναπηρικές παροχές, εργασιακές προσαρμογές, εκπαιδευτικές ρυθμίσεις, προστασία από διακρίσεις. (Αυτό δεν είναι πάντα “τέλειο” στην εφαρμογή, αλλά ως μηχανισμός είναι υπαρκτό.)
6) Αποστιγματισμός μέσω δημόσιας συζήτησης
Η ορατότητα και η συζήτηση (όταν γίνεται σωστά) μπορούν να βελτιώσουν στάσεις και προθέσεις αναζήτησης βοήθειας. Υπάρχουν μετα-αναλύσεις RCTs σε νέους που δείχνουν βραχυπρόθεσμες βελτιώσεις σε γνώση/στάσεις/προθέσεις help-seeking μετά από παρεμβάσεις μείωσης στίγματος.
Ταυτόχρονα, το στίγμα παραμένει μεγάλο εμπόδιο στην αναζήτηση φροντίδας — άρα κάθε κίνηση που το μειώνει, έχει κοινωνική αξία.
Μάθετε περισσότερα για το στίγμα
7) Αναγνώριση της διάστασης της ψυχικής υγείας και ψυχολογίας μέσα στα κοινωνικά φαινόμενα.
Όχι για να κυριαρχήσει αυτή η πλευρά, αλλά για να προσφέρει στην καλύτερη κατανόηση τους.
Για παράδειγμα δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ότι η ψυχική κατάσταση, χαρακτηριστικά προσωπικότητας, αλλά και πανανθρώπινοι γνωστικοί μηχανισμοί επηρεάζουν τις στρατηγικές, την ποιότητα και τον χρονισμό των αποφάσεών μας – τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο.
Πιο συγκεκριμένα, συμπτώματα, χαρακτηριστικά και τρόποι λειτουργίας σε συνύπαρξη με γνωστικά λάθη και ψυχολογικούς μηχανισμούς άμυνας, συνδέονται με διακριτικά “στυλ” λήψης αποφάσεων σε ρίσκο, ανταμοιβή, κόπο και βεβαιότητα/αβεβαιότητα.
Διαβάστε πως οι αποφάσεις μας μπορεί να επηρεάζονται από γνωστικές προκαταλήψεις
Παραδείγματα :
- Παρορμητικότητα
- Άρση αναστολών
- Αυτοεκπληρούμενη προφητεία
- Προτίμηση για άμεσες ανταμοιβές
- Συναισθηματική υπερφαγία
- Δράση την τελευταία στιγμή
- Αποφυγή πρόληψης
- Αδράνεια
- Απουσία ενσυναίσθησης
- Αδιαφορία για τις συνέπειες
- Εκλογική συμπεριφορά
Το «φαινόμενο Τραμπ» και ο πειρασμός της ψυχιατρικοποίησης
Ένα κορυφαίο και σημαντικό παράδειγμα όπου τίθενται σε δοκιμασία τα όρια της ψυχιατρικοποίησης αποτελεί ο εκλεγμένος πρόεδρος της Αμερικής Ντόναλντ Τραμπ.
Με βάση αμέτρητα στοιχεία που προκύπτουν από την καθημερινή παρουσία του στην επικαιρότητα, αλλά και τις σοβαρές κοινωνικές επιπτώσεις των πολιτικών που εφαρμόζει με αποκορύφωμα τις πρόσφατες απώλειες ζωής από υπερβάλλουσα χρήση βίας προκύπτουν εύλογα ερωτήματα.
- Γιατί το θέαμα, η σύγκρουση και η σκληρότητα υποστηρίζεται και επιβραβεύεται από ένα κομμάτι του εκλογικού σώματος;
- Που είναι τα όρια της διαταραχής σε σχέση με τον αυταρχισμό, τη διαφθορά, την ιδεολογία και την απάνθρωπη συμπεριφορά;
- Πως προστατεύεται το δημόσιο συμφέρον όταν υπάρχουν επανειλημμένες ενδείξεις ότι μια πιθανή διαταραχή προσωπικότητας επηρεάζει κρίσιμες πολιτικές αποφάσεις;
Πρόκειται για δύσκολα ερωτήματα που δεν επιδέχονται επαρκείς και οριστικές απαντήσεις.
Από τη μία ούτε θέλουμε ούτε πρέπει να ψυχιατρικοποιούμε τα πάντα επειδή μπορεί να είναι βολικό, ούτε η ψυχιατρική μπορεί να χρησιμοποιείται συστηματικά ως «πολιτικό όπλο». Ψυχιατρική, ψυχολογία, ψυχική υγεία είναι μόνο μία πλευρά του νομίσματος.
Η δημόσια “διάγνωση” πολιτικών προσώπων χωρίς εξέταση είναι δεοντολογικά ναρκοπέδιο: ο γνωστός κανόνας της American Psychiatric Association (Goldwater Rule) προέκυψε ακριβώς για να αποτρέψει «armchair diagnosis» που βλάπτει την επιστήμη και τη δημοκρατία.
Από την άλλη θα μπορούσε να ειπωθεί ανεκδοτικά ότι οι παρουσίες ορισμένων πολιτικών στα ΜΜΕ είναι τόσο συχνές που δίνουν περισσότερα δεδομένα για την ψυχική τους εικόνα από το αν είχαν μια τυπική παρακολούθηση μια φορά το μήνα ή την εβδομάδα σε γραφείο ειδικού.
Ταυτόχρονα, η συζήτηση δεν μπορεί να είναι με όρους άσπρο μαύρο, “σιωπή ή καταγγελία”. Σοβαρές τοποθετήσεις σε επιστημονικά περιοδικά έχουν επισημάνει ότι οι ψυχίατροι βρίσκονται συχνά διχασμένοι ανάμεσα στην επαγγελματική αυτοσυγκράτηση και την ανταπόκριση στη δημόσια απαίτηση για προστασία του δημοσίου συμφέροντος που προκύπτει και μέσα από την επιστημονική ερμηνεία της επικινδυνότητας.
Η ιδέα της ταύτισης λόγω κοινών χαρακτηριστικών προσωπικότητας μπορεί να αποτελεί μια γέφυρα, έναν ενδιάμεσο μεταβατικό χώρο στην κατανόηση της αποδοχής της ακραίας συμπεριφοράς Τραμπ από μερίδα των ψηφοφόρων.
Αν κάπου υπάρχει μια απάντηση, αυτή βρίσκεται στην ισορροπία. Αν και το θέμα είναι ως αναμένεται πολύπλοκο, τα παρακάτω φαίνεται ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως όρια :
Μιλάμε για συμπεριφορές, όχι για διαγνώσεις
Επιτρέπεται και είναι χρήσιμο να αναλύονται παρατηρήσιμα μοτίβα (π.χ. επιθετική ρητορική, διάθεση για ρίσκο, αποδόμηση ελέγχων, εργαλειοποίηση “εμείς-οι άλλοι”). Αυτό δεν είναι ψυχιατρική διάγνωση. Το ψυχιατρικό/ψυχολογικό λεξιλόγιο δεν υπάρχει λόγος να απορρίπτεται ως συμπληρωματικό στοιχείο στην πολιτική και κοινωνική ανάλυση. Η κατανόηση της πραγματικότητας περνάει από πολλά αλληλεπιδρώντα πεδία, κανένα εκ των οποίων δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι κατέχει την αποκλειστική ηγεμονία.
Το “δημόσιο συμφέρον” προστατεύεται κυρίως θεσμικά, όχι κλινικά
Αν μια ηγεσία κυβερνά μέσω σύγκρουσης, η απάντηση δεν είναι «φέρτε μας τον ψυχίατρο», αλλά να λειτουργήσουν τα “φρένα”: δικαστικός έλεγχος, κοινοβουλευτική εποπτεία, ανεξάρτητες αρχές, διαφάνεια, κανόνες για σύγκρουση συμφερόντων, προστασία δημοσιογράφων. Η επικαιρότητα στην Αμερική και αλλού δείχνει πόσο κρίσιμα είναι αυτά τα αντίβαρα.
Η πολιτική διαφωνία δεν είναι ψυχοπαθολογία
Το να διαφωνείς με πολιτικές για μετανάστευση, ασφάλεια ή εξωτερική πολιτική δεν σε κάνει «ψυχιατρική περίπτωση» — και το να παίρνει μια κυβέρνηση σκληρές αποφάσεις δεν αποδεικνύει διάγνωση. Η ψυχιατρικοποίηση εδώ γίνεται ολισθηρή όταν αντικαθιστά το επιχείρημα με την “ταμπέλα”.
Η δημόσια ευθύνη των ειδικών
Η τηλε-διάγνωση δεν πρέπει να κανονικοποιείται, αλλά και η δεοντολογία δεν πρέπει να γίνεται φίμωτρο χωρίς καμία εξαίρεση όταν το απαιτούν οι περιστάσεις. Ο σκοπός δεν είναι η διάγνωση, η ταμπέλα, το στίγμα, αλλά οι δικλείδες ασφαλείας όταν οι συμπεριφορές ξεφεύγουν από τα όρια. Η πιο ασφαλής γραμμή είναι: εκπαίδευση του κοινού για κινδύνους συμπεριφοράς και θεσμικές ασφαλιστικές δικλίδες, όχι εικασίες για ψυχιατρικό ιστορικό.
Η ψυχική υγεία των εκπαιδευτικών ως παράδειγμα ψυχιατρικοποίησης
Έντονη δημοσιότητα έλαβε πρόσφατα περιστατικό όπου διευθύντρια Γυμνασίου στις Σέρρες, φέρεται να έκλεισε το στόμα 13χρονου μαθητή χρησιμοποιώντας μονωτική ταινία, ενώ παράλληλα ζήτησε να του δέσουν τα χέρια με χαρτοταινία. Μετά την έντονη κατακραυγή ανακοινώθηκε ως απάντηση αππο το υπουργείο ο τακτικός ψυχιατρικός έλεγχος των εκπαιδευτικών κάθε 3 χρόνια.
Τι ισχύει εδώ; Μήπως ψυχιατρικοποιείται η εκπαιδευτική επάρκεια εφόσον θεσμοθετείται η εξέταση εκπαιδευτικού από ψυχίατρο; Η εργασιακή καταλληλότητα ενός εκπαιδευτικού έχει να κάνει μόνο με την ψυχική του υγεία;
Όχι είναι η απάντηση. Έέχει να κάνει με τις ικανότητες, το παιδαγωγικό έργο, τη γνωστική επάρκεια, την υπηρεσιακή συνέπεια, τις προσωπικές πεποιθήσεις κ.α. Η ολοκληρωμένη αξιολόγηση της εργασιακής καταλληλότητας θα πρέπει να είναι αποτέλεσμα μιας ολοκληρωμένης θεσμικής/πολυπαραγοντικής διαδικασίας.
Σε ορισμένες όμως περιπτώσεις εμφανούς και επανειλημμένης προβληματικής συμπεριφοράς υπάρχει περίπτωση το αίτιο να έχει να κάνει με υποβόσκουσα ψυχική διαταραχή. Εδώ θα ήταν σημαντικό να εμπλέκονται υπηρεσίες ψυχικής υγείας ώστε εκτός από την ψυχική υγεία του εκπαιδευτικού να διασφαλίζεται η κατάλληλη εκπαιδευτική διαδικασία για τους μαθητές.
Για περισσότερα διαβάστε το πρόσφατο άρθρο μας «Ψυχική υγεία στην εκπαίδευση: ένα θέμα ταμπού».
Το τι ορίζουμε «κανονικό» και «φυσιολογικό» αλλάζει δυναμικά
Το φαινόμενο αυτό φαίνεται να κορυφώνεται σε ένταση στις μέρες μας και τροφοδοτείται από δύο ρεύματα:
- (Α) Top–down: θεσμοί & συστήματα
- (Β) Bottom–up: κοινωνία, άτομα, κουλτούρα
Μερικοί λόγοι που τροφοδοτούν αυτή την εξέλιξη :
Η καθημερινή ζωή έγινε πιο απαιτητική και πιο ασταθής (κρίσεις, επιδημίες, οικονομικές ανισότητες). Το στρες γίνεται μόνιμο και οι εκδηλώσεις του κανονικοποιούνται, ενώ ταυτόχρονα η αυξημένη επίγνωση των συνεπειών του μας τρομάζει.
Η ψυχολογική γλώσσα πέρασε στην κουλτούρα: λέξεις όπως “τραύμα”, “άγχος”, “ναρκισσισμός”, “ΔΕΠΥ”, “burnout”, “bullying“, “εθισμός” χρησιμοποιούνται μαζικά — άλλοτε βοηθητικά, άλλοτε διασταλτικά, άλλοτε ως σφραγίδες που “καταπίνουν” την προσωπικότητα.
Τα social media ενισχύουν την αυτο-διάγνωση και την ταυτοποίηση με συμπτώματα: μικρά αποσπάσματα εμπειρίας γίνονται «λίστα κριτηρίων» και ένα βίντεο 30 δευτερολέπτων λειτουργεί σαν καθρέφτης που υπόσχεται άμεση εξήγηση.
Η αλήθεια του καθενός αντικαθιστά την επιστήμη και τους ειδικούς, οι οποίοι αμφισβητούνται έντονα και όχι πάντα αδικαιολόγητα. Παρ’ όλ’ αυτά όταν αμφισβητούνται βασικές επιστημονικές ανακαλύψεις όπως τα εμβόλια που έχουν σώσει εκατομμύρια ζωές, έχουν εξαλείψει ασθένειες και έχουν βελτιώσει το pagk;osmio προσδόκιμο επιβίωσης, αναρωτιέσαι τι δεν πάει καλά.
Μετά την πανδημία, η κοινωνική και συναισθηματική αντοχή πολλών ανθρώπων μειώθηκε: αυξήθηκε η ευαισθησία σε αβεβαιότητα, απώλεια, μοναξιά. Αυτό δεν είναι “παθολογία” από μόνο του — είναι συχνά αναμενόμενη προσαρμοστική αντίδραση.
Σε τελική ανάλυση το ποιος αποφασίζει το τι είναι κανονικό σήμερα είναι μια συνεχιζόμενη δυναμική πρόκληση. Το να υπάρξει μεγαλύτερος «εκδημοκρατισμός» σε αυτή την απόφαση δεν είναι απαραίτητα και πάντα κακό, όμως θα πρέπει να μη χάνουμε τα όρια και να προσέχουμε να μην οδηγεί σε κρίσεις δημόσιας υγείας όπως για παράδειγμα με τις πρόσφατες μετατοπίσεις στην υγειονομική πολιτική των ΗΠΑ.
Συμπέρασμα
Θέλουμε μια κοινωνία όπου όποιος υποφέρει να βρίσκει σύντομα την κατάλληλη βοήθεια. Αλλά θέλουμε και μια κοινωνία όπου η ανθρώπινη ζωή δεν μεταφράζεται σε συμπτώματα.
Το όριο, λοιπόν, δεν είναι “ή υπέρ ή κατά”.
Νευροεπιστήμες, ψυχιατρική και ψυχολογία γνωρίζουν μεγάλη εξέλιξη στις μέρες μας και υπάρχει λόγος γι’ αυτό : Η ευρύτερη κατανόηση της ανθρώπινης φύσης και των συμπεριφορών αυτοκαταστροφής στις οποίες συχνά καταλήγουμε ατομικά και συλλογικά, αλλά και η παροχή τρόπων ανακούφισης στην ψυχική υγεία των ανθρώπων.
Για την κατανόηση αυτή υπάρχουν φυσικά και άλλα πεδία όπως η ιστορία, η κοινωνιολογία, η πολιτική, η φιλοσοφία, η ανθρωπολογία κ.α.
Η ψυχιατρικοποίηση δεν σημαίνει ότι η ψυχιατρική είναι «κακή», αλλά ότι η υπερβολική και άκριτη επέκτασή της μπορεί να οδηγεί σε υπερδιάγνωση, στίγμα, αχρείαστες θεραπείες και μετατροπή κοινωνικών ζητημάτων σε ατομικά «ελαττώματα». Απαιτείται κριτική, διαφοροποιημένη χρήση της ψυχιατρικής, με σεβασμό στην αυτονομία, τα υποκειμενικά νοήματα και τις κοινωνικές ρίζες της οδύνης.
Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος
Συγχαρητήρια! Πλήρης Επιστημονική και Ορθή τοποθέτηση!
Σας ευχαριστώ πολύ αγαπητέ συνάδελφε!